Uzasadnienie
Pismem z dnia 16 listopada 2020 r. doradca podatkowy F.F. jako tymczasowy pełnomocnik szczególny A Sp. z o.o. w B. (dalej: strona skarżąca, spółka) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lutego do lipca 2017 r.
Z odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., zwanej dalej O.p.), wnioskiem z dnia 31 lipca 2020 r., zwrócił się do Sądu Rejonowego o ustanowienie kuratora dla A Sp. z o.o. do reprezentowania ww. spółki we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych w I i Il instancji, w szczególności w toku postępowania odwoławczego od decyzji Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia [...]r. (sprawa zawisła przed Sądem Rejonowym w B. - [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego i została opatrzona sygnaturą akt: [...]).
Jednocześnie, w oparciu o przepis art. 138n § 1 O.p., pismem z dnia 18 sierpnia 2020 r., organ wystąpił do Krajowej Rady Doradców Podatkowych z wnioskiem o ustanowienie tymczasowego pełnomocnika szczególnego dla spółki A. Krajowa Rada Doradców Podatkowych, pismem z dnia 03 września 2020 r., wskazała doradcę podatkowego – F.F. W konsekwencji, postanowieniem z dnia [...]r., organ wyznaczył dla podmiotu A Sp. z o.o. tymczasowego pełnomocnika szczególnego – doradcę podatkowego F.F., do reprezentowania ww. spółki przed organem odwoławczym do czasu wyznaczenia kuratora przez sąd.
W treści skargi z dnia 16 listopada 2020 r. tymczasowy pełnomocnik szczególny spółki wniósł o wyznaczenie kuratora w trybie art. 30 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), wskazując, iż skarżąca nie ma organu powołanego do jej reprezentowania. Równocześnie wniósł o zbadanie w trybie rozproszonej kontroli konstytucyjności wskazanych przepisów P.p.s.a.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 29 grudnia 2020 r., strona skarżąca została wezwana usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi oraz złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej przez osobę podpisaną pod skargą oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (w szczególności odpisu z KRS), w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu drogą elektroniczną (ePUAP) w dniu [...]r. Przepisany prawem termin na usunięcie braków upłynął z dniem [...] r.
Tymczasowy pełnomocnik szczególny ustosunkował się do treści wezwania w terminie. W piśmie z dnia 21 stycznia 2021 r., które zostało wniesione do elektronicznej skrzynki podawczej tut. Sądu, wskazał, iż nie jest umocowany do odbioru korespondencji procesowej w ramach postępowania przed sądem administracyjnym jako umocowany pełnomocnik procesowy, względnie jako reprezentant skarżącej oraz nie jest umocowany do usunięcia braków formalnych, względnie wyjaśnienia pewnych wątpliwości.
W przepisanym prawem terminie braki formalne skargi nie zostały usunięte.
Wskazać również należy, że wraz ze skargą F.F. wniósł o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 lutego 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Zgodnie z treścią art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku, gdy pismem tym jest skarga, niewykonanie w terminie wezwania do uzupełnienia jej braków obliguje sąd, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., do jej odrzucenia. W myśl art. 58 § 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
Odesłanie do wymogów określonych dla pisma w postępowaniu sądowym oznacza konieczność spełnienia przez pismo będące skargą warunków ogólnych przewidzianych dla wszystkich pism strony określonych w art. 46 § 1 P.p.s.a. Jednym z nich jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Ponadto zgodnie z art. 28 P.p.s.a. w przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, stroną skarżącą jest osoba prawna - spółka z o.o. - dokonuje ona czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w jej imieniu. Zgodnie z dyspozycją art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W związku z powyższym skarga powinna być podpisane przez osobę uprawioną do reprezentacji spółki.
W rozpatrywanej sprawie, w imieniu A Sp. z o.o. w B., skargę złożył doradca podatkowy F.F., który zgodnie z zawartą w aktach sprawy dokumentacją został wyznaczony na tymczasowego pełnomocnika szczególnego.
Zgodnie z treścią art. 138m § 1 O.p., w przypadku niemożności wszczęcia postępowania lub prowadzenia postępowania wobec osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej z powodu braku powołanych do tego organów lub niemożności ustalenia adresu siedziby, miejsca prowadzenia działalności lub miejsca zamieszkania osób upoważnionych do reprezentowania jej spraw, organ podatkowy wyznacza dla tej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej tymczasowego pełnomocnika szczególnego upoważnionego do działania do czasu wyznaczenia kuratora przez sąd. Tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym jest adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy wyznaczony w trybie art. 138n § 1 lub 2 (art. 138m § 2 O.p.).
Z kolei w myśl art. 138n § 1 O.p. o wyznaczenie doradcy podatkowego jako tymczasowego pełnomocnika szczególnego organ podatkowy zwraca się do Krajowej Rady Doradców Podatkowych. Jeżeli doradca podatkowy ustanowiony w ten sposób ma podjąć czynności poza siedzibą organu podatkowego, Krajowa Rada Doradców Podatkowych, na wniosek ustanowionego doradcy podatkowego, wyznaczy w razie potrzeby doradcę podatkowego z innej miejscowości. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z treścią art. 138e § 1 O.p. pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego.
Przepisy te wskazują jednoznacznie, że zakres umocowania tymczasowego pełnomocnika szczególnego ograniczony jest do działania na rzecz reprezentowanej strony przed organem podatkowym i to do czasu wyznaczenia przez sąd kuratora. Jeśli kurator zostanie wyznaczony przed zakończeniem postępowania przed organem podatkowym, to uprawnienie pełnomocnika szczególnego do reprezentacji strony wygasa.
Stanowisko to potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjmuje się, że tymczasowy pełnomocnik szczególny ma ograniczony zakres działania, dotyczący reprezentowania strony jedynie w postępowaniu przed organem podatkowym (por. wyroki NSA: z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2237/18 oraz z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 942/17; postanowienie NSA z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt I FZ 188/20 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 138m O.p. nie odnosi się natomiast do postępowania sądowoadministracyjnego, w którym nie przewidziano w zbliżonym przypadku możliwości takiej reprezentacji poprzez wykorzystanie instytucji pełnomocnika tymczasowego, ustanowionego w postępowaniu podatkowym, i w sposób odmienny uregulowano bieg postępowania sądowoadministracyjnego w podobnych okolicznościach (por. np. art. 30, art. 31, art. 124 § 1 pkt 2, art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
W konsekwencji należało przyjąć, że tymczasowy pełnomocnik szczególny nie posiadał umocowania do złożenia w imieniu skarżącej spółki skargi do sądu administracyjnego. Nadto skarga nie została podpisana. Trzeba bowiem zauważyć, że podpisem jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu (Hanna Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 204-205).
Wobec powyższego konieczne stało się wezwanie doradcy podatkowego F.F. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi oraz złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej przez osobę podpisaną pod skargą oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (w szczególności odpisu z KRS). Wezwanie z dnia 18 stycznia 2021 r. zostało doręczone drogą elektroniczną (ePUAP) w dniu [...]r. Przepisany prawem termin na usunięcie braków upłynął z dniem [...]r. W terminie tymczasowy pełnomocnik szczególny ustosunkował się do treści wezwania, jednakże braki formalne skargi nie zostały usunięte.
Na marginesie należy zauważyć, iż wniosek o wyznaczenie kuratora na podstawie art. 30 P.p.s.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku, bowiem niezależnie od merytorycznej oceny tego wniosku oraz zapatrywania na kompetencję sądu do rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów ustawowych, wskazać należy, że tymczasowy pełnomocnik szczególny nie jest podmiotem uprawnionym do działania w imieniu strony skarżącej przed sądem administracyjnym, w tym do złożenia skargi, a wniosek ten zawarty został w skardze wniesionej przez ten podmiot. Nadto skarga ta nie została podpisana, a brak ten nie został usunięty w terminie. Wreszcie nie sposób uznać, że wniosek ten został złożony przez F.F. jako uczestnika postępowania, bowiem jego wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania pozostawiony został bez rozpoznania.
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.