Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe ze skargi G. D. W motywach tego rozstrzygnięcia przyjęto następujący stan faktyczny:
Postanowieniem z dnia [...] r., oznaczonym w sentencji niniejszego orzeczenia, Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach utrzymała w mocy własne postanowienie uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez G. D. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należności z tytułu zaległych opłat abonamentu RTV.
Pismem z dnia 1 lutego 2021 r. G. D., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na wskazane wyżej postanowienie z dnia [...] r.
W piśmie z dnia 17 maja 2021 r. pełnomocnik strony skarżącej poinformował Sąd, że skarżący zmarł. Z uwagi na powyższe wniósł o umorzenie postępowania sądowego.
Urząd Stanu Cywilnego w G. potwierdził zgon skarżącego nadsyłając odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika, iż skarżący zmarł w dniu [...] r.
W konsekwencji przyjętego stanu faktycznego sprawy, Sąd postanowił zawiesić postępowanie, działając w oparciu o art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uzasadniając orzeczenie, Sąd wskazał, iż przedmiotem postępowania są zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zatem nie dotyczy ona praw i obowiązków ściśle osobistych, nieprzechodzących na następców prawnych zmarłego skarżącego.
W piśmie procesowym z dnia 22 grudnia 2021 r. pełnomocnik organu poinformował Sąd, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył w dniu [...] r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanego na wstępie tytułu wykonawczego, a to z uwagi na śmierć G. D. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pełnomocnik organu nadesłał odpis ww. postanowienia organu egzekucyjnego, z którego wynika, iż umarzając postępowanie, organ wskazał w podstawie prawnej postanowienia art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), przyjmując tym samym, że zaległość abonamentowa stanowiła obowiązek ściśle związany z osobą zmarłego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten uzależnia możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowanie w sprawie od zmiany okoliczności sprawy, zatem tych, które sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w realiach której zasadnym było uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania z uwagi na zmianę dotychczasowej kwalifikacji przedmiotu niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jako praw i obowiązków niepozostających w ścisłym związku z osobą zmarłego skarżącego. Z uzasadnienia postanowienia organu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wynika bowiem bezspornie, iż obowiązek ciążący na zmarłym był ściśle z nim powiązany.
Z tych względów Sąd uznał, że w sprawie nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca uchylenie przywołanego postanowienia, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 165 P.p.s.a.
Mając zatem na uwadze zmianę kwalifikacji przedmiotu postępowania, tj. przyjęcie, iż obowiązek abonamentowy pozostaje w ścisłym związku z osobą skarżącego, należy podjąć rozważania w kierunku umorzenia niniejszego postępowania.
Wskazać należy w tym miejscu, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszły w życie znowelizowane przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz.U. z 2022 r., poz. 479, dalej w skrócie: "u.p.e.a."), jednakże wobec brzmienia art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019, poz. 2070) nie mają one w niniejszej sprawie zastosowania. Przepis ten stanowi, że do postępowań administracyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. (strona wniosła zarzuty do toczącego się postępowania egzekucyjnego w dniu 24 czerwca 2020 r.), wobec czego zastosowanie znajdą przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.
W związku z powyższym, przywołać należy ówczesne brzmienie przepisów u.p.e.a., które mają zastosowanie w tym przypadku. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
- 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
- 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
- 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
- 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
- 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
- 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
- 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- 9) na żądanie wierzyciela;
- 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2).
W przypadku spełnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a., organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zobligowany jest umorzyć postępowanie. Nie będzie miało znaczenia czy zostaną one stwierdzone z urzędu, wyartykułowane w zarzutach, bądź w jakikolwiek inny sposób zgłoszone organowi.
W niniejszym przypadku, organ egzekucyjny, po tym jak powziął informację o śmierci G. D. w dniu [...] r., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] mocą postanowienia z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Organ egzekucyjny przyjął bowiem, że obowiązek abonamentowy jest ściśle związany z osobą zmarłego. Od postanowienia nie wniesiono zażalenia, tym samym zostało ono zaakceptowane przez wierzyciela.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Oznacza to ni mniej ni więcej, że prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego, w którym przedmiotem zaskarżenia jest stanowisko wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, które nie może już być prowadzone, straciło swój byt prawny. Inaczej mówiąc, skoro zakończone zostało wspomniane postępowanie egzekucyjne, to zbędne stało się rozstrzyganie o legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia. Umorzenie postępowania egzekucyjnego zakończyło postępowanie wszczęte na wniosek wierzyciela, a tym samym przestał istnieć jego przedmiot, tj. prowadzona egzekucja administracyjna. Umorzenie postępowania egzekucyjnego, a tym samym brak istnienia jego przedmiotu - egzekucji administracyjnej, oznacza bezprzedmiotowość postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie tej egzekucji, jak też prowadzonego w jego ramach postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów.
Taki stan rzeczy musi skutkować umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na uwadze Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., co znalazło wyraz w pkt 2 sentencji postanowienia.