Postanowienie WSA w Gliwicach z 6 maja 2015 r., I SA/Gl 366/15

Rozpoznanie

w dniu 6 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym

Sprawa

sprawy ze skargi "A" s.c. w C.[...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik

Uzasadnienie

W treść skargi z dnia 25 lutego 2015 r. wpleciono m.in. wniosek Spółki o zwolnienie z kosztów sądowych, w którym odnotowano, że działalność "A" s.c. od dłuższego czasu nie przynosi dochodu (patrz pkt IV uzasadnienia skargi). Do ww. skargi dołączono urzędowe formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy – druki PPF z dnia 9 lutego 2015 r. W tych ramach wspólnicy skarżącej Spółki zwrócili się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku podnieśli, że w chwili obecnej znajdują się w dramatycznej sytuacji finansowej, albowiem dom w którym zamieszkują o pow. 120 m2 obciążony jest hipoteką (do spłaty pozostało ok. 30.000,00 zł). Z uwagi na posiadane zadłużenie wobec wierzyciela będącego osoba fizyczną na kwotę ok. 60.000,00 zł i wobec Sądu Okręgowego w C. na kwotę ok. 38.000,00 zł, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. skierował do K. M. (jednego ze wspólników) zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Tymczasem jej udziały w Spółce wynoszą 25%. Ponieważ ma na utrzymaniu małoletnie dziecko korzysta z pomocy osób najbliższych, albowiem jej dochody z działalności gospodarczej to kwota 450,00 zł. Na pomoc ojca dziecka liczyć nie może, jako że ten przebywa w zakładzie karnym (patrz oświadczenie złożone na druku PPF). Natomiast W. M., którego udziały wynoszą 75% pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Ich łączne dochody wynoszą 2.694,00 zł, podczas gdy wydatki związane z koniecznym utrzymaniem zdeklarowano na poziomie ok. 1.500,00 zł (patrz oświadczenie złożone na druku PPF).

W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, strona skarżąca złożyła do akt sprawy urzędowy formularz właściwy dla Spółki, tj. druk PPPr. W tych ramach odnotowano, że wartość środków trwałych Spółki stanowi kwotę 600 zł (stan na 2014 r.). W 2014 r. Spółka nie osiągnęła dochodu (w druku wpisano: "zysk – 0 zł"). Skarżąca nie posiada rachunków bankowych.

Należy w tym miejscu odnotować, że niemal równolegle z niniejszym toczy się kilka innych postępowań sądowych ze skarg Spółki. W sprawach o sygn. akt I SA/Gl 33/15 do I SA/Gl 36/15 również wniesiono o zwolnienie jej od kosztów sądowych, składając tożsame z niniejszymi oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodzie wspólników Spółki, jak i oświadczenia o dochodach i majątku Spółki. Z tych też powodów, mając nadto na uwadze zasadę szybkości postępowania płynącą z art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") zdecydowano obecnie o wykorzystaniu materiałów źródłowych, których oryginały zostały dołączone do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 33/15 wraz z pismem przewodnim Spółki z dnia 23 marca 2015 r. (k. nr 62 do 112), z kolei kopie umieszczono w aktach niniejszej sprawy. Przedłożono wówczas: listę środków trwałych, podatkową księgę przychodów i rozchodów za 2014 i 2015 r. wraz z bilansem firmy z powyższego okresu, deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, zeznania podatkowe wspólników za 2013 r. i 2014 r., wezwanie z 18 października 2012 r. do zapłaty kosztów sądowych w sprawie [...] oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z 12 lipca 2012 r.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Wyprzedzając jednak szczegółową analizę sytuacji majątkowej wnioskującej Spółki trzeba w tym miejscu odnotować, że zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.), wśród podmiotów, na których spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wymienia spółki nieposiadające osobowości prawnej, do których zalicza się między innymi spółki cywilne. Konsekwencją tego uregulowania jest przyjęcie, że obowiązek podatkowy spoczywa na jednostce organizacyjnej w postaci spółki cywilnej, a nie na jej wspólnikach. Dlatego też to spółka jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na wydaną przez organ w tym przedmiocie decyzję oraz do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jego wzór ustalony został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Rozporządzenie to dla osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej przewiduje druk oznaczony symbolem "PPPr", zastosowanie w sprawie znalazł przywołany wyżej art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z kolei druki PPF złożone do akt sprawy przez wspólników Spółki, pełnią funkcję pomocniczą w ocenie kondycji wnioskującej, a to z uwagi na konstrukcję prawną spółki cywilnej.

Na gruncie wskazanych wyżej dokumentów źródłowych ustalono, że wykazana w 2013 r. przez skarżącą Spółkę strata wynosząca 32.329,31 zł nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, gdyż przychód Spółki wynosił 214.655,55 zł, tylko wysokością ponoszonych wydatków, które zamykały się w kwocie 246.984,86 zł. Podobnie wypracowany w ubiegłym roku zysk rzędu 20.743,08 zł (a nie jak zadeklarowano w kwocie 0 zł) stanowił różnicę pomiędzy wypracowanym przychodem a kosztami jego uzyskania, które kształtowały się na poziomie 209.164,96 zł (patrz zeznanie podatkowe PIT-36 załącznik PIT/B). W doktrynie za dominujący uznano pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44), rozpoznający sprawę uznał, że kwota należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo wyższe wartości. Tym bardziej, że powyższy pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385), a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). W rozpoznawanej sprawie przychody Spółki za ubiegły rok wynosiły 229.908,04 zł, a za pierwsze dwa miesiące bieżącego roku wynoszą 33.562,71 zł przyjąć należało, że uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, zarówno w tej jak i równolegle prowadzonych czterech innych sprawach, mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej Spółki zważywszy, że wartość jej środków trwałych szacuje się nie na 600,00 zł, jak podano w treści formularza, lecz na 818.354,15 zł (patrz ewidencja środków trwałych). Podobnie wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za grudzień 2014 r. wynosiła 14.511,00 zł, podczas gdy w styczniu i lutym 2015 r. wynosiła 17.262,00 zł i 16.301,00 zł. W tej sytuacji okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, celem wyegzekwowania zadłużenia wobec wierzyciela będącego osobą fizyczną na kwotę ok. 60.000,00 zł i wobec Sądu Okręgowego w C. na kwotę ok. 38.000,00 zł nie mogła mieć znaczenia przesądzającego, albowiem zajęcie konta bankowego czy prowadzenie innych czynności egzekucyjnych, samo w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym kosztów sądowych. Należy bowiem zauważyć, że w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z rachunku czy prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 174/14, LEX nr 1450513 oraz z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt I FZ 153/14, LEX nr 1501674). Co więcej, w świetle utrwalonego stanowiska judykatury, "opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki skarżącego nie mogą być w stosunku do tych opłat traktowane priorytetowo" (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 512/08; LEX nr 530038). Cytowane orzeczenie dotyczyło "wydatków" będących realizacją zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym.

Trzeba zaakcentować, że w ramach poczynionych wyżej spostrzeżeń dwukrotnie wytknięto Spółce, że deklarowane przez nią wartości nie znalazły odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale źródłowym. Taki stan rzeczy również nie pozostał obojętnym dla przyjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Stwierdzono bowiem, że wspólnicy Spółki inicjując niniejsze wpadkowe postępowanie, kierowali się założeniem, aby przedłożyć tylko te dowody, które przemawiają na rzecz wniosku Spółki, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. Składając oświadczenie na druku PPPr zatajono, iż zysk Spółki w 2014 r. stanowił kwotę 20.743,08 zł. W tymże samym druku zaniżono wartość środków trwałych o kwotę 817.754,15 zł. Podobnie w uzasadnieniu wniosku, złożonym jeszcze w ramach skargi, oświadczenia wspólników rozminęły się z bilansem Spółki. Zdeklarowali oni bowiem, że od dłuższego czasu Spółka nie przynosi dochodu. Takiemu oświadczeniu przeczy wynik finansowy wskazany w bilansie Spółki sporządzonym w dniu 20 marca 2015 r. W tych ramach wskazano, że przy przychodach rzędu 33.562,71 zł i kosztach w wysokości 28.323,03 zł osiągnięto zysk w kwocie 5.239,68 zł. Ujawnione nieścisłości są niezrozumiałe tym bardziej, że oświadczenia zarówno te na drukach PPF, jaki i PPPr, zawierają adnotację o znajomości odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawny.

Reasumując, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych.

Mając zatem na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.