Postanowienie WSA w Gliwicach z 12 lipca 2018 r., I SA/Gl 293/18

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Rozpoznanie

w dniu 12 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. P.

Od orzeczenia

od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy

Skład

Sędzia WSA Wojciech Gapiński przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi S. P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił S. P. (dalej również: "skarżący", "wnioskodawca") przyznania prawa pomocy.

Jak wynika z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, w motywach wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwiema córkami. Referendarz wskazał, że nie sposób sytuacji materialnej skarżącego postrzegać w kategoriach socjalnych standardów utrzymania. Podniósł, że skarżący jest współwłaścicielem majątku nieruchomego, którego wartość oszacowano na kwotę 665.100,00 zł, a także w jego gospodarstwie znajdują się pojazdy mechaniczne, których wartość szacuje się na ponad 100.000,00 zł. Dodatkowo referendarz podniósł, że skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na ewentualne zajęcie (zabezpieczenie) samochodu osobowego marki Audi Q7. Ponadto wskazał, że za uwzględnieniem wniosku nie może przemawiać fakt, iż małżonka skarżącego, z którą pozostaje we wspólności majątkowej, posiada kredyt odnawialny do kwoty 10.000,00 zł, a nadto korzysta z karty kredytowej z limitem do kwoty 7.100,00 zł. Przyznanie obu produktów bankowych poprzedzone jest indywidulaną oceną zdolności kredytowej. Argumentował, że bank, przyznając produkty, ocenił zdolność kredytową na poziomie 17.100,00 zł. Referendarz ustalił, że w czasokresie przyznania rzeczonych produktów bankowych wpływy na rachunku bankowym małżonki skarżącego musiały sięgać przynajmniej 8.000,00 zł. W ocenie referendarza oznacza to, że aktualne dochody gospodarstwa domowego na deklarowanym poziomie około 2.355,00 zł mają charakter przejściowy bądź nie wszystkie dochody zostały ujawnione na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku.

W toku rozpoznania wniosku referendarz powziął również kolejne wątpliwości, których na gruncie materiału źródłowego udostępnionego przez skarżącego nie sposób było rozstrzygnąć. Po pierwsze, ustalono na gruncie faktur za dostawę energii elektrycznej i paliwa gazowego, że oba punkty odbioru mediów notują zużycie wskazujące na to, że obie nieruchomości są użytkowane. W świetle oświadczenia o wspólnym zamieszkaniu skarżącego wraz z małżonką i córkami rodzi się zatem pytanie, kto jest użytkownikiem drugiej z nieruchomości. Nie sposób wykluczyć okoliczności, iż druga z nieruchomości jest np. przedmiotem wynajmu. Podkreślił, że do akt sprawy nie przedłożono zeznań podatkowych małżonki skarżącego za lata 2016-2017, pomimo wyraźnej dyspozycji w tym zakresie (pkt 9 wezwania referendarza z 23 kwietnia 2017 r.). Po trzecie, skarżący dołączył do akt sprawy tylko jeden wyciąg z rachunku bankowego, który obrazuje transakcje wyłącznie za marzec 2018 r. Tymczasem w przywołanym wyżej wezwaniu referendarza wyraźnie zwrócono uwagę (patrz pkt 7), że należy przedstawić wyciągi z rachunków bankowych z ostatnich czterech miesięcy. Podał, że analiza wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego pozwoliła odnotować transakcję obciążeniową na koncie skarżącego poza wykazanym przez niego okresem (patrz przelew z [...] r. na kwotę 300 zł).

W piśmie z dnia 24 czerwca 2018 r. nazwanym zażaleniem skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, a także o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Na uzasadnienie podał, że zadośćuczynił wezwaniu referendarza. Argumentował, że pomimo dostarczenia żądanych dokumentów dalej są wątpliwości dotyczące sugerowania ukrytych dochodów, zamieszkiwania drugiej nieruchomości na podstawie opłat za energię i gaz, korzystania z samochodu Audi Q7 zajętego przez prokuratora, przyznania kredytu odnawialnego w 2008 r. Wskazał, że w drugim budynku "mieszkają" kozy, stąd potrzeba zagotowania wody, skorzystania z gazu, ogrzewania, oświetlenia. Jednocześnie przyznał, że w 2008 r. zdolność kredytowa była.

Argumentował, że posiadany majątek w nieruchomościach i samochodach tylko dodatkowo pogarsza jego sytuację finansową, gdyż musi ponosić opłaty m.in. OC, koszty utrzymania samochodu, a także dodatkowo płaci podatek od nieruchomości, media, ścieki czy opłatę za gospodarowanie odpadami itp. Wskazał, że ewentualna sprzedaż samochodu Audi A3 pozbawia go jedynego środka lokomocji, co utrudni liczne wyjazdy do sądów, po zakupy, do przedszkola. Podał, że samochód renault 19 nie jest wart 5.000,00 zł, ocenił wartość tego samochodu na "cenę złomu". Podał, że brakujące rozliczenia żony za lata 2016-2017 wynikają z tego, że przebywała na urlopie wychowawczym.

Wskazał, że kryzys finansowo-materialny jest efektem skumulowania się spraw sądowych, będącego w toku sporu o majątek po rodzicach, a także ogromnych, przerastających skarżącego kosztów z tym związanych.

Do pisma załączył: historię rachunku bankowego prowadzonego w Banku A nr [...], zestawienie operacji karty kredytowej oraz postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że wspomniane pismo skarżącego z dnia 24 czerwca 2018 r. zakwalifikowano jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2018 r. Stało się tak z uwagi na treść tego pisma i czas jego wniesienia. Wszak w piśmie tym skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. Poza tym pismo to złożył w terminie do zaskarżenia tego postanowienia.

Mając to na względzie, odnotować należy, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Jednocześnie konieczne staje się odnotowanie, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje tylko w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze lub ich brak pozbawiają stronę możliwości skorzystania z prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna, co oznacza, że aby stwierdzić jej istnienie, trzeba poznać sytuację wnioskodawcy. Niezbędne jest przy tym zaakcentowanie, że to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania i to niezależnie od tego, jaki jest zakres przedmiotowy jego wniosku. Domaganie się równocześnie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, czyli prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega bowiem uwzględnieniu wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a.). Wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny jest z kolei niezbędne do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, na które składa się tylko zwolnienie od określonych kosztów sądowych lub tylko ustanowienie wspomnianego pełnomocnika (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Jak wynika z powyższego, pozytywna weryfikacja wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest możliwa bez uprzedniego poznania sytuacji, w jakiej wnioskodawca się znajduje, a w szczególności jego zdolności płatniczej. Nie ulega zatem wątpliwości, że wnioskodawca powinien podjąć wszelkie starania, by zebrany materiał dowodowy był zupełny, spójny i aktualny, a minimum staranności wymagane w tym względzie sprowadza się do należytego wykonania wezwania do uzupełnienia danych wniosku.

W niniejszej sprawie zakres materiału źródłowego, jaki skarżący przedstawił przed wydaniem postanowienia referendarza, istotnie nie pozwalał na uwzględnienie jego wniosku, a zasadniczym jego mankamentem był brak: jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na ewentualne zajęcia (zabezpieczenie) samochodu osobowego marki Audi Q7, zeznań podatkowych małżonki skarżącego za lata 2016-2017, a także dołączenie jedynie wyciągu rachunku bankowego z transakcjami za marzec 2018 r. Zarazem referendarz trafnie wywiódł, że zebrana wówczas dokumentacja nie stanowiła wystarczającej podstawy do uznania, iż w przypadku strony skarżącej nie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a przytoczone przez niego motywy tej kwalifikacji zasługują na pełną aprobatę. Nie zmienia to jednak faktu, że na etapie wniesienia sprzeciwu skarżący złożył dodatkowe oświadczenia i dokumenty, które częściowo usunęły sygnalizowany brak materiału dowodowego. Skarżący przedstawił wszak postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym z którego wynika, iż prokurator prokuratury Rejonowej w C. dokonał zajęcia mienia ruchomego w postaci samochodu Audi Q7. Dodatkowo przedłożył zestawienie operacji z karty kredytowej za okres od 25 stycznia 2018 r. do 24 maja 2018 r., jednakże tylko zestawienie operacji za okres od 30 kwietnia do 24 maja 2018 r. nie było wcześniej załączone do niniejszej sprawy. Ponadto skarżący przedłożył historię rachunku bankowego prowadzonego przez Bank A za okres od 1 stycznia do 25 czerwca 2018 r.

Sąd podziela również stanowisko referendarza sądowego, że dla rozpoznania złożonego wniosku udokumentowania wymagały także wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym skarżącego. Z tego powodu w niniejszej sprawie zachodzi szczególna potrzeba dokładnego ustalenia możliwości płatniczych wnioskodawczy. Tymczasem skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego, iż jego małżonka przebywała na urlopie wychowawczym. Skarżący ograniczył się do ogólnikowego wskazania, że żona w latach 2016 – 2017 r. przebywała na urlopie wychowawczym. W konsekwencji sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy, nie została wyjaśniona i budzi wątpliwości. Skarżący winien potwierdzić powyższy fakt chociażby zaświadczeniem od pracodawcy czy też złożeniem kserokopii samego wniosku o urlop wychowawczy.

Na stronie ciążyły zatem obowiązki, których niewykonanie mogło zostać potraktowane – zgodnie zresztą z zawartym w wezwaniu pouczeniem – jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca miała przy tym świadomość, że taka postawa może skutkować niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem. W tym miejscu należy także zaakcentować, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym to na stronie skarżącej spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym uznano, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 523/04, publ. LEX 203331).

W świetle powyższego referendarz sądowy słusznie przyjął, że skarżący nie wykazał, że w jego przypadku spełnione są przesłanki umożliwiające skorzystanie z instytucji prawa pomocy, z uwagi na wątpliwości dotyczące jej sytuacji finansowej i majątkowej.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.