Uzasadnienie
Prawomocnym postanowieniem z dnia 18 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 zł (pkt 1 sentencji). W pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalono (pkt 2 sentencji postanowienia). W motywach tego rozstrzygnięcia, ustalając ww. próg partycypacji w kosztach sądowych, zwrócono przede wszystkim uwagę na to, że skarżąca uzyskuje stały dochód, który pozwala jej na bieżąco i bez jakichkolwiek zaległości i przy zachowaniu choćby niewielkiego dodatniego salda na rachunku bankowym pokrywać wszystkie niezbędne wydatki.
Sąd nie stracił przy tym z pola widzenia faktu, iż dożywotnik, z którym zamieszkuje skarżąca, zgodnie z jej oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r. ponosi część kosztów związanych z utrzymaniem, co niewątpliwie wpływa na jej możliwości płatnicze. Sąd, akcentując wysokość ustalonego w tej sprawie progu zwolnienia od opłat sądowych, nadmienił, że konieczność wpłacenia większej kwoty mogłaby wiązać się z niebezpieczeństwem, iż skarżąca nie będzie miała środków wystarczających na pokrycie kosztów utrzymania koniecznego. Końcowo Sąd wyjaśnił, że odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie nie pozbawia skarżącej możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania.
Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. wskazaną w komparycji niniejszego postanowienia.
W dalszej kolejności, w skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego przez skarżącą w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem, postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2013 r., referendarz sądowy zwolnił skarżącą do kosztów sądowych, zgodnie z zakresem wniosku, który skarżąca oznaczyła w pkt 4 druku PPF z dnia 1 lipca 2013 r. W motywach rozstrzygnięcia akcentowano przede wszystkim zmianę sytuacji życiowej skarżącej. Zwrócono uwagę, że E. W. wykazała, iż z nieruchomości, w której mieszka, nie jest już zameldowany J. S., co nie pozostaje bez wpływu na możliwości płatnicze skarżącej.
W dniu 13 sierpnia 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) E. W. złożyła kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy, tym razem bezpośrednio nawiązujący do wyroku Sądu z dnia 18 czerwca 2013 r. W tych ramach skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata, celem sporządzenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku nawiązała do merytorycznych aspektów sprawy z jej skargi. Z kolei z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca żyje samotnie.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W punkcie wyjścia należy zauważyć, że kolejny już w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmuje zarówno prośbę o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, jaki i o ustanowienie adwokata. Rozstrzyganie co do pierwszego ze wskazanych elementów prawa pomocy jest zbędne, wszak o zwolnieniu E. W. od kosztów sądowych orzeczono już w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2013 r. Dalsze postępowanie w tej części wniosku jest zatem bezprzedmiotowe, co skutkuje jego umorzeniem, na podstawie stosowanego tutaj w drodze analogii art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z tych względów o kolejnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt 1 sentencji.
Przystępując zaś do rozpoznania pozostałej części wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu (ustanowienie adwokata), w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc (patrz pkt 2 sentencji postanowienia Sądu z dnia 20 lutego 2013 r., mocą którego oddalono wniosek skarżącej w pozostałym zakresie, m.in. w zakresie ustanowienia adwokata). W myśl bowiem art. 164 P.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem.
Z kolei stosownie do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie.
Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Trzeba także kolejny raz przytoczyć w tym przypadku treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi ustanowienie adwokata – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ocena sytuacji materialnej skarżącej musiała obecnie prowadzić do wniosku, że poprzednie orzeczenie (postanowienie Sądu z dnia 20 lutego 2013 r. w części dotyczącej ustanowienia adwokata) uległo dezaktualizacji. Konsekwencją postanowienia Sądu z dnia 18 marca 2013 r. było bowiem ustalenie partycypacji skarżącej w kosztach sądowych na poziomie 100 zł w przypadku każdorazowej opłaty sądowej. Sąd już wówczas zauważył, że konieczność wpłacenia większej kwoty mogłaby wiązać się z niebezpieczeństwem, iż skarżąca, nie będzie miała środków wystarczających na pokrycie kosztów utrzymania koniecznego. Założenie to poczynione było jednak przy uwzględnieniu faktu, iż dożywotnik, z którym skarżąca zamieszkiwała, ponosi część kosztów związanych z utrzymaniem, co niewątpliwie wpływało na jej możliwości płatnicze. Obecnie sytuacja ta uległa jednak zmianie wszak skarżąca wykazała, że J. S. nie jest już zameldowany w lokalu mieszkalnym, w którym ona prowadzi gospodarstwo domowe.
Taki stan rzeczy nie może pozostawać bez wpływu na ograniczenie możliwości płatniczych skarżącej. Konkluzje te zawarto już w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2013 r., a obecnie złożone oświadczenia skarżącej w pełni je uzasadniają. Co więcej, nową okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy jest aktualnie – w świetle oświadczeń skarżącej – konieczność złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu, co wiąże się z przymusem adwokackim.
Przyjęte wyżej założenia pozwoliły na tym etapie postępowania sądowego na odstąpienie od podjętego uprzednio rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata, a w konsekwencji oznacza przyznanie skarżącej prawa pomocy w pełnym zakresie, co nastąpiło w tym przypadku w dwóch etapach.
W tym stanie rzeczy, działając na postawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., mając nadto na uwadze art. 165 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.