Uzasadnienie
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydał w dniu 12 maja 2016 r. zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego W. S. z dnia 21 marca 2016 r. o przyznanie prawa pomocy.
Jak wynika z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, wspomniany wniosek skarżący złożył w terminie do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, domagając się zwolnienia z obowiązku uiszczenia tej opłaty. Swego żądania nie sformułował jednak na urzędowym formularzu i z tego względu referendarz sądowy wezwał go do uzupełnienia tego braku formalnego w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 26 kwietnia 2016 r. i nie zostało wykonane. W dniu 4 maja 2016 r. skarżący złożył natomiast pismo, w którym oznajmił, że – ze względu na uiszczenie wpisu od skargi przez wspierające go stowarzyszenie – wniosek cofa.
Mając to na uwadze, referendarz sądowy stwierdził, że wobec bezskutecznego upływu terminu do wykonania wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku, wniosek ten podlega pozostawieniu bez rozpoznania zgodnie z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: p.p.s.a. Jednocześnie wyjaśnił, że ani cofnięcie wniosku, ani uiszczenie wpisu od skargi nie ma wpływu na tę kwalifikację, gdyż podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także umorzenie postępowania w tym przedmiocie (np. z powodu cofnięcia wniosku) wchodziłyby w rachubę dopiero wtedy, gdyby wniosek spełniał wszystkie wymogi formalne.
Odpis powyższego zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 31 maja 2016 r.
We wniesionym w dniu 7 czerwca 2016 r. sprzeciwie skarżący zażądał uchylenia tego rozstrzygnięcia i zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Oznajmił, że w całości podtrzymuje wnioski uprzednio złożone. Podniósł też, że w sposób precyzyjny i wyczerpujący udokumentował zarówno brak środków na pokrycie tej należności, jak i przyczynę tego stanu rzeczy, którą – w jego przekonaniu – jest działalność organów skarbowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: p.p.s.a. Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych w dniu 15 sierpnia 2015 r. i następnie) stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, a więc także od zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Mając to na względzie, odnotować trzeba, że w myśl art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według określonego wzoru, a niespełnienie tego wymogu stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie wnioskowi prawidłowego biegu (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, dostęp: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli z kolei pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Konsekwencją niewykonania takiego wezwania jest wydanie przez przewodniczącego zarządzenia o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a.). Taki sam skutek następuje w przypadku, gdy pismo to zawiera wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Podkreślenia wymaga, że termin do wykonania wezwania do uzupełnienia lub poprawienia pisma został określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. i wynosi siedem dni. Oznacza to, że jako termin ustawowy nie może on podlegać przedłużeniu ani skróceniu, a jego bezskuteczny upływ rodzi konieczność zastosowania rygoru, jakim wezwanie zostało opatrzone. Jeśli więc w niniejszej sprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. skarżący odebrał wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku z dnia 21 marca 2016 r. o przyznanie prawa pomocy, to wezwanie to powinien był wykonać najpóźniej w środę 4 maja 2016 r., czego wszak nie uczynił.
Stwierdzenie zaistnienia tej okoliczności musiało, jak wyżej wykazano, skutkować pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania. Przy tym zarówno złożenie oświadczenia o cofnięciu wniosku, jak i uiszczenie wpisu od skargi istotnie pozostawały bez wpływu na tę kwalifikację, a argumentacja przedstawiona przez referendarza sądowego w pełni zasługuje na akceptację. Wymaga jedynie dodania, że pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania nie wywołuje jakichkolwiek innych skutków procesowych aniżeli te, które nastąpiłyby w przypadku umorzenia postępowania w tym przedmiocie. Zarówno bowiem jedno, jak i drugie orzeczenie stanowi niemerytoryczne zakończenie kwestii incydentalnej. Rozstrzygnięcia te nie przesądzają zatem o zasadności zgłoszonego żądania. Z tego względu skarżący nie musi obawiać się, że pomimo złożenia oświadczenia o cofnięciu wniosku postępowanie w tym przedmiocie nie zostało umorzone, lecz pozostawiono jego wniosek bez rozpoznania. Nie zmienia to bowiem jego sytuacji procesowej.
W świetle powyższego zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego należało uznać za prawidłowe i jako takie utrzymać w mocy, co też uczyniono zgodnie z art. 260 p.p.s.a.
Już niejako na marginesie zasygnalizować wypada, że wymóg uiszczenia wpisu od skargi został w niniejszej sprawie spełniony, a zatem dalsze domaganie się przez skarżącego zwolnienia z tej powinności jest niecelowe.