Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 216/18

Uzasadnienie

1. 1. Pełnomocnik A Sp. z o.o. w S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: NUS) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.
2. 2. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na gruncie następującego stanu sprawy.
3. 2.1. NUS prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] o Nr [...] przez wierzyciela - Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie. Wszczynając egzekucję administracyjną na wniosek w/w wierzyciela, NUS zawiadomieniem z [...] o Nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej.

Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis wskazanego wyżej tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono skarżącej w dniu [...]. Przesyłkę odebrała E.S. – pracownik skarżącej.

Pismem nadanym w dniu 31 sierpnia 2017 r. skarżąca wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

1. 2.2. Postanowieniem z [...] NUS w oparciu o przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm. – dalej: k.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów z uwagi na ich wniesienie z uchybieniem 7 dniowego terminu, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, ze zm. - dalej: u.p.e.a.).

1. 2.3. Następnie skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego.

Skarżąca podniosła, że tytuł wykonawczy nie został prawidłowo jej doręczony, przez co została pozbawiona możliwości złożenia zarzutów i nie mogła uczestniczyć w postępowaniu przed organem egzekucyjnym. Dowodem braku doręczenia jest brak potwierdzenia doręczenia w dniu [...] oraz kserokopia książki podawczej, w której widnieje około 15 tytułów wykonawczych doręczonych przez organ egzekucyjny w tymże dniu, jednak brak w niej dowodu na doręczenie właśnie tego dokumentu. Tytuł ten w ocenie skarżącej został w rzeczywistości doręczony w dniu [...] przez komornika sądowego.

1. 2.4. DIAS postanowieniem z [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej odmawia zatem wszczęcia postępowania, gdy żądanie strony zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego przez przepisy prawa. Uchybienie to mieści się bowiem w kategorii innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania.

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie zdarzeniem wyznaczającym początek terminu do wniesienia przez skarżącą zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a, było doręczenie jej tytułu wykonawczego, o czym stanowi art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Zdarzenie miało miejsce w dniu [...], co z kolei dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru przedmiotowego tytułu i zawiadomienia o zajęciu podpisane przez pracownika skarżącej i opatrzone jej pieczątką.

Zarzuty złożone zostały w dniu 31 sierpnia 2017 r. (data nadania w UP K.).

Wobec powyższego organ stwierdził, że sytuacja ta wypełnia przesłanki z art. 61a k.p.a.

Nadto w ocenie organu odwoławczego trudno przyjąć zarzut skarżącej o niewystarczającym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i pominięciu dowodów przemawiających za uwzględnieniem żądania. Przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego nie jest konieczne i nie wniesie nic nowego do rozpoznawanej sprawy. Podano, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest zgodne z prawem, a złożenie zarzutów z uchybieniem terminu uniemożliwiło merytoryczne odniesienie się przez organ do podniesionych w nim kwestii. Organ I instancji nie miał innej możliwości, jak tylko odmówić wszczęcia postępowania w sprawie złożonych po terminie zarzutów.

1. 3.1. W skardze pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:
2. a) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz 61a § 2 k.p.a., art. 17, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie,
3. b) art. 8 i art. 107 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwiało realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,
4. c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
5. d) art. 75 § 1 z zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodów zgłoszonych przez skarżącą,
6. e) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpoznaniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się zwłaszcza w braku zweryfikowania wyjaśnień przedstawionych przez stronę i oparciu się jedynie na zgromadzonej dokumentacji, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że zachodzą w sprawie przesłanki wydania zaskarżonego postanowienia.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniesiono argumenty dotyczące meritum sprawy. Podniesiono, że jako podstawę przedmiotowego tytułu wykonawczego wskazano decyzję wierzyciela z [...] nr [...], w której określono wysokość należności przypadającej do zwrotu oraz określono kwoty oraz czasokres naliczania odsetek od tych kwot. Tymczasem decyzja ta została zmieniona decyzją Ministra Rozwoju i Finansów z [...], która to jakkolwiek utrzymała w znaczącej części decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z [...] zobowiązującą stronę do zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie w wysokości [...] zł, jednakże częściowo uchyliła tę decyzję i orzeczono w niej co do istoty w zakresie okresu naliczania odsetek. Jakkolwiek okresy te zostały co do zasady określone w decyzji organu II instancji tak jak w tytule wykonawczym, to w decyzji zmieniającej decyzję organu I instancji zawarto zastrzeżenie, że dla określonych w niej kwot z naliczania odsetek wyłączony zostać powinien pewien okres.

Zastrzeżenie te nie zostało w ogóle uwzględnione w tytule wykonawczym mimo, iż tytuł wykonawczy utracił moc i został zmieniony w tym zakresie. Brak jest również jakiejkolwiek adnotacji w tytule wykonawczym o decyzji zmieniającej decyzję będącą podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Zastrzeżenie będące treścią decyzji organu II instancji ma niebagatelny wpływ na wysokość kwoty przypadającej do wyegzekwowania w postępowaniu egzekucyjnym. Wbrew twierdzeniom przedstawionym w zaskarżonym postanowieniu - wskazano dalej - egzekucja z majątku skarżącej prowadzona jest z niewłaściwego tytułu wykonawczego i jest niezgodna z prawem i stanem faktycznym. Przedstawione przez skarżącą dowody mają więc bardzo istotne znaczenie dla interesu skarżącej, a ich oddalenie tylko w związku z tym, iż mają dowodzić przeciwnych okoliczności niż te podawane przez organ I instancji było niezasadne i prowadzi do niewyjaśnienia sprawy i szkody dla skarżącej.

Skarżąca podniosła, że organy postępowania administracyjnego zobligowane są do wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, a dowody przedstawione przez skarżącą mają się do tego przyczynić. Niezasadne było więc ich niedopuszczenie zwłaszcza, iż nie prowadziły one do wydłużenia postępowania, nie wymagały jakiś skomplikowanych czynności.

Podniesiono również, że to iż konkretny tytuł był wskazany na zwrotce nie potwierdza przecież w stu procentach, że rzeczywiście był doręczony skarżącej. Organ nie zbadał zresztą czy osoba wskazana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru była w ogóle osobą uprawnioną do odbierania korespondencji w imieniu skarżącej.

1. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm. – dalej: p.p.s.a.).

5. Na wstępie rozważań Sąd stwierdza, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów. Tymczasem argumentacja skargi w przeważającej mierze dotyczy merytorycznego aspektu sprawy, to jest zasadności wniesionych w piśmie z 31 sierpnia 2017 r. zarzutów. W tej mierze Sąd nie zajmie stanowiska, ponieważ wykracza to poza przedmiotowe granice rozpatrywanej sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 135 p.p.s.a.

6. W odniesieniu do kwestii terminowości wniesienia zarzutów, argumentacja skarżącej sprowadza się do twierdzenia, że nie doszło do doręczenia jej, jako zobowiązanej, tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] o Nr [...] przez wierzyciela - Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie. Tytuł wykonawczy otrzymała dopiero w dniu [...] na skutek przekazania jej tego dokumentu przez Komornika Sądowego.

Sąd stwierdza, że akta sprawy nie potwierdzają stanowiska skarżącej.

Przepis art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera takie pouczenie.

Do doręczenia tytułu wykonawczego znajdują zastosowanie - w myśl art. 18 u.p.e.a. - przepisy k.p.a.

Stosownie do art. 40 § 1 zd. pierwsze k.p.a. pisma doręcza się stronie. W myśl zaś art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, że uprawnienie do odbioru pism zwykle wynika ze sposobu podziału pracy w konkretnej jednostce organizacyjnej. Może ono wynikać również z pisemnego upoważnienia do odbioru pism. Jednakże osoba doręczająca pismo nie ma obowiązku każdorazowego sprawdzania, czy odbiera je osoba uprawniona do odbioru pism. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby odbioru dokonywała osoba upoważniona (wyrok NSA z 6 lipca 1999 r., I SA/Po 1829/98, Lex nr 37900), a ponadto podjęcie takich działań organizacyjnych, aby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione (postanowienie NSA z 10 maja 1995 r., V SA 1692/94, Lex nr 1689085). W sytuacji gdy jednostka organizacyjna nie ma obsługi, która zwyczajowo zajmuje się wysyłaniem i odbiorem korespondencji (sekretariat, biuro), a żaden z pracowników funkcjonujących w siedzibie jednostki organizacyjnej nie został formalnie upoważniony do odbioru korespondencji, za prawidłowe należy uznać doręczenie pisma do rąk pracownika uprawnionego do sprawowania bieżącej obsługi firmy, załatwiania zwykłych spraw związanych z funkcjonowaniem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

W praktyce oznacza to, że w jednostce zajmującej się działalnością handlową taką osobą może być osoba zatrudniona na przykład na stanowisku sprzedawcy, kierownika działu handlowego, kierownika magazynu (wyrok NSA z 16 października 1998 r., I SA/Gd 1753/97, Lex nr 36090).

W niniejszej sprawie ze zwrotnego poświadczenia odbioru przedmiotowego tytułu wykonawczego wynika, że doręczyciel przekazał w dniu [...] przesyłkę z ww. dokumentem pracownikowi skarżącej spółki E.S., w siedzibie skarżącej. Okoliczność ta potwierdzona została podpisem wyżej wymienionej oraz pieczęcią skarżącej spółki. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika też, że przesyłka zawierała tytuł wykonawczy oznaczony jako "[...]" (wskazuje na to adnotacja na potwierdzeniu odbioru: "[...]"). Z kolei na przedmiotowym tytule wykonawczym z [...] widnieje nie tylko oznaczenie [...], lecz także właśnie oznaczenie [...] (naklejka z kodem kreskowym, w prawym górnym rogu pierwszej strony tytułu wykonawczego).

W tej sytuacji, Sąd stwierdza, że dowody zawarte w aktach sprawy dają podstawę do twierdzenia, iż doszło w dniu [...] do skutecznego doręczenia skarżącej spółce przesyłki, zawierającej przedmiotowy tytuł wykonawczy.

W konsekwencji zasadne jest stwierdzenie organu, że zarzuty zostały wniesione po terminie. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarzuty w dniu 31 sierpnia 2017 r., a więc ze znacznym przekroczeniem terminu, który upływał w dniu 2 grudnia 2016 r.

Finalnie za zasadne należało przyjąć stanowisko organów obu instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

1. 7. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a.