Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 7 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1674/21

Uzasadnienie

1. 1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, SKO) z dnia 7 października 2021r. nr SKO.FE.41.4/105/2021/14004 utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. (dalej: organ pierwszej instancji, wierzyciel) z dnia 27 sierpnia 2021 r. nr [...] dotyczące zarzutu W. S. (dalej skarżący, zobowiązany) na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
2. 2. Postępowanie przed organami administracji.
3. 2.1. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta G., będący w sprawie wierzycielem i jednocześnie organem egzekucyjnym, wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy z dnia 22 marca 2022 r., o nr SW 5 ZDM.2149.TYT.2020.IS, obejmujący należność pieniężną – opłatę dodatkową za nieuiszczenie opłaty w Strefie Płatnego Parkowania w G. (dalej: SPP) wraz z kosztami upomnienia. Nadto do zobowiązanego skierowane zostało upomnienie z dnia 27 lutego 2020r., obejmujące: ww. należność pieniężną w wysokości 50,00 zł, koszty upomnienia – 11,60 zł, razem 61,60 zł.
4. 2.2. Pismem z dnia 19 sierpnia 2021 r. zobowiązany wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc "rażące naruszenie prawa" i wnosząc o uchylenie wystawionego tytułu wykonawczego.
5. 2.3. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2021 r. organ pierwszej instancji oddalił zarzut zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Przywołując treść art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a. albo ustawa egzekucyjna) organ pierwszej instancji zauważył, iż w dniu 26 września 2017 r. pojazd marki Škoda o nr rej. [...] parkował w SPP. Opłata parkingowa z tego tytułu nie została uregulowana, dlatego upomnieniem z dnia 27 lutego 2020 r. wezwano zobowiązanego, będącego użytkownikiem ww. pojazdu, do uiszczenia opłaty dodatkowej. Należność wynikająca z upomnienia nie została uiszczona, co skutkowało wystawieniem wobec zobowiązanego tytułu wykonawczego. Organ pierwszej instancji odwołał się następnie do regulacji prawnych, dotyczących funkcjonowania SPP, a także do przepisów ustawy z dnia 25 marca 1985 r. – o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 470 ze zm., dalej: u.d.p.). Organ zaznaczył też, że na wierzycielu i organie egzekucyjnym nie ciąży obowiązek ustalenia osób korzystających z pojazdu.

To na zobowiązanym, w celu uchylenia się przez niego od odpowiedzialności, spoczywa powinność wykazania, kto był użytkownikiem pojazdu. Organ stwierdził też, że dla przyjęcia, iż dany pojazd w określonych dniach i godzinach był zaparkowany w strefie płatnego parkowania, wystarczające jest sporządzenie przez inkasentów zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2014 r. I SA/Gl 1045/13). Do postanowienia organ dołączył wydruk zdjęcia z nieopłaconego postoju pojazdu w SPP w dniu 26 września 2017 r.

1. 2.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o jego uchylenie. Zarzucił mu "rażące naruszenie prawa".

1. 2.5. Postanowieniem z dnia 7 października 2021 r. organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela.

W uzasadnieniu tego postanowienia SKO, powołując treść art. 33 u.p.e.a. zwróciło uwagę, że jak wynika z akt postępowania, samochód marki Škoda o nr rej. [...] parkował w dniu 26 września 2017 r. w SPP. Opłata parkingowa z tego tytułu nie została uiszczona. Użytkownikiem przedmiotowego pojazdu był zobowiązany. Upomnieniem z dnia 27 lutego 2020 r. wierzyciel wezwał zobowiązanego do uregulowania opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania - pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego ściągnięcia należności. Kwota wynikająca z upomnienia nie została uregulowana. W związku z brakiem opłaty wierzyciel wystawił na zobowiązanego tytuł wykonawczy z dnia 22 marca 2021 r. Odpis tego tytułu wraz z zawiadomieniem o zajęciu został doręczony zobowiązanemu w dniu 12 sierpnia 2021 r. Składając, pismem z dnia 19 sierpnia 2021 r., zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, zobowiązany nie wskazał żadnej podstawy tych zarzutów, określonej w treści art. 33 ustawy egzekucyjnej.

Następnie SKO odwołało się do treści art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., wskazując, że opłata, o której mowa w tym przepisie, została sprecyzowana w art. 13b ust. 1 ostatnio wymienionej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego przepisy u.d.p. nie pozostawiają przy tym wątpliwości, że uregulowana została w nich opłata za parkowanie pojazdu samochodowego w wyznaczonych miejscach strefy płatnego parkowania, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. SKO zwróciło nadto uwagę na art. 13 f ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłaty dodatkowe. Jak zaznaczyło SKO, wysokość opłat dodatkowych określa rada gminy. Na terenie Miasta G. aktem obowiązującym na dzień postoju przedmiotowego pojazdu zobowiązanego, była uchwała Rady Miejskiej w Gliwicach z dnia 25 października 2012 r. nr XXVI/506/12 w sprawie określenia strefy płatnego parkowania na drogach publicznych oraz zasad pobierania opłat za parkowanie na terenie Miasta Gliwice (Dz.Urz. Województwa Śląskiego z 2019 r., poz. 5333, dalej: uchwała).

Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (tj. z przepisów u.d.p. oraz wydanej na podstawie ustawowego upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej akt prawa miejscowego obowiązujący każdego na obszarze działania organu, które je ustanowił) Przyjęcie takiego poglądu prowadzi do stwierdzenia, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, zatem – nie przeprowadza się też postępowania wyjaśniającego. Możliwość dochodzenia praw przez korzystającego z drogi publicznej istnieje więc dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, poprzez zgłoszenie w tym postępowaniu zarzutu. SKO zwróciło także uwagę na domniemanie, zgodnie z którym osobą korzystającą z drogi publicznej jest – co do zasady – właściciel pojazdu, jako osoba nim władająca (dysponująca).

Organ wskazał też na spoczywający na właścicielu pojazdu ciężar dowodowy, polegający na tym, iż w celu uchylenia się od niekorzystnych skutków prawnych winien on wskazać konkretną osobę, korzystającą w określonym czasie z pojazdu i jej dane, aby możliwe było skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych opłat.

W niniejszej sprawie, jak zaakcentował organ drugiej instancji, z dokumentacji fotograficznej wynika, że niepłacony postój miał miejsce w dniu 26 września 2017 r. w SPP w G.. Z dokumentacji tej wynika również, że pozostawiono zawiadomienie za wycieraczką pojazdu w widocznym miejscu. Zatem wydruk zdjęcia z nieopłaconego postoju pojazdu potwierdza, że pozostawiono pojazd bez opłaty. Zdaniem SKO również sam zobowiązany nie kwestionuje faktu parkowania pojazdu oraz tego, że był on jego użytkownikiem, o czym świadczy treść pisma datowanego na 17 grudnia 2018 r. znajdującego się w aktach sprawy.

Końcowo SKO zauważyło, iż zobowiązany, wnosząc zarzuty do tytułu wykonawczego, zarzucił mu jedynie rażące naruszenie prawa, nie wskazując przy tym żadnej z podstaw zarzutu, określonego w treści art. 33 u.p.e.a.

1. 3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2. 3.1. Na powyższe postanowienie organu drugiej instancji z dnia 7 października 2021 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o uchylenie tego postanowienia z powodu "rażącego naruszenia prawa". Stwierdził, że nie jest prawdą, iż parkował pojazd we wskazanym miejscu.

Skarga powyższa nie zawierała odrębnego uzasadnienia.

1. 3.2. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
2. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3. 4.1. Skarga okazała się niezasadna.

1. 4.2. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

1. 4.3. Przedmiotem sporu jest prawidłowość postanowienia organu drugiej instancji, którym nie uwzględniono zarzutu rażącego naruszenia prawa w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr SW.5.ZDM.3133. 2149.TYT.2015.IS.

1. 4.4. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wskazać na wstępie należy, że w skardze nie podniesiono jakichkolwiek zarzutów poza ogólnikowym stwierdzeniem, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Niezależnie od tego, mając na względzie ww. art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonał kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd podzielił pogląd organu co do prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr SW.5.ZDM.3133.2149.TYT. 2015.IS.

4.5. Uzasadniając takie stanowisko w pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut w obecnym stanie prawnym jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze, albowiem 30 lipca 2020 r. weszła w życie nowela - stanowiąca podstawę procedowania organów w niniejszej sprawie - ustawy egzekucyjnej, tj. ustawa z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm.).

Jedną z zasadniczych zmian wprowadzonych ww. nowelą była modyfikacja trybu rozpatrywania zarzutów zgłaszanych w postępowaniu egzekucyjnym. Przed wprowadzeniem zmian, zarzuty były rozpatrywane przez organ egzekucyjny, który był z zasady zobligowany do uzyskania stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Stanowisko wierzyciela było przy tym wiążące w zakresie zarzutów, o których była mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy egzekucyjnej w ówcześnie obowiązującym brzmieniu. Jednocześnie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wykluczał w ówczesnym brzmieniu możliwość zaskarżenia postanowień wierzyciela, przedmiotem których było stanowisko w zakresie zgłoszonego zarzutu, ponieważ strona miała możliwość kwestionowania ww. stanowiska w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. szerzej odnośnie do modelu proceduralnego uprzednio obowiązującego np. uchwała NSA I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007/5/112).

W obecnym brzmieniu tryb ten ukształtowano w odmienny sposób, tj. poprzez powierzenie wierzycielowi kompetencji do rozpatrywania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Ratio legis tej zmiany opiera się na założeniu, że rozstrzygnięcie w sprawie zarzutu ma charakter merytoryczny, odnoszący się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego. Rozstrzygnięcia tego rodzaju nie powinny być zatem podejmowane przez organ egzekucyjny, ponieważ zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów w poprzednim stanie prawnym prowadziło do swego rodzaju fikcji podejmowania rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, LEX/el. 2021, Komentarz do art. 34).

Powyższe pociągnęło za sobą również modyfikację trybu zaskarżenia ww. postanowień w ten sposób, że obecnie przedmiotem skargi mogą być postanowienia wierzyciela dotyczące zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej, jako że służy na nie zażalenie (§ 3 ww. artykułu w obecnym brzmieniu). Aktualnie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zachowuje aktualność w obecnym stanie prawnym pogląd prawny, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w ustawie, to jest obecnie w art. 33 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1. 1) nieistnienie obowiązku;
2. 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
3. a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
4. b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
5. c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
6. 3) błąd co do zobowiązanego;
7. 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
8. 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
9. 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
10. a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
11. b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
12. c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. § 3. W egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, przepisów § 1 i 2 nie stosuje się. Przepis art. 17a stosuje się.

§ 4. Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

§ 5. Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1. 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2. 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3. 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Dalej przypomnieć należy, że w myśl art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłatę tę, zgodnie z przepisem art. 13b ust. 1 ww. ustawy, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo.

Wysokość opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania określa rada gminy, z tym, że wysokość tej opłaty nie może przekroczyć 50,00 zł. Na ternie miasta Gliwice obowiązywała wówczas uchwała nr XXVI/506/12 Rady Miejskiej w Gliwicach z dnia 25 października 2012 r. w sprawie określenia strefy płatnego parkowania na drogach publicznych oraz zasad pobierania opłat za parkowanie na terenie miasta Gliwice. Zgodnie z 2 ust. 1 SPP dzieli się na podstrefy o zróżnicowanych opłatach za parkowanie pojazdów samochodowych: 1) podstrefa A-obejmująca ulice oznaczone kolorem czerwonym w załączniku nr 1 do niniejszej uchwały, 2) podstrefa B obejmuje ulice zaznaczone kolorem zielonym

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. tj. z ww. przepisów u.d.p. i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej akt prawa miejscowego obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, które je ustanowił. Tym samym w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze administracyjnej, a zatem nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty.

W orzecznictwie dotyczącym przepisu art. 13 u.d.p. przyjmuje się domniemanie, że osobą korzystającą z drogi jest co do zasady właściciel pojazdu, jako osoba nim władająca i dysponująca. Kierowanie egzekucji do właściciela pojazdu opiera się zwykłe na dwóch powiązanych elementach. Tym samym ani organ ani nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej i nieuiszczającej opłaty za postój w strefie płatnego parkowania, gdyż to na właścicielu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich jej danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych prawnie opłat, a powinno to nastąpić w odpowiednim czasie, fazie i etapie postępowania.

4.6. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, iż z akt sprawy wynika, iż samochód marki Škoda o nr rej. [...] parkował w dniu 26 września 2017 r. w SPP. Opłata parkingowa z tego tytułu nie została uiszczona, a użytkownikiem przedmiotowego pojazdu był zobowiązany. Pomimo wezwania upomnieniem z dnia 27 lutego 2020 r. do uregulowania opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania - pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego ściągnięcia należności, zobowiązany nie uiścił należnej kwoty pieniężnej. Powyższe skutkowało wystawieniem na zobowiązanego tytuł wykonawczy z dnia 22 marca 2021 r.

Z dokumentacji fotograficznej wynika, że niepłacony postój miał miejsce w dniu 26 września 2017 r. w SPP, a zawiadomienie pozostawiono za wycieraczką pojazdu w widocznym miejscu. Zatem wydruk zdjęcia z nieopłaconego postoju pojazdu potwierdza, że pozostawiono pojazd bez opłaty. Ponadto brak uiszczenia opłaty nie jest sporny, albowiem sam zobowiązany nie kwestionuje faktu parkowania pojazdu oraz tego, że był on jego użytkownikiem, o czym świadczy treść pisma z 17 grudnia 2018 r. znajdującego się w aktach sprawy.

Wskazać także należy, że choć organ drugiej instancji przywołał art. 33 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, to uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Reasumując, skarżący nie wykazał zasadności wniesionego zarzutu, tj. naruszenia art. 33 u.p.e.a.

Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

4.7. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając w ramach art. 134 p.p.s.a. nie doszukał naruszania prawa materialnego ani procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym skargę, jako bezzasadną, oddalił.