Postanowienie WSA w Gliwicach z 26 stycznia 2023 r., I SA/Gl 1663/22

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Rozpoznanie

w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym

Sprawa

sprawy ze skargi I. M. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 września 2022 r. nr 020000/0627789/2022 w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej postanawia: odrzucić skargę.

Skład

Sędzia WSA Borys Marasek przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Pismem z dnia 14 października 2022 r. I. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 września 2022 r. nr 020000/0627789/2022 informujące o zasadności upomnień z dnia 11 sierpnia 2022 r. za zaległości w spłacie składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres od 12/2021 do 6/2022.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "ppsa", zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej.

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.

Zgodnie z art. 3 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. decyzje administracyjne;
2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a ppsa).

Na gruncie cytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 ppsa rozszerzono kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, co jest wiązane z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej, oraz z potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej i w zakresie zadań realizowanych przez te organy (por. Woś Tadeusz. Art.

3. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI. Wolters Kluwer, 2016.). Tym samym obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków mają zapewnioną ochronę w drodze sądowej w sytuacji, gdy odnoszący się do nich akt lub czynność ma cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Mogą bowiem zaskarżyć do sądu administracyjnego takie akty i czynności organu administracji publicznej, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Równocześnie użyte w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa kryteria stanowią akty lub czynności, które:

1. mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 – 3 ppsa,
2. są podejmowane w sprawach indywidualnych,
3. mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych,
4. dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 341/20, LEX nr 3027153).

W dalszej kolejności wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ppsa sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3 omawianego przepisu).

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 września 2022 r. informujące o zasadności upomnień z dnia 11 sierpnia 2022 r. za zaległości w spłacie składek na ubezpieczenia zdrowotne, wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w trybie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej: "upea". Zgodnie z jego brzmieniem egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Art. 15 upea normuje w istocie zagadnienia proceduralne, warunkując w określonych przypadkach skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Nie potwierdza on natomiast żadnych uprawnień lub obowiązków strony w sensie materialnoprawnym. Samo upomnienie stanowi niezbędny warunek skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stąd też zdaniem Sądu upomnienie to, jak również pismo informujące o zasadności tych upomnień nie może być przedmiotem skargi jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa i przez to nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Reasumując wskazać przyjdzie, że pisma Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 września 2022 r. nie można zakwalifikować jako dotyczącego którejkolwiek z kategorii spraw (rozstrzygnięć) objętych regulacją art. 3 § 2 pkt 1-4 ppsa. Ma ono jedynie informacyjny charakter. Zakres przedmiotowy art. 3 ppsa nie obejmuje zaś skarg na pisma informujące, w tym o zasadności upomnień, stanowiących niezbędny warunek skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Brak jest także regulacji szczególnych, które przewidywałyby sądową kontrolę w tym zakresie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.