Uzasadnienie
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor COF, wierzyciel) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] [...] [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: K.p.a.) w zw. z art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) oraz art. 7 ust. 1 i 3 ustawy dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, dalej: ustawa abonamentowa) po rozpoznaniu zażalenia S. S. (dalej: zobowiązany, skarżący) utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] r. nr [...] [...] [...] wydane z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., w którym uznano zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.
Powyższe postanowienie Dyrektora COF zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dyrektor COF, w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązanego, pismem z [...] r. przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej: organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do września 2019 r.
Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia [...] r.
Zarzuty zostały wniesione przez zobowiązanego pismem z 8 sierpnia 2020 r., uzupełnionym pismem z 17 sierpnia 2020 r., w którym zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku. Do zarzutów dołączył on kserokopie: pozwu złożonego w dniu 7 sierpnia 2020 r. do Sądu Rejonowego w M., zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z dnia 22 października 2019 r. skierowanego do Prokuratury Rejonowej w M. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor COF uznał zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny.
Zobowiązany złożył zażalenie na postanowienie wierzyciela, wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem. Zobowiązany podniósł, że załączona kserokopia wniosku o rejestrację odbiornika nie została opatrzona jego podpisem, a zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru abonenta nie zostało skierowane listem poleconym, więc tym samym Poczta Polska nie posiada dowodu doręczenia zawiadomienia. Do zażalenia zobowiązany załączył postanowienie Prokuratury Rejonowej w M. z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia dochodzenia.
Rozpoznając sprawę Dyrektor COF wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa poprzedzająca ustawę abonamentową to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat RTV, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).
Dyrektor COF wyjaśnił, że na imię i nazwisko zobowiązanego zgłoszona została rejestracja odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych używanych pod adresem: S. ul. [...] [...].
Odnosząc się do twierdzenia zobowiązanego, że wniosek rejestracyjny nie został opatrzony jego podpisem, a także pytania: czy została przeprowadzona analiza grafologiczna Dyrektor COF stwierdził, że w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje prawdziwość swojego podpisu Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana (przez przepisy prawa) do wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, w tym do zasięgania opinii biegłego grafologa.
Ponadto Dyrektor COF podniósł, że rozpoznając sprawę dysponował postanowieniem Prokuratury Rejonowej w M. z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia dochodzenia z uwagi na przedawnienie karalności czynu oraz Postanowieniem Rejonowego Sądu w M. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] r. o odrzuceniu pozwu wniesionego przez zobowiązanego (o pozbawienie wykonalności administracyjnego tytułu wykonawczego) z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej.
Dyrektor COF wskazał również, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników zobowiązany jest zgłosić ten fakt w urzędzie pocztowym i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe. Jeżeli w nowym miejscu zamieszkania użytkownik z odbiorników nie korzysta zobowiązany jest dopełnić właściwych formalności wyrejestrowania odbiorników. Obowiązki te są uregulowane w § 9 i 11 Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), a w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie tego rozporządzenia - użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej poprzez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych" (zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązującego do 31 grudnia 2013 r. - Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342). Wcześniej obowiązek ten regulował § 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 141, poz. 1190).
Wierzyciel wyjaśnił, że nie dysponuje dokumentem, z którego wynikałoby, że zobowiązany dopełnił formalności związanych ze zgłoszeniem aktualizacji danych adresowych, czy też z wyrejestrowaniem odbiorników.
Następnie wierzyciel podniósł, że Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342), które weszło w życie 13 grudnia 2007 r. Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych (w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do dnia 13 grudnia 2008 r.), indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie. Zobowiązanemu został nadany indywidualny numeru identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił książeczkę opłat abonamentowych numer [...]. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało do zobowiązanego przesłane pismem z dnia [...] r., na adres którym Poczta Polska w danym okresie dysponowała.
Dyrektor COF podkreślił, że rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie posługuje się pojęciem "doręczenia", lecz "przesłania" zawiadomienia. Zatem zadość wymogom określonym w rozporządzeniu czyniło przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, która zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz.1159 z późn. zm.), obowiązującej w dacie wysłania do zobowiązanego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, podlegała doręczeniu poprzez jej włożenie do oddawczej skrzynki pocztowej adresata (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I GSK 1297/15; z 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19).
Ponadto wierzyciel podniósł, że określony w § 5 rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwoływał się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 "Doręczenia" (art. 39 - 49).
Zdaniem Dyrektora COF podniesiony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony.
W skardze osobistej na postanowienie Dyrektora COF, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wskazał, że zaskarża postanowienie w całości. Wnosił o jego uchylenie jako niecelowego - niezgodnego z prawem. W jego ocenie Dyrektor COF wydał zaskarżone postanowienie bez analizy dowodów.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nigdy nie rejestrował na Poczcie Polskiej odbiornika radiowo-telewizyjnego, cały wniosek nie jest wypełniony jego pismem, a podpis jest podrobiony, prawdopodobnie przez jego byłą żonę. Chciał całą sprawę wyjaśnić zgłaszając zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do prokuratury, ale prokuratura uznała, że sprawa jest przedawniona. Nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, gdyż nie mieszkał pod adresem, na który zostało ono wysłane. Nie mógł także zawiadomić Poczty Polskiej o zmianie adresu, gdyż o całej sprawie nie miał pojęcia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor COF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., który w tej sprawie nie ma zastosowania).
Z tych też względów pomimo, że skarżący nie sformułował konkretnych zarzutów Sąd rozpoznał sprawę w aspekcie naruszenia prawa materialnego jak i procesowego.
Zaskarżone postanowienie Dyrektora COF nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Prawidłowe jest także wcześniejsze postanowienie z [...] r.
Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.
Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).
Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.
Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".
Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).
Należy podkreślić, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.
Zatem zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
W aktach sprawy znajduje się dokument, z którego wynika, że na imię i nazwisko zobowiązanego w dniu 9 stycznia 2003 r. zgłoszona została rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem: S. ul. [...] [...].
Następnie nadano zobowiązanemu w dniu [...] r. indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zastąpił dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej, który został wysłany na adres zawarty we wniosku o rejestrację.
Sąd ma na uwadze, że skarżący neguje w ogóle fakt zarejestrowania radioodbiornika RTV, twierdząc, że rejestracji dokonała prawdopodobnie jego była żona. Niemniej ani Poczta Polska S.A. ani też Sąd nie może uznać twierdzeń skarżącego, skoro on sam nie przedstawił żadnych dowodów na tę okoliczność.
Natomiast Sąd aprobuje pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14 (wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych), że: "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia."
Jak stwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2016 r. z treści rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Takiej zależności cytowane przepisy nie wprowadzają. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu.
Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15).
W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu, że skarżący dokonał wyrejestrowania odbiorników, zresztą sam skarżący również na taki dowód się nie powołuje, twierdząc, że nie dokonał w ogóle rejestracji odbiorników.
Zaskarżone postanowienie nie zostało zatem wydane z naruszeniem przepisów postępowania takich jak: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. i to w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) powinien przedstawić dowody potwierdzające, że to nie on dokonał rejestracji odbiorników, czego jednak nie uczynił.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.