Uzasadnienie
W piśmie z dnia 28 października 2020 r. A sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: Skarżąca, Strona skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na czynność Zarządu Powiatu [...] (dalej: Organ) w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za wrzesień 2020 r., żądając stwierdzenia jej bezskuteczności.
Uzasadniając skargę podniosła, że Organ w sposób nieuprawniony wypłacił prowadzonym przez nią szkołom dotację oświatową za miesiąc wrzesień 2020 r., pomniejszając jej wysokość. Zwróciła uwagę, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 493, dalej w skrócie: "rozporządzenie MEN") do ustalania dotacji za okres od dnia 1 marca 2020 r. do końca sierpnia 2020 r., nie stosuje się przepisów art. 26 ust. 2 i art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 17 i 278, dalej w skrócie: "u.f.z.o."), w zakresie dotyczącym uzależnienia otrzymania dotacji na ucznia od jego uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Dotacja ta, według § 10 ust. 1a rozporządzenia MEN, przysługuje na każdego ucznia, który w lutym 2020 r. spełnił warunek frekwencyjny określony w art. 26 ust. 2 lub art. 41 ust. 2 u.f.z.o.
W ocenie Strony skarżącej, przytoczona regulacja obliguje organ dotujący do wypłaty części dotacji do ostatniego dnia danego miesiąca, w konsekwencji czego nie dysponuje on uprawnieniem do dowolnego decydowania w tej kwestii. Ewentualny zwrot dotacji mógłby nastąpić co do zasady na podstawie decyzji organu, w przypadku stwierdzenia wykorzystania przekazanej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, bądź pobrania dotacji nienależnej lub w nadmiernej wysokości.
Skarżąca podniosła, że w jej ocenie kognicji sądów administracyjnych podlegają wszystkie czynności podejmowane przez organy dotujące, dotyczące ustalenia wysokości lub przekazania dotacji oświatowej.
Równocześnie wskazała, iż znane jest jej stanowisko sądów administracyjnych dotyczące niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej w sprawach, których przedmiotem jest wypłata zaniżonej kwoty dotacji oświatowej. Co więcej, Strona skarżąca podkreśliła, że podziela powyższe stanowisko, jednakowoż, z uwagi na orzeczenia sądów powszechnych, zapadające w tożsamych sprawach, które również orzekają o niedopuszczalności drogi sądowej, złożyła skargę do sądu administracyjnego, aby móc skorzystać z normy prawnej wyrażonej w art. 1991 Kodeksu postępowania cywilnego.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie Organu, nie doszło do naruszenia art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w związku z § 10 ust. 1 i 1a oraz ust. 2 rozporządzenia MEN. W uzasadnieniu przedstawiono wyliczenie i sposób ustalenia wysokości kwoty dotacji oświatowej należnej prowadzonym przez Skarżącą szkołom. Wskazano, iż zdaniem Organu, dotacja została wypłacona w należnej wysokości. Załączono informację o liczbie słuchaczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi Sąd zobligowany jest ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego, stosownie do postanowień art. 58 § 1 pkt 1 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a.").
Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres tej właściwości reguluje art. 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1), a kontrola ta obejmuje (§ 2) orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133, 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556, 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, z czego a contrario wnioskować należy, że sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego, zatem zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu przez sąd.
Należy jednocześnie zauważyć, że zgodnie z art. 47 u.f.z.o. czynnościami organu dotującego stanowiącymi czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a więc należącymi do zakresu kognicji sądów administracyjnych, są czynności podejmowane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a u.f.z.o.
W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., stanowią te, które: po pierwsze, w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzjami ani postanowieniami; po drugie, mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; po trzecie, podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; po czwarte, są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się – między innymi – jednostronnością działania; po piąte, są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (por.: B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18-19).
Co istotne, akty lub czynności, w stosunku do których właściwość sądów administracyjnych formułuje art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podejmowane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia. W konsekwencji odpowiadają one raczej formule wykonywania prawa niźli jego stosowania, a zatem urzeczywistniają dyspozycję normy prawnej kreującej już konkretny (tj. istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (por.: Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008, z. 5, poz. 51, s. 350-351).
Wśród przepisów wskazanych przez art. 47 u.f.z.o. jako te, na podstawie których podejmowane są przez organ dotujący czynności z zakresu administracji publicznej, nie został wymieniony art. 34 ust. 1 u.f.z.o., w którym mowa jest o czynności polegającej na wypłacie określonej kwoty dotacji oświatowej. Taki stan rzeczy prowadzi do konkluzji, że na mocy jednoznacznego zabiegu legislacyjnego, zaskarżona przez Stronę skarżącą czynność nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej (por.: postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt I GSK 453/19 wraz z poprzedzającym je postanowieniem WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 622/18, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I GSK 2128/19 wraz z poprzedzającym go postanowieniem WSA w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1232/19, postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 376/20; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stanowiąca przedmiot skargi z dnia 28 października 2020 r. czynność Organu ma jedynie charakter rachunkowo-księgowy (por.: postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 304/14) i nie jest podejmowana w celu władczego ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, lecz stanowi jedynie jej techniczną wypłatę w drodze przelewu środków pieniężnych na rachunek bankowy podmiotu prowadzącego szkołę. Jako taka, została nieprawidłowo zaskarżona do sądu administracyjnego, gdyż właściwą drogą dochodzenia roszczenia związanego z wypłatą dotacji, będącego w istocie roszczeniem o zapłatę, jest droga postępowania cywilnego, dla którego właściwą jest droga sądowa przed sądem powszechnym (por.: postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 30 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 2/19).
Niezależnie od omówionego wyżej stanu sprawy, zważywszy na treść art. 58 § 4 P.p.s.a., który stanowi, że sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, tutejszy Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego w T. o udzielenie informacji, czy zostało wniesione do tamtejszego Sądu przez Skarżącą powództwo przeciwko Zarządowi Powiatu [...], w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc wrzesień 2020 r. dla słuchaczy szkół, wskazanych przez Skarżącą w skardze.
W piśmie z dnia 13 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy w T. poinformował tutejszy Sąd, że nie zawisła w nim sprawa z powództwa Skarżącej przeciwko Organowi o wypłatę zaniżonej kwoty dotacji oświatowej.
Mając na uwadze powyższe rozważania, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia tj. o odrzuceniu skargi.