Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 września 2022 r. Znak: COF.OUR.6375.18831.2020.ŁD.PM.ZZ 08220380, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021. 735 ze zm.) i art. 144 K.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2022. 479) dalej ustawa egzekucyjna oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. 2020. 1689) dalej ustawa lub ustawa abonamentowa, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej organ lub Dyrektor) po rozpatrzeniu zażalenia pana E. K. (dalej strona, zobowiązany) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 26 lipca 2022 r. w zakresie uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor wskazał, że zażalenie dotyczyło wyłącznie kwestii nieistnienia obowiązku, a dodatkowo podniesiono kwestię przedawnienia należności i niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego. W zażaleniu wskazano, że zobowiązany od kilku lat prowadzi gospodarstwo domowe z osobą zwolnioną z racji wieku z obowiązku opłat abonamentowych oraz na brak doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacji. Organ zauważył, że zarzut przedawnienia, niedopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego oraz braku wymagalności obowiązku podniesiono dopiero na etapie zażalenia co powodowałoby ich rozpoznanie po raz pierwszy przez organ drugiej instancji, a przez to zarzuty te pozostawił bez rozpatrzenia.
Dyrektor ustalił, że zobowiązany wypełniając ustawowy obowiązek dokonał rejestracji odbiorników używanych pod podanym przez niego adresem, zaś kwestią sporną pozostał obowiązek wniesienia opłat abonamentowych za okres objęty tytułem wykonawczym z dnia 8 października 2019 r. Zauważył, że zarejestrowanie odbiorników w czasie obowiązywanie którejkolwiek z ustaw regulujących kwestie związane z opłatami abonamentowymi bez ich późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji w charakterze pieniężnym. Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 15 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2007. 187. 1342) Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie.
Zobowiązanemu nadano taki numer informując go o tym pismem z dnia 24 lipca 2008 r. Z powodu braku dopełnienia przez zobowiązanego aktualizacji danych adresowych zawiadomienie przesłano na adres jakim dysponowała Poczta Polska w tym okresie. Organ podkreślił, że zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych czy wyrejestrowania odbiorników oraz uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. Organ stwierdził, że nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt aktualizacji przez stronę danych adresowych czy też potwierdzenia wyrejestrowania posiadanych odbiorników wcześniej niż w dniu 3 lutego 2021 r. Organ powołał się na wyroki NSA dotyczące znaczenia zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego i skuteczności jego nadania czy też konieczności legitymowania się przez operatora dowodem nadania przesyłki zawierającej taki numer.
Dlatego też uznał, że nawet nieotrzymanie takiego zawiadomienia nie stanowi okoliczności zwalniającej od uiszczania opłat abonamentowych. Brak otrzymania zawiadomienia nie wykluczał możliwości wyrejestrowania odbiornika.
Co do zamieszkiwania zobowiązanego i prowadzenia przez niego wspólnego gospodarstwa domowego z teściową, która ma 87 lat organ wyjaśnił, że do dnia 9 października 2015 r. osoby, które ukończyły 75 lat miały obowiązek składania oświadczenia o spełnieniu tego warunku. Dopiero od dnia 9 października 2015 r. obowiązek ten został zmieniony, a zwolnienie z uwagi na wiek następuje bez jakichkolwiek formalności, jednakże warunkiem uzyskania zwolnienia jest wcześniejsze zgłoszenie rejestracji odbiornika przez uprawnioną osobę. Organ dodał, że nie posiada dokumentu stanowiącego o dopełnieniu przez teściową zobowiązanego rejestracji odbiornika rtv i uzyskaniu zwolnienia od opłat abonamentowych.
Końcowo Dyrektor wskazał, że w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I GSK 1475/21 wydanym w sprawie zobowiązanego Sąd stwierdził, że nadanie z urzędu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie wymaga doręczenia zawiadomienia o tym fakcie, a obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej spoczywał na stronie dlatego, że po 2008 r. nie doszło do wyrejestrowania odbiornika, a nadto ewentualna zmiana adresu obligowała abonenta do zawiadomienia o tym wierzyciela. Wysłanie zawiadomienia na adres ujawniony w zgłoszeniu jest skuteczne, zaś w ocenie Sądu zamieszkanie z teściową, która ukończyła 75 lat wymagało zgłoszenia tej kwestii przez zobowiązanego w placówce pocztowej.
Zdaniem organu, biorąc pod uwagę stanowisko NSA w powołanym wyroku uznano za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej i w dniu 20 lipca 2022 r. dokonano zwrotu kwoty kosztów upomnienia. Uznanie tego zarzutu stanowiłoby w myśl art. 59 § 1 pkt 7 tej ustawy podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego jednak z uwagi na wyegzekwowanie przez organ egzekucyjny całości dochodzonego obowiązku, skierowanie do tego organu wniosku o umorzenie postępowania nie odniosłoby skutku. Natomiast wyegzekwowane środki z uwagi na istnienie obowiązku zaliczono na poczet zaległości od stycznia 2014 r. do maja 2019 r. i w tym zakresie brak jest uzasadnienia do zwrotu należności.
W skardze na to rozstrzygnięcie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- - art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej poprzez pozostawienie bez rozpatrzenia zarzutów skarżącego: przedawnienia należności, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz braku wymagalności obowiązku, w sytuacji, gdy:
- a) art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej nie przewiduje takiego sposobu rozpatrzenia wniesionych zarzutów,
- b) możliwość wniesienia takich zarzutów pojawiła się dopiero na tym etapie postępowania w tej sprawie, co jest oczywiste, gdyż są one immanentnie związane z upływem czasu oraz z wydanymi w toku jej rozpatrywania wyrokami WSA i NSA,
- - art. 33 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej poprzez jego niezastosowanie tj. nieuznanie za niedopuszczalny zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego skarżącego, pomimo potwierdzenia w wyrokach zarówno przez WSA jak i NSA skuteczności zarzutu wadliwego doręczenia upomnienia w tej konkretnej sprawie,
- - art. 33 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej poprzez jego niezastosowanie tj. nieuznanie za niedopuszczalną egzekucję w sytuacji gdy egzekwowany obowiązek nie był wymagalny,
- - art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 70 § 1 i 4 O.p., poprzez ich niezastosowanie tj. nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia należności, na moment wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia, za lata 2014, 2015 i 2016,
- 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022. 329) dalej p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej poprzez nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu zażalenia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA o sygn. akt I SA/Sz 432/21 jak i w wyroku NSA o sygn. akt GSK 1475/21 jakie zapadły w tej sprawie, co skutkowało nieuwzględnieniem zarzutu nieistnienia obowiązku,
- - art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 124 § 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, nierozpoznanie wniesionych zarzutów: przedawnienia, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz braku wymagalności – co do istoty,
- - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 oraz 80 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej,
- - art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej tj. braku umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo obowiązku organu egzekucyjnego do podjęcia takiego rozstrzygnięcia w związku z niedopuszczalnością egzekucji, z uwagi na potwierdzenie w wyrokach zarówno przez WSA jak i NSA skuteczności zarzutu wadliwego doręczenia upomnienia w tej konkretnej sprawie.
Uzasadniając skargę wskazano na wyroki sądów administracyjnych, które zapadły na korzyść skarżącego, a zaskarżone nimi postanowienia zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, zaś wierzyciel wyroki te zignorował dokonując zwrotu na rzecz strony jedynie kosztów zastępstwa prawnego i kosztów upomnienia. Skarżący podniósł, że organ pominął zarzuty dotyczące przedawnienia, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz braku wymagalności obowiązku stwierdzając, że pozostawia je bez rozpoznania, gdyż podniesiono je dopiero na etapie zażalenia. Powołując się na treść art. 34 § 2 (winno być § 4) ustawy egzekucyjnej i opisane tam rozstrzygnięcia skarżący zauważył, że organ w żaden sposób nie rozpoznał wniesionych zarzutów. Przepisy prawa (obowiązujące przed ich nowelizacją tj. na dzień 30 lipca 2020 r.) nie wprowadziły żadnej zmiany czasowej do wniesienia zarzutów.
Ponadto w sprawie możliwość ich wniesienia nastąpiła dopiero na tym etapie postępowania, gdyż związane to było z upływem czasu. Na moment wniesienia pierwotnych zarzutów tj. na dzień 13 grudnia 2019 r. przedawnienie się nie zmaterializowało, jednak po upływie 3 lat (data wniesienia aktualnego zażalenia) stan faktyczny sprawy w tym zakresie uległ zmianie, gdyż sporne zobowiązanie za lata 2014-2016 zdążyło się przedawnić.
Pogląd o niemożności rozpoznania zarzutów z uwagi na zasadę dwuinstancyjności, zdaniem skarżącego, świadczy o niezrozumieniu przez organ istoty tej zasady oraz wprost zmierzało do uchylenia się od odpowiedzialności za rozpatrzenie zarzutu, które spowodowałyby konieczność ich uwzględnienia i dokonania zwrotu kwot bezpodstawnie zajętych w toku egzekucji.
Zdaniem skarżącego podniesione w zażaleniu zarzuty odnoszą się do istoty sprawy wobec stwierdzenia w wyrokach sądowych skuteczności zarzutu wadliwego doręczenia upomnienia, a postępowanie organu pozostaje w sprzeczności z istotą mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu. Skarżący podniósł, że brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia stanowi wymienioną w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaś wydanie przez WSA i NSA wyroków na korzyść skarżącego ma taki skutek prawny, że całość postępowania wierzyciela w tej sprawie, zaczynając od zajęcia rachunku bankowego, okazała się bezpodstawna i została zniesiona. Wskazany środek egzekucyjny nie został skutecznie zastosowany, gdyż obowiązek nie był wymagalny.
Skarżący zauważył, że uwzględnienie niektórych zarzutów wierzyciela na etapie skargi kasacyjnej nie spowodowało uchylenia wyroku WSA. Oddalenie skargi kasacyjnej wierzyciela oznaczało, iż faktycznie wyrok WSA został utrzymany w mocy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego było niedopuszczalne, nakazując tym samym umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot na rzecz skarżącego całej należności bezpodstawnie pobranej z rachunku bankowego skarżącego. Skarżący podkreślił, że w żadnym miejscu uzasadnienia wyroku NSA nie stwierdził, że stronie nie przysługuje zwrot wyegzekwowanego zobowiązania, zaś konieczność takiego zwrotu jest oczywista, skoro egzekucja była nielegalna zdaniem zarówno WSA jak i NSA. Zdaniem skarżącego, oddalając skargę kasacyjną wierzyciela, NSA uznał, iż całość egzekucji okazała się nieuprawniona, a zatem wszystkie jej skutki należy znieść. Tym samym nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, co czyni zasadnym zarzut przedawnienia należności za co najmniej 3 lata, czyli niezastosowania przez wierzyciela art. 70 § 1 i 4 O.p.
W ocenie skarżącego treść zaskarżonego postanowienia wskazuje w sposób jednoznaczny, że nie przyjęto wskazań zawartych w wyrokach dotyczących zobowiązanego co do dalszego postępowania, a samo postanowienie i jego wnioski wynikają głównie z zaniechania właściwej analizy przedmiotowej sprawy. Ponadto naruszono obowiązek ustawowy art. 7a K.p.a. o czym świadczy fakt, iż skarżący nie jest zarejestrowany jako abonent rtv tj. nie figuruje w rejestrze abonentów.
Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że dotyczyło ono stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sytuacji gdy wierzyciel uznał za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, zaś za bezzasadny zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym. Warto przy tym wyjaśnić, że zaskarżone postanowienie dotyczyło wyłącznie tego drugiego zarzutu.
Na wstępie Sąd stwierdza, że przedmiotowa sprawa podlegała już rozpatrzeniu przez wierzyciela, organ egzekucyjny i sądy administracyjne bowiem wniesione przez zobowiązanego zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia rozpatrzone zostały postanowieniami wierzyciela z dnia 1 kwietnia 2020 r. i 24 czerwca 2020 r., organów egzekucyjnych z dnia 29 stycznia 2021 r. i 12 marca 2021 r., a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 21 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 423/21 uchylił wskazane wyżej postanowienia oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I GSK 1475/21 oddalił skargę kasacyjną wierzyciela. W tym ostatnim wyroku NSA zauważył, że wyrok sądu pierwszej instancji, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Stwierdził, że skoro nie wykazano, że upomnienie zostało doręczone, to egzekucja nie mogła być wszczęta.
Jednakże jednocześnie wyraził ocenę prawną co do tego, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej spoczywał na zobowiązanym (skarżącym) dlatego, że po 2008 r. nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV, zaś niedoręczenie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie mogło usprawiedliwiać nieponoszenia opłat, przy czym wysłanie korespondencji zobowiązanemu na adres widniejący w pierwotnym zgłoszeniu, NSA uznał za skuteczne. Ponadto stwierdził, że stosownego zgłoszenia wymagało skorzystanie z ulgi przysługującej domownikowi będącemu abonentem znajdującym się w wieku powyżej 75 lat. NSA wyraził pogląd, że jeżeli dotychczasowy, regularny abonent zamierza powołać się na przysługującą domownikowi ulgę, powinien dokonać niezbędnej modyfikacji pierwotnego zgłoszenia. Zauważył również, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z mocy prawa, a nie po doręczeniu abonamentowi zawiadomienia o indywidualnym numerze identyfikacyjnym czy wykazaniem faktów negatywnych, to jest niewyrejestrowania, zgłoszonego przed 2008 r., odbiornika.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynności lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. "Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną.
Zatem moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy" (tak wyrok NSA z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 643/22). "W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych" (tak wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt III OSK 6503/21).
Mając na względzie art. 153 p.p.s.a. Sąd stwierdza, że w sprawie nie doszło do zmiany okoliczności faktycznych czy stanu prawnego powodującego możliwość odstąpienia od ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania poczynionych w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r., a dotyczących niniejszej sprawy. Co prawda wyrokiem tym NSA oddalił skargę kasacyjną Poczty Polskiej S.A. od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 21 lipca 2021 r., jednakże w uzasadnieniu tego orzeczenia sąd kasacyjny nie podzielił ocen Sądu pierwszej instancji co do kwestii dotyczących innych zagadnień niż związanych z brakiem uprzedniego doręczenia upomnienia. Uznał bowiem, że Sąd ten dokonał błędnej wykładni przepisów § 2 ust. 4, § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2007 r. w związku z § 11 i § 18 rozporządzenia z 2013 r. oraz art. 15 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.
Sąd kasacyjny odmiennie niż sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że nadanie z urzędu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie wymaga – dla swojej skuteczności – doręczenia zawiadomienia o tym fakcie, zaś obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej spoczywał na skarżącym dlatego, że po 2008 r. nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV, a ewentualna zmiana adresu skarżącego obligowała go do zawiadomienia o tym wierzyciela. Sąd kasacyjny wskazał przy tym, że skarżący w okolicznościach sprawy, nie mógł skorzystać z przepisu art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy, gdyż wymagało to stosownego zgłoszenia, czego skarżący nie uczynił.
Sąd kasacyjny zwrócił również uwagę na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 2 ust. 1-3 ustawy bo obowiązek opłaty abonamentowej powstaje z mocy prawa, nie zaś po wykazaniu przez wierzyciela tego, że doręczono abonentowi zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego, bądź faktów negatywnych, to jest niewyrejestrowania, zgłoszonego przed 2008 r., odbiornika.
Jest rzeczą oczywistą, że oceny prawne wyrażone w wyroku sądu pierwszej instancji i następnie uznane za błędne w wyroku kasacyjnym od tego rozstrzygnięcia nie mają waloru opisanego w art. 153 p.p.s.a. Wiążące w tym zakresie są wyłącznie opinie, poglądy i oceny poczynione w wyroku sądu wyższej instancji. Dodać należy, że sądy obu instancji wyraziły zgodny pogląd co do zaistnienia przesłanki braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia i pogląd ten był wiążący w niniejszej sprawie. Tym samym zarówno organy rozstrzygające w sprawie jak i sąd orzekający był związany oceną prawną w zakresie zasadności zarzutu dotyczącego braku doręczenia zawiadomienia jak i oceną uznającą za bezzasadny zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku z przyczyn podanych w zgłoszonych zarzutach.
Należy w tym miejscu zauważyć, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało wobec zobowiązanego w związku z wystawieniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego w dniu 8 października 2019 r. i doręczenie jego odpisu przez organ egzekucyjny zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 11 grudnia 2019 r., przy czym zajęcie to zostało zrealizowane w całości w dniu 17 grudnia 2019 r. W dniu 13 grudnia 2019 r. zobowiązany złożył zarzuty, w których podniósł nieistnienie obowiązku i braku doręczenia upomnienia.
Powyższe oznacza, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. i w tym brzmieniu będą one powoływane w dalszej części uzasadnienia.
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 pkt 1 i 7 ustawy egzekucyjnej podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1), lub brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (pkt 7). Zarzuty należało zgłosić w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej), przy czym zgłoszenie takich zarzutów po tym terminie było bezskuteczne. Skoro, już po upływie ustawowego terminu, bo składając zażalenie na postanowienie pierwszoinstancyjne, zobowiązany zgłosił zarzuty dotyczące przedawnienia należności, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz brak wymagalności obowiązku, zarzuty te nie mogły być rozpatrzone w trybie przewidzianym art. 34 ustawy egzekucyjnej. Potwierdza to wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1333/21 zgodnie z którym "Po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne".
Dlatego też Sąd stwierdza, że wydane w postępowaniu zarzutowym, po uchyleniu poprzednio wydanych rozstrzygnięć przez Sądy administracyjne, postanowienia organów obu instancji odpowiadają prawu, a w szczególności nie naruszały dyspozycji art. 153 p.p.s.a., skoro w ich treści uznano za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 15 ustawy egzekucyjnej, oraz uznano za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na niedoręczenie indywidualnego numeru identyfikacyjnego, ulgi przysługującej domownikowi zobowiązanego, z uwagi na ukończenie 75 lat, czy też niewyrejestrowania odbiornika.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że przepis art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej stanowił, że zarzuty tam opisane rozpatruje organ egzekucyjny, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wydane w trybie art. 34 § 2 tej ustawy przysługuje zażalenie i tak też się stało w niniejszej sprawie. Wbrew poglądowi skarżącego przepis ten nie stanowi o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, albo zastosowaniu mniej uczciwego środka egzekucyjnego przez wierzyciela. Tego rodzaju rozstrzygnięcie leżało, z mocy art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, w gestii organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym. Dodać należy, że podniesione zarzuty dotyczące przedawnienia, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego czy wymagalności obowiązku, powstałe lub zgłoszone po upływie terminu do wniesienia zarzutów mogą stanowić podstawę do rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej.
Przewidziane w tym artykule postępowanie jest odrębne od postępowania zarzutowego. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn opisanych w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej może zostać zgłoszone w każdym czasie, w okresie trwania tego postępowania do organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela. Tym samym zarzut naruszenia przepisu art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej nie mógł być podniesiony w stosunku do wierzyciela, gdy wierzyciel nie rozstrzyga o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Należy przypomnieć, że niniejsza sprawa dotyczyła stanowiska wierzyciela, a nie rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, przy czym stanowisko to zostało wyrażone na skutek uchylenia przez sądy administracyjne poprzednio wydanych postanowień organów egzekucyjnych i wierzycielskich.
Tym samym wierzyciel był obowiązany po raz kolejny orzekać o zgłoszonych, w 2019 r., zarzutach. Sąd zauważa, że w wyrokach Sądów zobowiązano wierzyciela do ponownego zweryfikowania swojego stanowiska w ramach zgłoszonych zarzutów, zaś zawarte w nich stwierdzenie, że egzekucja nie mogła być wszczęta z uwagi na brak doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 15 ustawy egzekucyjnej, nie oznacza zakończenia niniejszego postępowania bez koniecznego ponownego orzekania o wniesionych pierwotnie zarzutach tak przez wierzyciela jak następnie i przez organ egzekucyjny. Warto dodać, że w sytuacji, gdy jeden z podniesionych zarzutów okazał się uzasadniony, to pozostałe zarzuty nie pozostawia się bez rozstrzygnięcia. Wierzyciel orzeka o wszystkich zarzutach uznając je za uzasadnione bądź nieuzasadnione. Jednakże uznanie jako zasadnego choćby jednego z tych zarzutów oznacza, że organ egzekucyjny rozstrzygający o nich wydaje postanowienie umarzające całe postępowanie egzekucyjne. Konieczność rozstrzygnięcia o wszystkich podniesionych w terminie zarzutach wynikała również z treści powołanych wyżej wyroków.
Sąd zauważa, że zarzuty w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku WSA w Szczecinie passus dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie "art. 58 pkt 2" ustawy egzekucyjnej i jednoczesnego zwrotu na rzecz skarżącego całej należności bezpodstawnie pobranej z rachunku bankowego skarżącego, dotyczył zarzutu związanego z nieistnieniem obowiązku, co zostało zakwestionowane w wyroku kasacyjnym wydanym przez NSA.
Sąd jednocześnie podkreśla, że badana sprawa dotyczy stanowiska wierzyciela, a tym samym wszelkie zarzuty odnoszące się do ewentualnych rozstrzygnięć organu egzekucyjnego i ich skutków, nie mogły być objęte kognicją Sądu w ramach niniejszej sprawy. Tak jak żądanie wydania przez wierzyciela rozstrzygnięcia z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, do czego wierzyciel nie jest uprawniony. Podobnie wierzyciel nie orzeka o zwrocie wyegzekwowanych należności. Kwestie te nie mieściły się w granicach rozstrzygnięcia sprawy i Sąd odstąpił od ich oceny.
Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. i na podstawie art. 151 tej ustawy orzekł jak w wyroku.