Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia Spółce Wodnej A w R. zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 r.
Pismem z dnia 20 listopada 2007 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w tym samym dniu) Gmina i Miasto K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze strony. We wniosku wskazano, że "decyzja będąca przedmiotem postępowania rozstrzygać będzie w istocie czy skarżący będzie podatkowym dłużnikiem a Gmina i Miasto K. podatkowym wierzycielem. Wynik sprawy ma więc bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki Gminy i Miasta K. w zakresie ustalenia zobowiązań stanowiących jej dochód, co przesądza o tym, że Gmina i Miasto K. ma interes prawny w postępowaniu i winna korzystać z prawa strony".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Wniosek Miasta i Gminy K. złożono w oparciu o dyspozycję art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stanowi on, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1). Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (§ 2).
Przywołany przepis nie zakreśla wprost terminu, w którym podmiot powołujący się na interes prawny i organizacja społeczna wskazująca, że sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności mogą domagać się dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, jednakże ratio legis tego przepisu nakazuje przyjąć, że wniosek taki kierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po zamknięciu rozprawy i wydaniu wyroku jest niedopuszczalny. Rozprawa oraz wyrokowanie w niniejszej sprawie już się odbyło, a zatem wynik postępowania przed sądem I instancji, który ma dotyczyć interesu prawnego jednostki występującej z wnioskiem, o którym mowa w art. 33 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi już zaistniał.
Wniosek Gminy i Miasta K. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, złożony po zakończeniu postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, uznać zatem należy za niedopuszczalny, a więc podlegający odrzuceniu.
Na marginesie nadmienić warto, że niniejszy wniosek złożony przed zakończeniem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie podlegałby uwzględnieniu. Wnioskodawca nie spełnia bowiem przesłanki określonej w art. 33 § 1, gdyż w postępowaniu podatkowym, w ramach którego wydano decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności, Burmistrz Gminy i Miasta K. - organ Gminy i Miasta K. działał jako organ podatkowy, a zatem nie mógł być "osobą, która brała udział w postępowaniu administracyjnym". Oceniając natomiast zasadność wniosku w kontekście kryteriów określonych w art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazać należy, że "stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a wcześniej administracyjnego nie może być gmina, której organ wydał zaskarżoną decyzję pierwszej instancji. Jej rola w postępowaniu skończyła się bowiem z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego (decyzji, postanowienia) skierowanego w stosunku do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej" (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 460/05, LEX nr 193976). "Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej (...) wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego" (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1017/2004, LEX nr 171164).
Wynik postępowania dotyczącego kwestii stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej nie dotyczy interesu prawnego gminy, a jedynie jej interesu faktycznego (majątkowego). Gmina jest co prawda podmiotem zainteresowanym takim rozstrzygnięciem, jednakże nie istnieje norma prawa materialnego, która potwierdzałaby interes prawny Gminy dający wnioskodawcy umocowanie do występowania przed sądem administracyjnym w charakterze uczestnika postępowania.
Przedstawioną powyżej ocenę zasadności wniosku Miasta i Gminy K. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania zaaprobował NSA w postanowieniu z dnia 18 marca 2008 r. (sygn. akt II FZ 96/08), którym oddalono zażalenie Gminy i Miasta K. na odmowę dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą Spółki Wodnej A w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta K. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2006 r.