Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącej, ustanowiony w ramach prawa pomocy, wniósł o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Do wniosku załączył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku, którym oddalono skargę w niniejszej sprawie. Wniosek obejmuje oprócz opłaty także koszt przejazdu do Sądu celem złożenia opinii oraz koszty korespondencji kierowanej wcześniej do Sądu i związanej z doręczeniem odpisu opinii stronie.
Dnia 19 marca 2018 r. stwierdzono, że wspomniana opinia nie została sporządzona z zachowaniem należytej staranności, w wyniku czego wystąpiono do Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczenie nowego pełnomocnika dla skarżącej.
Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2018 r. utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego w sprawie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w postępowaniu w pierwszej instancji.
Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Należy zatem sięgnąć do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.).
Prawomocnym postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r. przyznano już pełnomocnikowi wynagrodzenie za instancję pierwszą, wobec czego obecnie należy rozstrzygnąć w kwestii jego wynagrodzenia za instancję drugą, które stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 przywołanego rozporządzenia przysługuje m.in. za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W rozpatrywanej sprawie uznano jednak, że pełnomocnik dokonał tej czynności bez zachowania należytej staranności, wskutek czego wystąpiono o wyznaczenie dla strony innego pełnomocnika. Skonstatowano, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej ogranicza się do przytoczenia stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku, bez próby jego analizy.
W konsekwencji uwzględnienie rozpoznawanego wniosku jest wykluczone. Pomoc prawna udzielona z urzędu musi bowiem spełniać określone standardy profesjonalizmu i staranności, co nie pozwala przyznać wynagrodzenia za czynności nieodpowiadające tym wymogom, w szczególności za sporządzenie środków zaskarżenia nieskutecznych wyłącznie z przyczyn leżących po stronie pełnomocnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt II FSK 865/08, LEX nr 571639 oraz postanowienie tego Sądu z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, LEX nr 643591). W myśl powołanego § 21 ust. 1 pkt 2 za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy się zaś takie samo wynagrodzenie jak za samo sporządzenie i wniesienie takiej skargi, toteż dokonując każdej z tych czynności, pełnomocnik powinien wykazać się co najmniej zbliżoną (czyli podwyższoną) starannością, dążąc do osiągnięcia rezultatu procesowego, jaki najbardziej odpowiada interesom reprezentowanej przez niego strony, a zarazem jest zgodny z jego osobistymi zapatrywaniami i uwzględnia obowiązujące przepisy. Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik nie wykazał się taką starannością i że w efekcie nie przysługuje mu wynagrodzenie za instancję drugą.
Oznacza to, że nie może się on domagać również zwrotu kosztów, jakie poniósł w związku z tą czynnością, wedle powołanego art. 250 § 1 będącego przecież składnikiem takiego wynagrodzenia. Na marginesie zatem jedynie zauważyć można, że niepodobna uznać, iż koszty te są niezbędne, jak tego wymaga ten przepis. Nie było przecież konieczności ani nawet żadnego racjonalnego powodu, by pełnomocnik odbywał podróż do siedziby Sądu celem złożenia opinii, skoro pozostałe pisma przesyłał pocztą. Nie może być zwrócony także wydatek poniesiony na doręczenie skarżącej odpisu opinii, która pozbawiona była wartości procesowej i nie mogła wywołać skutków, jakie prawo przypisuje tego rodzaju pismom.
Z kolei koszt korespondencji skierowanej do Sądu, jako wydatek drobny i zwykle występujący przy okazji postępowania sądowego, powinien być pokryty z opłaty, jaką przyznano pełnomocnikowi postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r., z przyczyn wskazanych szerzej w uzasadnieniu tego orzeczenia.
Wobec powyższego na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.