Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 14 września 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 177/23

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2022 r., nr 480000/71/2022/RED-6310107988/P-4014/IL, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej: ZUS), działając na podstawie art. 83c § 1a i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm., dalej: u.s.u.s.) oraz art. 33 § 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpoznaniu wniosku B. B. (dalej: skarżąca, zobowiązana) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 7 listopada 2022 r. w sprawie nieuznania za uzasadnione zarzutów w odniesieniu do należności objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od TW4480022003695 do TW4480022003700.

Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 28 marca 2022 r. zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr od TW4480022003695 do TW4480022003700.

W związku z wątpliwościami dotyczącymi charakteru złożonego pisma, a tym samym sposobu ich załatwienia, ZUS (działając jako organ egzekucyjny) pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. wezwał zobowiązaną do uzupełnienia braków formalnych złożonych zarzutów poprzez określenie istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających żądanie..

Pismem z dnia 25 kwietnia 2022 r. skarżąca odniosła się do wezwania organu egzekucyjnego z dnia 4 kwietnia 2022 r. o uzupełnienie braków formalnych. Określiła istotę i zakres żądania, a mianowicie:

1. 1. nieistnienie obowiązku z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 21 grudnia 2018 r., z ostrożności:
2. 2. określenie obowiązku niezgodnego z treścią obowiązku wynikającego z:
3. a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
4. b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
5. c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu.
6. 3. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia,
7. 4. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,
8. 5. brak wymagalności obowiązku.

Ponadto skarżąca wskazała, że z uwagi na brak profesjonalnej wiedzy prawnej nie jest w stanie dokładnie sprecyzować treści żądania i ustosunkować się do wezwania, dlatego wniosła o uwzględnienie wszystkich żądań, które kwalifikują się w niniejszej sprawie zgodnie z przepisami prawa. Jednocześnie podtrzymała w całości złożone zarzuty z dnia 28 marca 2022 r.

Pismem z dnia 13 maja 2022 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. ponownie wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych złożonych zarzutów, poprzez określenie dowodów uzasadniających żądanie tj. przedłożenie dokumentu, z którego wynika, że zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 21 grudnia 2018 r.

Pismem z dnia 3 czerwca 2022 r. skarżąca odniosła się do wezwania organu egzekucyjnego z dnia 13 maja 2022 r. o uzupełnienie braków formalnych. Do pisma dołączyła ona:

1. - kserokopię wniosku z dnia 21 grudnia 2018 r. kierowanego do Spółdzielni R. w G.,
2. - wezwanie z dnia 3 stycznia 2019 r. kierowane do Zarządu i Rady Nadzorczej Spółdzielni R. w G.,
3. - wezwanie z dnia 7 stycznia 2019 r. kierowane do Zarządu i Rady Nadzorczej Spółdzielni R. w G.,
4. - kserokopię pisma z dnia 28 marca 2019 r. od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. M. B.,
5. - kserokopię protokołu z dnia 2 stycznia 2019 r. od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. M. B.,
6. - PIT/36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2018,
7. - PIT/B Informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2018,
8. - PIT/36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2019,
9. - PIT/B Informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2019,
10. - PIT/36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2020,
11. - PIT/B Informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2020,
12. - PIT/36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2021,
13. - PIT/B Informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2021.

Zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. poinformował skarżącą o pozostawieniu zarzutów z dnia 28 marca 2022 r. bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych, tj. nieprzedłożenie dowodów, które w opinii Zakładu można było uznać za dowody w sprawie.

Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2022 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. w zakresie rozpatrzenia zarzutów z dnia 28 marca 2022 r., nie stwierdzając jednocześnie rażącego naruszenia prawa, jednocześnie zobowiązując Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. do rozpoznania zarzutów z dnia 28 marca 2022 r. w terminie do 29 września 2022 r. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. decyzją z dnia 27 października 2022 r. nr [...], stwierdził że skarżąca, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnym, rentowym, wypadkowemu od 1 grudnia 2011 r.

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2022 r. o nr [...], ZUS nie uznał za uzasadnione zarzutów skarżącej tj.:

1. - nieistnienia obowiązku,
2. - wygaśnięcia obowiązku w całości.

Na wniosek skarżącej, ZUS ponownie rozpatrzył jej sprawę dotyczącą złożonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do tytułów wykonawczych o nr od TVV4480022003695 do TW4480022003700.

Odnosząc się do zarzutów z dnia 28 marca 2022 r. ZUS wyjaśnił, że nieistnienie obowiązku jest pierwszą określoną w ustawie podstawą wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Przesłanką wniesienia zarzutu jest więc sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał. Organ podkreślił, że okoliczność nieistnienia obowiązku nie musi być następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego, bowiem może zaistnieć wcześniej.

Jak wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych, zobowiązany wnosząc zarzut na omawianej podstawie, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał. W dniu 3 marca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., działając jako wierzyciel, wystawił tytuły wykonawcze o numerach od TW4480022003695 do TW4480022003700 obejmujące składki na ubezpieczenia społeczne za okres 01/2021-12/2021 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/2021-12/2021. Podstawą do wystawienia ww. tytułów wykonawczych były deklaracje rozliczeniowe złożone przez skarżącą.

Tak więc, istnienie obowiązku opłacenia składek wynikało z tego tytułu.

Organ wskazał, że skarżąca nadal jest czynnym przedsiębiorcą, co znajduje potwierdzenie w zapisach w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Jeżeli faktycznie nie prowadzi ona działalności gospodarczej, powinna wyrejestrować działalność poprzez złożenie stosownego dokumentu.

W odniesieniu do drugiego zarzutu, organ wskazał, że wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części jest okolicznością, której wystąpienie stanowi podstawę wniesienia zarzutu przez zobowiązanego. Przesłanką wniesienia zarzutu jest więc sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania. Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku. Zarzut będzie zasadny także w sytuacji umorzenia obowiązku w trybie przewidzianym w odrębnych przepisach prawa.

W przypadku skarżącej, nie doszło ani do wygaśnięcia obowiązku w całości, ani w części. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. nie odnotował żadnych wpłat na poczet tytułów wykonawczych o numerach od TW4480022003695 do TW4480022003700, które mogłyby spowodować wygaśnięcie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.) wprowadziła zmiany w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek, które weszły w życie 1 stycznia 2003 r. W ich świetle należności z tytułu składek przedawniały się po upływie 10 lat.

Natomiast skrócenie z 10 lat do 5 lat okresu przedawnienia należności z tytułu składek wynika dopiero ze zmiany zawartej w ustawie z dnia 16 września 2011 r. o redukcji obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., Nr 232, poz 1378), której przepisy weszły w życie w dniu 1 stycznia 2012 r.

Oznacza to, że tylko należności z tytułu nieopłaconych składek, których bieg rozpocznie się 1 stycznia 2012 r. lub później będzie wynosił 5 lat. Bieg terminu przedawnienia może ulec zawieszeniu.

W związku z faktem, że należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres 01/2021-12/2021 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/2021-12/2021, nie uległy przedawnieniu, podjęto czynności zmierzające do wyegzekwowania istniejącego zadłużenia poprzez wystawienie 3 marca 2022 r. tytułów wykonawczych o nr od TW4480022003695 do TW4480022003700. Zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm.): "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności nastąpiło w związku ze wszczętym postępowaniem egzekucyjnym.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia należności pieniężnych przez ZUS. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazała, że kierowane do niej pisma są dla niej niezrozumiałe i niejasne w swej treści. W ocenie skarżącej podniesione przez nią zarzuty są uzasadnione, a organ dokonał czynności w sposób bezprawny.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem, ZUS utrzymał w mocy własne postanowienie, którym uznano za niezasadne zarzuty nieistnienia obowiązku oraz wygaśnięcia obowiązku.

Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku, wygaśnięcia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia. W ocenie Sądu zarzuty te nie są zasadne.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1. 1) nieistnienie obowiązku;
2. 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
3. a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
4. b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
5. c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
6. 3) błąd co do zobowiązanego;
7. 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
8. 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
9. 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
10. a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
11. b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
12. c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1. 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2. 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
3. a) w całości,
4. b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
5. 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
6. a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
7. b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

W niniejszej sprawie zobowiązana wniosła zarzuty w terminie, co nie jest kwestionowane. Jednocześnie sprecyzowała je, w odpowiedzi na wezwanie ZUS podnosząc nieistnienie oraz wygaśnięcie obowiązku.

Istotnym w niniejszej sprawie jest, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., decyzją z dnia 27 października 2022 r. nr [...], stwierdził że skarżąca, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnym, rentowym, wypadkowemu od 1 grudnia 2011 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., działając jako wierzyciel, wystawił tytuły wykonawcze obejmujące składki na ubezpieczenia społeczne za okres 01/2021-12/2021 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/2021-12/2021. Podstawą do wystawienia ww. tytułów wykonawczych były deklaracje rozliczeniowe złożone przez skarżącą. Organ ustalił, że skarżąca, wbrew twierdzeniom podniesionym w zarzutach, nadal jest czynnym przedsiębiorcą, co znajduje potwierdzenie w zapisach w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Organ prawidłowo wskazał, że jeżeli faktycznie nie prowadzi ona działalności gospodarczej, powinna wyrejestrować działalność poprzez złożenie stosownego dokumentu.

W odniesieniu do drugiego zarzutu, organ prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącej, nie doszło ani do wygaśnięcia obowiązku w całości, ani w części. ZUS nie odnotował żadnych wpłat na poczet tytułów wykonawczych o numerach od TW4480022003695 do TW4480022003700, które mogłyby spowodować wygaśnięcie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres 01/2021-12/2021 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/2021-12/2021, nie uległy również przedawnieniu.

W aktach administracyjnych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru upomnień skierowanych do skarżącej, z którego wynika, że upomnienia zostały odebrane osobiście przez skarżącą w dniu 10 lutego 2022 r. Na wezwanie Sądu pełnomocnik organu uzupełnił akta administracyjne o wymienione upomnienia w dniu 13 września 2023 r. Treść upomnień doręczonych skarżącej wraz ze zwrotnym potwierdzeniem wskazują, że zarzut skarżącej o braku doręczenia upomnień jest nieuzasadniony.

Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.