Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako "organ nadzoru" lub "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 18, art. 23 § 3 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zażalenia T. G. (dalej jako "zobowiązany" lub "skarżący"), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej jako "organ egzekucyjny") oddalające skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną i odmawiające uchylenia zaskarżonej czynności.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ egzekucyjny w toku prowadzonej egzekucji dokonał w dniu [...] r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w A S.A. w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...]. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone zarówno zobowiązanemu w dniu [...] r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] r.
Pismem z dnia 5 czerwca 2019 r. zobowiązany wniósł skargę na zajęcie egzekucyjne w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę w oparciu o powyższe tytuły. Wskazał, że tytuły zostały błędnie wystawione, albowiem od 2000 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, a podatek od nieruchomości z tytułu tej działalności był naliczany do 2006 r. Jednocześnie wskazał, że tytuł wykonawczy nr [...] z tytułu opłaty planistycznej został zaskarżony do Kolegium, a zatem kwestia jego ściągalności powinna podlegać zawieszeniu.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny oddalił skargę i odmówił uchylenia zaskarżonej czynności. W uzasadnieniu wskazał, że zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "B.", a jednocześnie wskazał, że zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę, które zostało doręczone [...] r. zarówno zobowiązanemu, jak i dłużnikowi zajętej wierzytelności.
W skutek wniesionego zażalenia Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że z zaskarżonego postanowienie nie wynika jaką czynność zaskarżył zobowiązany. W pierwszej części mowa jest bowiem o zajęciu rachunku bankowego w A S.A., w drugiej zaś o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Jednocześnie do akt sprawy dołączono jedynie zawiadomienie z dnia [...] r., a w uzasadnieniu organ egzekucyjny powołał się na zawiadomienie z dnia [...] r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną i odmówił uchylenia zaskarżonej czynności. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wskazał, że w dniu 5 czerwca 2019 r. zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "B.". Wskazał przy tym, że zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał zajęcia rachunku bankowego, które to zawiadomienie doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] r. Bank poinformował przy tym o przeszkodzie w jego realizacji z powodu braku środków na rachunku bankowym. Zdaniem organu egzekucyjnego przedmiotowe zajęcie odpowiadało wszystkim wymogom przewidzianym w art. 72 u.p.e.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności wskazując, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia jego wynagrodzenia za pracę. W jego ocenie doszło do naruszenia przepisów u.p.e.a. z uwagi na wystawione z naruszeniem przepisów tytuły wykonawcze.
Zaskarżonym postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Wskazało, że zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w A S.A. na podstawie tytułów o nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], o czym zobowiązany został zawiadomiony. Organ nadzoru odwołał się do treści art. 54 § 1, § 4, § 4a, § 5 i § 6 u.p.e.a. i stwierdził, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają wyłącznie badaniu jedynie działania organu egzekucyjnego, który ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez wierzyciela w tytle wykonawczym. Kolegium stwierdziło, że w postępowaniu tym można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do przebiegu postępowania w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Zdaniem organu nadzoru czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniał go art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., przy uwzględnieniu trybu przewidzianego w art. 80 tej ustawy. Jednocześnie podkreślił, że wadliwość tytułów wykonawczych z powodu braku podstaw do dochodzenia kwot w nich wskazanych nie może być kwestionowana w tym postępowaniu. Ostatecznie Kolegium uznało, że nie zachodzą żadne z przesłanek wynikających z art. 59 u.p.e.a., a zatem brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o zmianę zaskarżonej "decyzji" poprzez umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ewentualnie o uchylenie "decyzji" obu instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W jego cenie doszło do błędów w ustaleniach faktycznych. Jednocześnie zarzucił naruszenie art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez brak zbadania, a w konsekwencji brak uwzględnienia sytuacji finansowej jego i jego małżonki przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie ulgi, jak również brak rozpoznania wszystkich podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko w sprawie organ nadzoru podkreślił, że sytuacja zobowiązanego i jego rodziny nie mogła być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie podlegają uchyleniu, jednakże z innych przyczyn niż wskazane w skardze, a to z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że środek zaskarżenia w postaci skargi przysługuje jedynie na czynność (czynności egzekucyjne) organu egzekucyjnego. Przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest zatem wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej.
W niniejszej sprawie, co jest bezsporne, zobowiązany w piśmie z dnia 5 czerwca 2019 r. zaskarżył czynność w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. Jednocześnie w piśmie tym wskazał m.in. na tytuł wykonawczy nr [...] z tytułu opłaty planistycznej. Również w zażaleniu wskazywał on na dokonane "zajęcie wynagrodzenia za pracę".
Tymczasem, jak wynika to z treści postanowienia zarówno organ egzekucyjnego, jak i Kolegium, ocenie podlegała czynność zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w różnych bankach. Organ egzekucyjny wskazywał na dokonane zajęcie w B S.A., zaś organ nadzoru nie wskazując na ewentualną wadliwość tego stwierdzenia, wskazał, że doszło do zajęcia rachunku w A S.A. Przy czym oba organy wskazują na zawiadomienie z dnia [...] r. Z akt sprawy nie wynika przy tym, by w tym dniu zostało wystawione więcej niż jedno zawiadomienie. W aktach tych na k. 6 figuruje zawiadomienie z dnia [...] r. o zajęciu rachunku bankowego, jednakże jedynie w banku "B S.A.". Nie jest zatem wiadome jaką czynności w istocie oceniał organ egzekucyjny i czy jest to tożsama czynność jaką oceniał organ nadzoru. Bez wątpienia bowiem B S.A. i A S.A. nie są tym samym podmiotem.
Istotne jest i to, że w niniejszej sprawie nie można było płynnie uznać, że zobowiązany w istocie kwestionuje zajęcie należącego do niego rachunku bankowego, na który wpływa jego wynagrodzenie za pracę, bowiem po pierwsze dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia z powodu braku środków na nim. Po drugie zobowiązany w skardze na czynność egzekucyjną wskazał na tytuł wykonawczy o nr [...], zaś w kontrolowanych postanowieniach tytuł ten nie został wymieniony. Co więcej organ egzekucyjny, jak i Kolegium milczą w tym przedmiocie nie wyjaśniając podstaw jego nieuwzględnienia. Tytuł ten nie został również wskazany w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego w banku A S.A.
Sąd stwierdza przy tym, że z uwagi na przekazane akta administracyjne sprawy, powstała wątpliwość nie mogła zostać usunięta. W aktach znajdują się bowiem jedynie tytuły wykonawcze o nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], a zatem jedynie te tytuły wykonawcze, które powołały organy w niniejszej sprawie. Nie jest zatem wiadomo, czy w ogóle tytuł o nr [...] został wystawiony oraz jakie ewentualne czynności egzekucyjne podjęto w oparciu o niego, w tym czy doszło do zajęcia wynagrodzenia zobowiązanego, tak jak on twierdzi, i w jakiej dacie.
Konsekwencją powyższego jest zatem stwierdzenie, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 54 §5 w zw. z art. 54 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie skargi zobowiązanego złożonej w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zarówno przez organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy. Stąd też, w oparciu o treść art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."), Sąd orzekł o uchyleniu zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego.
Rolą organu egzekucyjnego będzie zatem skompletowanie całości akt tego postępowania, w tym wszystkich tytułów wykonawczych o jakich mowa w skardze oraz dokumentów obrazujących podjęte na ich podstawie czynności. W przypadku stwierdzenia, że tytuł o nr [...] nie został wystawiony, rolą organu będzie wyjaśnienie jaką czynność egzekucyjną zaskarżył zobowiązany. Tylko bowiem w tym zakresie możliwe jest rozpoznanie skargi na czynność. Z kolei w sytuacji, w której tytuł ten został skierowany do egzekucji na organie egzekucyjnym ciążyć będzie obowiązek ustalenia w jakiej dacie został on doręczony zobowiązanemu oraz jakie czynności w oparciu o ten tytuł zostały podjęte w toku postepowania egzekucyjnego i w konsekwencji ocena złożonej skargi w tym kontekście. Koniecznym jest przy tym rozważenie czy skarga nie dotyczy czynności uprzednio już zaskarżonej, a zatem czynności zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] r. Kwestia ta była bowiem już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 575/19.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które to koszty złożyła się kwota 100 złotych uiszczona tytułem wpisu od skargi.