Wyrok WSA w Gliwicach z 7 lipca 2020 r., I SA/Gl 331/20

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Rozpoznanie

w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2020 r.

Sprawa

sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. nr [...], którym uznano za niezasadny zarzut P. B. na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. wszczął wobec P. B. (dalej: zobowiązany, strona, skarżący) postępowanie egzekucyjne w oparciu o własny tytuł wykonawczy z dnia [...] r. nr [...] obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień 2016 r. w kwocie [...] zł, doręczając w dniu [...] r. jego odpis wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] o zajęciu świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

Pełnomocnik zobowiązanego w piśmie z dnia 12 września 2019 r. wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne, zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, oraz domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego i jego wstrzymania do czasu rozpoznania zarzutów.

Motywując zarzuty podkreślił, iż egzekucja prowadzona w niniejszej sprawie dotyczy zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2006 r., które w myśl art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900, dalej: O.p.) przedawniło się z końcem 2011 r. W żadnej chwili nie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania podatkowego, gdyż tytuł wykonawczy doręczono podatnikowi dopiero w dniu [...] r., a więc po upływie terminu przedawnienia. Zgodnie zatem z art. 59 § 1 pkt 9 O.p., zobowiązanie to wygasło. Realizuje się tym samym przesłanka z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdyż jak potwierdza orzecznictwo NSA, termin przedawnienia jest terminem ustawowym, powodującym wygaśnięcie zobowiązania z mocy prawa niezależnie od fazy postępowania, także egzekucyjnego. Upływ więc tego terminu winien być uwzględniany przez organ egzekucyjny w trakcie postępowania egzekucyjnego z urzędu. Ze względu na wygaśnięcie obowiązku na skutek jego przedawnienia konieczne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych czynności zajęcia. Zasadne jest także wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. do czasu rozpoznania zarzutów.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny uznał zarzut z dnia 12 września 2019 r. za niezasadny. Podkreślił, że po umorzeniu na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wcześniejszy tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący tę samą zaległość w podatku od towarów i usług za sierpień 2006 r., ujawnił nowy majątek zobowiązanego w postaci świadczenia wypłacanego przez organ rentowy. Wyjaśnił, iż przedmiotowa zaległość jest nadal wymagalna, bowiem w poprzednim postępowaniu egzekucyjnym zastosowano środki egzekucyjne, o których zobowiązany został powiadomiony, a mianowicie w dniu [...] r. zawiadomieniem nr [...] dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A., zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] zajął wierzytelność z rachunku bankowego w B S.A., a w dniu [...] r. pobrano gotówkę u zobowiązanego.

Organ egzekucyjny uznał więc, że dochodzona zaległość nie uległa przedawnieniu, a jak wskazano w wyroku WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1150/17, ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Z kolei NSA w wyroku o sygn. akt II FSK 3581/18 stwierdził, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie zamyka ostatecznie wierzycielowi możliwości dochodzenia należności. Zabezpieczenie interesów wierzyciela gwarantuje regulacja z art. 61 u.p.e.a., umożliwiająca wszczęcie ponownej egzekucji, gdy zostanie ujawniony majątek zobowiązanego. Organ egzekucyjny zacytował art. 70 § 1 i § 4 O.p. i wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego na zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień 2006 r., przed jego umorzeniem zastosowano środki egzekucyjne, o których został on powiadomiony, zatem niezasadny jest zarzut przedawnienia obowiązku objętego nowym tytułem wykonawczym dotyczącym tegoż zobowiązania podatkowego.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wydanego w sprawie postanowienia poprzez błędne ustalenie przez organ postępowania administracyjnego:

1/ że doszło do skutecznego powiadomienia podatnika w dniu [...] r. o zastosowaniu względem niego środka egzekucyjnego, 2/ że w dniu [...] r. doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, podczas gdy zajęcie względem należności ustalonej za sierpień 2006 r. na kwotę [...] zł z tytułu podatku od towarów i usług dokonane w ww. dacie było nieskuteczne, a w konsekwencji nie doszło do przerwania biegu przedawnienia.

Wobec powyższego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego i o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zażalenia. Podtrzymał twierdzenie, że w żadnej chwili nie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonej zaległości, bowiem tytuł wykonawczy doręczono dopiero [...] r, a więc po upływie terminu przedawnienia. Zobowiązanie to zatem jako przedawnione zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. wygasło. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu, nie doszło do skutecznego powiadomienia o zastosowaniu względem zobowiązanego środka egzekucyjnego w dniu [...] r., w związku z czym nie doszło do skutecznego zajęcia, a więc i do przerwania biegu terminu przedawnienia. Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego wymaga zatem umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia.

Na wstępie swoich wywodów zacytował art. 33 § 1 u.p.e.a., który w pkt 1 stanowi, iż przedmiotem zarzutu może być przedawnienie obowiązku.

Dalej stwierdził, że zarzut ten w niniejszej sprawie nie znalazł potwierdzenia w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym.

Poza sporem pozostaje, że należne do uregulowania zobowiązanie podatkowe orzeczone decyzją z dnia [...] r. nr [...], które według założeń art. 70 § 1 O.p. przedawniało się z dniem 31 grudnia 2011 r., nie zostało przez podatnika uiszczone. Uchylanie się strony od dobrowolnego uregulowania zadłużenia spowodowało konieczność wywiązania się przez wierzyciela z obowiązku nałożonego w art. 6 § 1 u.p.e.a. i podjęcie działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie. Wierzyciel wystawił więc w dniu [...] r. na tę należność tytuł wykonawczy nr [...] i działając jako organ egzekucyjny przystąpił do jego realizacji poprzez dokonanie zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A. Zawiadomienie to zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] r., co poświadczył własnoręcznym podpisem na, znajdującym się w aktach sprawy, zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Bank nie zrealizował zajęcia, oświadczając w piśmie z dnia 18 listopada 2009 r., iż na zajętym rachunku brak jest środków.

Po przerwaniu zastosowaniem tego środka egzekucyjnego, biegu terminu przedawnienia, kolejne przerwanie tego biegu spowodowało dokonanie zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] zajął wierzytelność z rachunku bankowego w B S.A.. Tym samym termin przedawnienia zobowiązania podatkowego przedłużył się na kolejne 5 lat. W dniu 29 pażdziernika 2014 r. ponownie pobrano u zobowiązanego gotówkę w [...] zł, zaliczoną według adnotacji w części Ł tytułu wykonawczego na poczet należnych kosztów egzekucyjnych. Termin przedawnienia tego zobowiązania podatkowego rozpoczął zatem swój bieg na nowo od 30 października 2014 r.

Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. ujawniwszy źródło dochodu podatnika w dniu [...] r. wystawił na tę wymagalną zaległość podatkową nowy tytuł wykonawczy nr [...] Przystępując do czynności egzekucyjnych, zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] dokonał zajęcia świadczenia zobowiązanego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, który otrzymał je tego dnia drogą elektroniczną. Zgodnie zatem z założeniami art. 79 § 2 u.p.e.a., regulującego zagadnienie egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w tym dniu nastąpiło zastosowanie kolejnego środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do zaspokojenia zaległości zobowiązanego w podatku VAT za sierpień 2006 r., o czym zobowiązany powziął wiadomość w dniu [...] r., składając swój podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia.

Mając na uwadze powyższe organ nadzoru zaznaczył, że w dniu [...] r. organ egzekucyjny nie dokonywał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, ponieważ w tym dniu pobrano od zobowiązanego gotówkę. Nie sposób zatem zgodzić się z zarzutem zażalenia, iż zobowiązany nie miał o tym wiedzy. Nadmieniono przy tym, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika, w zaskarżonym postanowieniu nie ma informacji o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w dniu [...] r., ale o pobraniu w tym dniu pieniędzy u zobowiązanego.

Jednocześnie organ nadzoru podkreślił, że dla uznania, iż w postępowaniu egzekucyjnym został zastosowany środek egzekucyjny nie jest istotna jego skuteczność. Przy egzekucji z rachunku bankowego bezwzględnie konieczne jest oświadczenie banku o posiadaniu rachunku i powiadomienie zobowiązanego o zastosowanym środku egzekucyjnym. Jak wcześniej podano Bank B S.A. potwierdził w oświadczeniu, iż zobowiązany jest jego klientem, a odbiór zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zobowiązany poświadczył własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

Wobec powyższego organ nadzoru stwierdził, że dochodzone w niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu, a więc jako wymagalne podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.

Organ nadzoru wyjaśnił także, iż zawarty w zażaleniu wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zażalenia jest bezprzedmiotowy. Z uwagi bowiem na zgłoszenie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne, którego on dotyczy podlega na mocy art. 35 § 1 tej ustawy obligatoryjnemu zawieszeniu, obowiązującemu do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Taką też treść zawiera postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr [...]

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach., reprezentujący skarżącego adwokat zarzucił:

1. inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 187 § 1 O.p. poprzez niezebranie przez organ podatkowy wyczerpującego materiału dowodowego, a zatem niedokonanie wyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, ograniczenie się wyłącznie do twierdzeń niepopartych materiałem dowodowym, iż doszło do przerwania biegu przedawnienia w datach: [...] r., [...] r., oraz [...] r., pomimo że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających przerwanie biegu przedawnienia przez dokonanie zajęcia dochodzonej wierzytelności;
2. inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 191 O.p. poprzez dokonanie przez organ podatkowy dowolnych ustaleń faktycznych w sprawie, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niekompletny, a organ podatkowy nie powziął kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dołączenia do akt sprawy stosownych dokumentów potwierdzających przerwanie biegu przedawnienia, a zatem dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, gdyż opartej na niepełnym materiale dowodowym,
3. inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 121 § 1 O.p. poprzez wydanie rozstrzygnięcia, pomimo iż organ podatkowy powinien powziąć wątpliwości co do stanu faktycznego, gdyż w aktach sprawy brak jest dokumentów mogących potwierdzić zastosowanie przez organ środka egzekucyjnego względem skarżącego, a zatem załatwienie sprawy przez organ w opozycji do zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów;
4. inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 122 w zw. z art. 125 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przez organ podatkowy podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego w sprawie w okolicznościach, gdy od tego zależało uprawnienie skarżącego do skorzystania z dobrodziejstwa instytucji przedawnienia, pomimo że na organie podatkowym ciążył obowiązek działania w sposób wnikliwy oraz podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o

1. zmianę zaskarżonych postanowień i umorzenie postępowania podatkowego względem skarżącego;
2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom podatkowym;
3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi na wstępie opisano stan faktyczny sprawy.

Dalej pełnomocnik skarżącego podniósł, że organy podatkowe nie zgromadziły w aktach sprawy żadnych dokumentów potwierdzających, iż faktycznie doszło do pobrania gotówki przez poborcę skarbowego. W aktach sprawy nie znajduje się dowód ze stosownego kwitariusza poborcy tudzież protokołu pobrania, a zatem organ podatkowy nie dysponuje żadnym dowodem na to, że faktycznie doszło do przerwania biegu przedawnienia, ani też dowodem, że skarżący został zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego w myśl zasady wyrażonej w art. 70 § 4 O.p. W toku postępowania organ podatkowy nie zebrał materiału dowodowego potwierdzającego przerwanie biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego w datach: [...] r., [...] r. oraz [...] r. Skarżący nie rozpoznał jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej, aby w pierwszej kolejności doszło do skutecznego zawiadomienia skarżącego o zastosowaniu środka egzekucyjnego w dniu [...] r., a także, aby w ogóle doszło do zastosowania środka egzekucyjnego. Nie wydaje się również przekonywujące twierdzenie organu nadzoru, że zgromadzenie takowej dokumentacji nie było konieczne, skoro poborca skarbowy dokonał pobrania od samego zobowiązanego i tym samym zobowiązany miał o tym wiedzę, jako bezpośrednio obecny przy czynności.

Wobec powyższego autor skargi stwierdził, że brak jest dowodów potwierdzających, iż w dniu [...] r. doszło do zastosowania i zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego.

Odnośnie przerwania biegu przedawnienia w datach: [...] r. oraz [...] r. nie ma pewności, jaka korespondencja została doręczona skarżącemu dnia [...] r., gdyż w aktach brak jest pisma organu podatkowego zawiadamiającego o zastosowaniu środka egzekucyjnego w tejże dacie. Nie jest więc wiadome, czy w ogóle do takiego zawiadomienia doszło. W aktach nie znajduje się także jakiekolwiek potwierdzenie, aby miało miejsce skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w dniu [...] r., jak twierdzi organ podatkowy. Czynności egzekucyjne, jakich usiłowano dokonać na rachunku bankowym skarżącego w dniu [...] r., zgodnie z pismem z dnia 19 października 2009 r. były nieskuteczne, jak wskazał bank: istnieją przeszkody w prowadzeniu egzekucji spowodowane brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku bankowym, a kopia potwierdzenia odbioru znajdująca się w aktach sprawy nie stanowi dowodu doręczenia zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, gdyż treść korespondencji przesłana przez organ nie jest możliwa do identyfikacji w powołaniu się wyłącznie na znajdujące się w aktach potwierdzenie nadania.

Powyższe okoliczności wskazują, że organ, wbrew wymogom z art. 187 § 1 O.p., nie wyjaśnił sprawy w sposób pełny i niebudzący wątpliwości. Organ, który nie dysponuje pełnym materiałem dowodowym, powinien go uzupełnić, a jeżeli jest to niemożliwe, należy odstąpić od wydania orzeczenia niekorzystnego dla strony. Jeżeli natomiast organ dysponuje pełnym materiałem dowodowym, ale nie załącza go do akt spawy, uniemożliwiając stronie zapoznanie się z nim, to również może dopuścić się w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania.

Z opisanym powyżej uchybieniem ściśle wiąże się naruszenie zasady określonej w art. 191 O.p. Ocena niepełnego materiału dowodowego jest bowiem z natury rzeczy dowolna, co potwierdził NSA w wyroku z dnia 11 września 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 559/99, LEX nr 44729.

Powoływanie się przez organ nadzoru na fakty nie znajdujące potwierdzenia w przeprowadzonych w toku postępowania dowodach z całą pewnością stoi też w sprzeczności z zasadą określoną w art. 121 § 1 O.p. i z dużym prawdopodobieństwem mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 18 stycznia 1988 r., sygn. akt III SA 964/87 wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika.

Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania, skutkującym wadliwością decyzji (por. wyrok NSA z 19 marca 1981 r., sygn. akt SA 234/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 23).

Norma z art. 122 O.p. obliguje organy podatkowe do wnikliwego działania, a zasada z art. 125 § 1 O.p. wyraża nakaz podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Nie jest wnikliwym działaniem wskazywanie, że nie doszło do zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, gdyż w dacie na którą organ się powołuje pobrano od skarżącego gotówkę. Nawet, jeżeli faktycznie doszłoby do takiego pobrania w określonej dacie, to w opinii skarżącego w aktach powinien znaleźć się stosowny protokół lub inny dokument na tę okoliczność. Obecność zobowiązanego przy czynności egzekucyjnej nie zwalnia organu od dokonania stosownego zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, na którą to okoliczność brak jest jakichkolwiek dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi, akcentując w szczególności, że numer pokwitowania otrzymania od zobowiązanego w dniu [...] r. określonej kwoty jest czytelnie podany w części Ł formularza [...] tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Żaden zaś przepis u.p.e.a. nie wymaga załączania do tytułów wykonawczych dowodu z kwitariusza, ponieważ jako druk ścisłego zarachowania służy on rozliczeniom stricte finansowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia [...] r., którym organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. o uznaniu za niezasadny zarzutu skarżącego na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] r. nr [...], obejmujący podatek od towarów i usług za sierpień 2006 r.

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis w pkt 1 stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W razie, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem wydanie wspomnianego postanowienia jest bezprzedmiotowe (por. uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007/5/112).

W niniejszej sprawie strona skarżąca wniosła zarzut przedawnienia dochodzonego obowiązku obejmującego podatek od towarów i usług za sierpień 2006 r., podnosząc, że zobowiązanie to uległo przedawnieniu z końcem 2011 r., "w żadnej chwili nie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia", co organ powinien uwzględnić z urzędu.

Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, wobec czego zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2006 r., co do zasady, uległoby przedawnieniu z dniem [...] r. Jednym ze zdarzeń rzutujących na bieg terminu przedawnienia jest zastosowanie środka egzekucyjnego. Art. 70 § 4 O.p. stanowi bowiem, że bieg tego terminu zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Regulacja zawarta w przywołanym art. 70 § 4 O.p. jednoznacznie wskazuje, że warunkami koniecznymi, a jednocześnie wystarczającymi do przerwania biegu terminu przedawnienia na tej podstawie są: zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o tym fakcie podatnika, przy czym obie te czynności powinny nastąpić przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania. Przez zastosowanie środka egzekucyjnego należy rozumieć, w świetle art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości oraz z nieruchomości.

W uchwale NSA z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 6/12, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzono, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r., gdy zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że za zdarzenie powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia uznać należy bowiem wyłącznie zastosowanie środka egzekucyjnego. Jednocześnie wyjaśniono, że zastosowanie środka egzekucyjnego tylko wtedy wywoła skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, gdy zawiadomienie o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia. Zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, jako odrębna czynność, sama przez się nie przerywa więc biegu terminu przedawnienia, lecz stanowi dodatkowy i konieczny zarazem warunek, który musi się ziścić w odpowiednim czasie (przed upływem terminu przedawnienia), aby zastosowanie środka egzekucyjnego mogło być uznane za zdarzenie przerywające bieg tego terminu.

Analizując przebieg dochodzenia od skarżącego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług, określonego decyzją z dnia [...] r. r. nr [...], wskazać należy, że pierwszy tytuł wykonawczy na tę należność wystawiono w dniu [...] r., a skarżący potwierdził jego odbiór własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 11).

Zauważyć w tym miejscu warto, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ten tytuł wykonawczy zostało umorzone postanowieniem wydanym na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Stanowi on, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie nie wywołuje skutków, o których mowa w art. 60 § 1 u.p.e.a., co ma istotne znaczenie dla oceny skutków zastosowanych wobec skarżącego środków egzekucyjnych. Nadto, na mocy art. 61 u.p.e.a. w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

Skoro organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A., a zawiadomienie to doręczono skarżącemu, co poświadczył na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 11), to przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło przed końcem 2011 r. Wspomniane zawiadomienie prawidłowo doręczono skarżącemu, co właściwie udokumentowano w aktach sprawy. Zajęcie to nie było od razu efektywne, co jednak, jak już wyżej wspomniano, nie ma znaczenia dla skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia.

W okresie, w którym bieg terminu przedawnienia biegł na nowo, zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...], zajęto wierzytelności z rachunku bankowego w Banku B S.A. W aktach sprawy (k.7) znajduje się kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru tego zawiadomienia, w którym skarżący potwierdził swoim podpisem, że odebrał je w dniu [...] r. Z treści tego dokumentu urzędowego wynika, że przesyłka zawierała m.in. pismo oznaczone nr [...] z adnotacją w nawiasie – B. W odpowiedzi (z dnia 11 lipca 2012 r.) na to zawiadomienie Bank B S.A. podał, że na rachunku firmowym skarżącego prowadzonym przez ten bank brak jest środków umożliwiających całkowite lub częściowe zrealizowanie zajęcia.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że kwestionowanie w skardze wiedzy skarżącego o opisanym wyżej zajęciu rachunku bankowego jest nieuprawnione. Posługując się argumentacją przedstawioną w wyroku NSA z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 2265/12, którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełno podziela wskazać należy, że podstawowym warunkiem prawidłowości doręczenia pisma przez pocztę istotne jest wysłanie pisma listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. W formularzu potwierdzenia odbioru winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki. Przesyłka taka może zawierać w sobie kilka pism, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. post. Sądu Najwyższego z 26 lipca 2000 r., I CZ 87/00, publ.: lex nr 548760, post. Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2000 r., sygn. II CKN 483/2000 nie publ., post. Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2000 r., sygn. akt I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15). Zatem dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (postanowienia NSA: z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 707/11, z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2871/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z 18 stycznia 2012 r. I FSK 2088/11 LEX nr 1110110) (...) W orzecznictwie nie jest sporna dopuszczalność przesyłania w jednej przesyłce listowej kilku pism, pod warunkiem, że w momencie odbioru są one traktowane indywidualnie (por. np. postanowienie NSA z 21 maja 2010 r., II FSK 619/10, post. SN z 20 kwietnia 2000 r., I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15). Dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność ta wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru - powinno to nastąpić poprzez wymienienie na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki", pism stanowiących zawartość przesyłki. Należy również zaznaczyć, iż wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 k.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1998 r. III CZ 51/98). Adresat przesyłki, który stwierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1929/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również wskazać, że to w interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia przesyłki. Przyjęcie bowiem dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości, przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłki. W każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu lub tylko niektóre z nich, innymi słowy, że odebrał kopertę pustą albo niepełną.

Zawiadomienie z dnia [...] r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku B S.A. zostało zatem prawidłowo doręczone skarżącemu, co właściwie udokumentowano w aktach sprawy. Zajęcie to nie było od razu efektywne, co jednak, jak już wyżej wspomniano, nie ma znaczenia dla skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia.

Tym samym termin przedawnienia zobowiązania podatkowego przedłużył się na kolejne 5 lat., to jest licząc, zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., do 4 lipca 2017 r. Przed upływem tego okresu, w dniu [...] r. pobrano u zobowiązanego gotówkę w [...] zł, co jest odnotowane w części Ł tytułu wykonawczego oznaczonej jako "kwoty pobrane na podstawie niniejszego tytułu wykonawczego" poprzez podanie daty, numeru pokwitowania oraz kwoty. Kwota ta jest także pod tą samą datą odnotowana w rubryce uznanie w części L tytułu wykonawczego oznaczonej jako "zestawienie kosztów egzekucyjnych".

Nawiązując do argumentacji skargi wskazać w tym miejscu należy, że w sytuacji, gdy zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną, a poborca – w myśl art. 68 § 1 u.p.e.a. – wystawia pokwitowanie odbioru pieniędzy, z chwilą zapłaty przez zobowiązanego całości lub części dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym kwoty pieniędzy, podatnik (zobowiązany) zostaje zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego w rozumieniu art. 70 § 4 O.p. i w konsekwencji dochodzi do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego, będącego przedmiotem egzekucji, gdyż uczestniczy w tej czynności egzekucyjnej (por. wyroki NSA: z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt II FSk 388/09, z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 3001/11). Wbrew zarzutom skargi, udokumentowanie pobrania gotówki w tytule wykonawczym w opisany wyżej sposób, jest na potrzeby rozpatrzenia zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego wystarczające. Stanowisko to potwierdził także NSA w wyroku z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 388/09, stwierdzając, że o przerwaniu biegu terminu przedawnienia poprzez pobranie kwoty pieniężnej od zobowiązanego świadczy adnotacja w części Ł tytułu wykonawczego.

Termin przedawnienia tego zobowiązania podatkowego rozpoczął zatem swój bieg na nowo od [...] r.

Kwestionowane w niniejszej sprawie zajęcie świadczenia emerytalnego w ZUS, dokonane zawiadomieniem z dnia [...] r., nastąpiło zatem przed upływem terminu przedawnienia dochodzonej zaległości podatkowej.

W tych okolicznościach stanowisko organów obu instancji, że dochodzona należność jest wciąż wymagalna i nie uległa przedawnieniu, jest w pełni uzasadnione. Niezasadne są zatem zarzuty skargi, które odczytywać należy jako zarzuty naruszenia art. 8 § 1, art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazywane w skardze przepisy Ordynacji podatkowej nie miały w niniejszej sprawie zastosowania

Jak wykazano powyżej zarzut przedawnienia egzekwowanej należności nie był zasadny, co w sprawie wykazano w oparciu o znajdujący się w aktach przekazanych Sądowi materiał dowodowy.

W tym stanie rzeczy skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.