Uzasadnienie
Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że pracuje jedynie na ćwierć etatu za wynagrodzenie w wysokości 330 zł. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, poza nieruchomością rolną stanowiącą przedmiot zajęcia hipotecznego, i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką. Zastrzegł jednak, że od dnia 11 kwietnia 2000 r. w jego małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa.
Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2010 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, wyjaśnienie, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący korzysta z lokalu wskazanego jako jego adres zamieszkania, udowodnienie, że wskazana we wniosku nieruchomość rolna jest obciążona hipoteką oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Zastrzegł przy tym, że pomimo rozdzielności majątkowej, na którą skarżący się powołał – zeznanie to obejmuje także jego małżonkę jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Odpowiadając na wezwanie, skarżący nadesłał: kopie swojego zeznania podatkowego za ubiegły rok i zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (w imieniu pracodawcy wystawił je sam skarżący, pełniący funkcję dyrektora), kopię wspomnianej umowy wyłączającej majątkową wspólność małżeńską, wydruk dotyczący księgi wieczystej zawierający informację na temat hipoteki obciążającej nieruchomość skarżącego oraz zaświadczenie spółdzielni mieszkaniowej, że posiada on spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu stanowiącego jego miejsce zamieszkania.
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedkładając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową.
Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał powyższej przesłanki, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku w stopniu pozwalającym na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji. Nie udokumentował w szczególności tak ważnego jej aspektu, jak koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Z drugiej strony oczywistym jest, że dochody, jakie deklaruje skarżący, są tak niskie, iż nie mogą wystarczyć na pokrycie takich kosztów, choćby były one minimalne. Koniecznym zatem jest poczynienie ustaleń odnoszących się do osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym.
Nie ulega wątpliwości, że ustalenia faktyczne dokonywane podczas postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny obejmować wspomniane osoby, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie.
W tym kontekście wytknąć trzeba skarżącemu, że zignorował tę część wezwania, która dotyczyła jego małżonki, wskazując jedynie na umowę znoszącą w jego małżeństwie ustawową wspólność majątkową. Uczynił tak przy tym, mimo tego, że w wezwaniu wyraźnie zastrzeżono, iż okoliczność ta, na którą powoływał się przecież już we wniosku, nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Nie wyłącza ona wszak zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09).
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji