Uzasadnienie
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor COF, wierzyciel) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, dalej: u.p.e.a.) i art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.1801 z późn. zm., dalej: ustawa abonamentowa) po rozpoznaniu zażalenia S. D. (dalej: zobowiązana, skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] r. nr [...].
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wierzyciel w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przekazał pismem z dnia [...] r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy o nr [...]. Tytuł wykonawczy obejmował zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do listopada 2019 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł oraz koszty upomnienia w kwocie [...]zł. Zobowiązana pismem z dnia 12 maja 2020 r. złożyła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które mieściły się w katalogu zawartym w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny, natomiast zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia za zasadny.
Zobowiązana złożyła zażalenie na postanowienie wierzyciela z dnia [...] r., podnosząc zarzuty do wydanego tytułu wykonawczego i prowadzenia egzekucji, wniosła o natychmiastowe wstrzymanie czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułu wykonawczego i uchylenie tytułu wykonawczego nr [...] oraz cofnięcie dokonanego zajęcia rachunku bankowego.
Dyrektor COF rozpoznając zażalenie wyjaśnił, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie, mają swoje źródło w przepisach ustawy abonamentowej. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).
Wierzyciel wskazał, że zobowiązana dokonała rejestracji używanych odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego w dniu [...] r. Następnie na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. nr 187 poz. 342) zobowiązanej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych [...], który zastąpił dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej nr [...]. Ponadto wierzyciel wskazał, że nie posiada dokumentu potwierdzającego aktualizację danych adresowych, czy wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych przez zobowiązaną.
Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Dyrektor COF wskazał, że Poczta Polska S.A. w dniu [...] r. skierowała do zobowiązanej (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru) upomnienie [...] wzywające do dobrowolnego uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych. Wierzyciel stwierdził nieprawidłowości przy doręczeniu upomnienia i w wydanym postanowieniu z [...] r. uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. za uzasadniony.
Zdaniem wierzyciela powyższe nie przesądza o anulowaniu zaległości w opłatach abonamentowych obciążających zobowiązaną a jedynie stanowi podstawę do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...].
Dyrektor COF dodał, że wyegzekwowana przez organ egzekucyjny należność za okres od stycznia 2015 r. do listopada 2019 r. została przekazana na poczet zaległości. Natomiast w związku z uznaniem za uzasadniony zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. zobowiązanej przysługuje zwrot kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania.
W skardze na postanowienie Dyrektora COF, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:
- 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca nie zamieszkiwała pod adresem przy ul. [...] w W., budynek w 2016 r. uległ częściowemu spaleniu i jest wyłączony z eksploatacji;
- 2. art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 15 § 1 p.p.s.a. (powinno być u.p.e.a. – przypis Sądu) poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, a także prowadzenia postępowania egzekucyjnego bez uprzednio przesłanego upomnienia.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że nieruchomość położona przy ul. [...] w W. znajduje się w stanie niezdatnym do użytkowania. Pomimo zameldowania w przedmiotowym budynku, faktyczny adres zamieszkania skarżącej znajduje się w sąsiednim budynki przy ul. [...] w W.. Co więcej, w 2016 r. obiekt przy ul. [...] uległ częściowemu spaleniu i został wyłączony z eksploatacji. Potwierdza to dokument wydany w dniu [...] r., gdzie stwierdzono pożar poddasza, a tym samym obiekt ten został wyłączony z użytkowania i poddany pod dozór.
Pełnomocnik skarżącej wywodził, że pomimo, iż podstawą dochodzonego roszczenia jest nieuiszczenie opłaty abonamentowej za użytkowanie odbiornika, niezasadnym jest jej pobranie, czy też egzekwowanie w drodze egzekucji administracyjnej, gdyż lokal przy ul. [...] w W. w 2016 r. uległ częściowemu spaleniu i został wyłączony z użytku. Pobieranie opłaty od lokalu, który nie nadaje się do użytku, jest bezzasadne. Zgodnie z unormowaną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 810/81, ONSA 1981/1, poz. 45).
Uzasadniając zarzut braku doręczenia skarżącej upomnienia do dobrowolnego uiszczenia zaległego abonamentu za odbiornik RTV pełnomocnik skarżącej wskazał, że stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią, przy czym postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Tym samym wierzyciel dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu, musiał (przed wystawieniem tytułu wykonawczego) skutecznie doręczyć skarżącej upomnienie.
Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że wadą dotknięte było wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Ponadto budzić wątpliwości powinien także fakt, że opłaty abonamentowe dotyczą rzekomo odbiornika zarejestrowanego przy ul. [...] w W., natomiast z dokumentacji przesłanej przez organ, tj. wniosku o rejestrację odbiornika z dnia [...] r., rejestracja została dokonana przy ul. [...] w W..
Dyrektor COF w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Pełnomocnik skarżącej w replice na odpowiedź na skargę wnosił i wywodził jak w skardze, nie zgadzając się z argumentacją wierzyciela. Podkreślił, że skoro budynek przy ul. [...] uległ częściowemu spaleniu i został wyłączony z eksploatacji to niemożliwe stało się użytkowanie w nim odbiorników, co powinien wierzyciel uwzględnić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone postanowienie Dyrektora COF nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Prawidłowe jest także wcześniejsze postanowienie z [...] r.
Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.
Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).
Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.
Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".
Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).
Należy podkreślić, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.
Zatem zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Skarżąca w dniu [...]r. dokonała rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz odbiornika telewizyjnego na adres: ul. [...] w W.. Następnie nadano jej w dniu [...] r. indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zastąpił dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej nr [...], który został wysłany na adres zawarty we wniosku o rejestrację.
Sąd aprobuje pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14 (wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych), że: "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia."
Jak stwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2016 r. z treści rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Takiej zależności cytowane przepisy nie wprowadzają. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu.
Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15).
W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu, że skarżąca dokonała wyrejestrowania odbiorników, sama skarżąca również na taki dowód się nie powołuje, ani go nie przedstawiła. Natomiast obowiązek abonenta do powiadomienia placówki pocztowej m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika wynika ze wszystkich dotychczasowych regulacji w tym zakresie: § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. poz. 1342); oraz z aktualnie obowiązującego § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676).
To na użytkowniku odbiorników ciąży obowiązek niezwłocznego powiadomienia m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników, na co zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z 16 marca 2010 r.
Mając na uwadze argumentację strony skarżącej należy wskazać, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej nie jest związany ani z konkretnym odbiornikiem radiofonicznym/telewizyjnym, ani z konkretnym lokalem, w którym odbiornik radiofoniczny/telewizyjny się znajduje, ale z osobą używającą ten odbiornik. Nie ma więc znaczenia pod jakim adresem dany odbiornik był użytkowany. Jeżeli skarżąca zmieniła adres zamieszkania bądź zaprzestała używania odbiorników to na niej ciążył obowiązek poinformowania Poczty Polskiej o zmianach danych adresowych bądź wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej Poczta Polska S.A. nie ma obowiązku czynienia ustaleń co do aktualnego miejsca zamieszkania abonenta, czy też ustaleń, czy dany budynek nadaje się do eksploatacji.
Niezasadne zatem okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Wierzyciel nie miał bowiem obowiązku ustalania, że skarżąca nie zamieszkiwała pod adresem przy ul. [...] w W., a budynek w 2016 r. uległ częściowemu spaleniu i jest wyłączony z eksploatacji. Nota bene rejestracja odbiorników dotyczyła adresu: W. ul. [...]. Następnie na ten sam adres wysłano skarżącej zawiadomienie z [...] r. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], który zastąpił dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej nr [...].
Również uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia wierzyciela spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a.
Zobowiązana chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) powinna przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, czego jednak nie uczyniła. Niezasadny okazał się więc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, wierzyciel uznał ten zarzut za uzasadniony (co wynika z treści obu postanowień). Upomnienie z [...] r. zostało wysłane skarżącej na adres: [...], [...] W.. Upomnienie zostało zwrócone wierzycielowi jako niepodjęte w terminie. Prawidłowo wierzyciel uznał, że upomnienie nie zostało skutecznie doręczone skarżącej, skoro wysłano je na adres inny niż w zgłoszeniu rejestracyjnym. Jednakże brak doręczenia upomnienia nie skutkuje anulowaniem zaległych, nieprzedawnionych opłat abonamentowych, a jedynie stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jednakże ta kwestia pozostaje poza granicami rozpoznawanej sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) oddalił skargę.