Uzasadnienie
W dniu 23 kwietnia 2008 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym A Sp. z o.o. w K. (dalej także w skrócie: Spółka) zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Spółka na dzień dzisiejszy nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, o czym mają świadczyć posiadane przez nią wierzytelności, których nie można wyegzekwować. Spółka nie posiada bieżących środków płatniczych.
Z oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego w druku PPPr, wynika, że wysokość kapitału podstawowego wnioskującej stanowi równowartość [...] zł. Wartość środków trwałych Spółki oszacowano na kwotę [...] zł. Z kolei ostatni rok obrotowy zakończono stratą w wysokości [...] zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, na którym nie ma żadnych środków pieniężnych.
Odpowiadając na wezwanie referendarza do uzupełnienia wniosku o dokumenty źródłowe, Spółka, przy piśmie procesowym z dnia 20 maja 2008 r., nadesłała plik dokumentów, w tym: wykaz środków trwałych na dzień 30 kwietnia 2008 r., wyciągi bankowe za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2008 r., kserokopie deklaracji VAT za okres od stycznia do kwietnia 2008 r., deklarację CIT-8 za okres od 13 marca do 31 grudnia 2007 r., bilans i rachunek wyników na dzień 31 grudnia 2007 r., raporty kasowe, zestawienie niezapłaconych transakcji na dzień 16 maja 2008 r., przykładowe upomnienia o zapłatę podatku od nieruchomości, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącej bankiem z dnia 30 stycznia 2008 r.
W oparciu o przytoczone wyżej dokumenty, mając nadto na uwadze sprawozdanie finansowe Spółki na dzień 30 czerwca 2007 r. (akta administracyjne sprawy) ustalono, co następuje. Spółka w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2008 r. dokonała dostawy towarów lub świadczyła usługi na łączną kwotę [...] zł. W tym samym okresie nabyła towary i usługi pozostałe na kwotę [...] zł (patrz deklaracje VAT). W okresie od 13 marca 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. Spółka osiągnęła przychód w kwocie [...] zł ponosząc przy tym koszty o wartości [...] zł (patrz CIT-8). Wnioskująca w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2007 r. znacznie zwiększyła wartość posiadanych przez nią aktywów trwałych (przyrost w kwocie [...] zł). W tym samym czasie odnotowano zwyżkę przychodów ze sprzedaży usług (zwiększenie o [...] zł). Wartość aktywów obrotowych na dzień 31 grudnia 2007 r. wyniosła [...] zł. Z nadesłanych raportów kasowych wynika, że w kasie Spółki, w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2008 r., odnotowano wpłaty na łączną kwotę [...] zł oraz wypłaty – [...] zł. Pomiędzy 1 lutego a 30 kwietnia 2008 r. na rachunku bankowym Spółki odnotowano transakcje uznaniowe i obciążeniowe na łączną kwotę [...] zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Intencją wnioskującej Spółki było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów (vide pkt 5 druku PPF). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Z tych względów rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się do zbadania, czy w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy sprowadzają w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy aktywami podmiotu, który o to prawo się ubiega a szacowanymi kosztami sądowymi, niezbędnymi do poniesienia w danym postępowaniu sądowym. W tych ramach należy zaakcentować, że koszty sądowe, na obecnym etapie postępowania, sprowadzają się w gruncie rzeczy do wysokości wpisu sądowego od skargi, który w tej sprawie jest wpisem stałym i wynosi [...]zł.
Mając na uwadze przytoczne wyżej wywody przyszło stwierdzić, że w/w kwota wpisu sądowego od skargi stanowi zaledwie 7,2 % środków, którymi Spółka dysponowała w kasie na przestrzeni ostatnich kilki miesięcy. Należy w tym miejscu podkreślić, że świadomość obowiązku poniesienia kosztów sądowych Spółka miała już w dacie sporządzenia skargi, tj. w dniu 20 lutego 2008 r. Negatywnie należało zatem ocenić próbę przerzucenia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa w sytuacji, gdy strona wnioskująca posiadała środki pieniężne wystarczające na ich poniesienie w całości.
Zaakcentowania wymaga, że na gruncie orzecznictwa zarówno sądów powszechnych, jak i administracyjnych wypracowane zostało stanowisko, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, dochodzenie zaś roszczeń na drodze sądowej jest elementem tej działalności i wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na dochodzenie roszczeń (por. M. Kowalska, A. Malmu-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Skarżąca – jako profesjonalny przedsiębiorca – powinna była wziąć pod uwagę ewentualność uczestnictwa w sporach sądowoadministracyjnych i uwzględnić możliwe skutki finansowe takiego uczestnictwa w ramach wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r., I FZ 434/07, niepubl.).
W wyniku poczynionych spostrzeżeń należało przyjąć, że Skarżąca Spółka nie wykazała, iż jakoby znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej, jednocześnie nie spełniona została więc przesłanka płynąca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.