Uzasadnienie
W ramach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 1 czerwca 2009 r. B. i J.K. zwrócili się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentując wniosek podnieśli, że ich stałe miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym stanowią kwotę 3.370,00 zł.
Z treści oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach - zawartych w drukach PPF – wynika, że skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie wraz córką i synem. Łączny dochód tego gospodarstwa oszacowano na kwotę 4.900,00 zł brutto. Skarżący nie posiadają jakiegokolwiek majątku.
W wyniku analizy przywołanych wyżej oświadczeń w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 8 czerwca 2009 r., wezwano skarżących do rąk pełnomocnika do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, tj.:
- 1) "wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektryczna, woda, telefon; potwierdzenia dokonania opłat czynszowych itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu ww. opłat należy tę okoliczność wykazać za pomocą aktualnych (wydanym po doręczeniu niniejszego wezwania) zaświadczeń właściwych podmiotów,
- 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżących i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- 3) nadesłanie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń (kwoty netto) z okresu ostatnich trzech miesięcy (zaświadczenia te winny uwzględniać premie oraz inne gratyfikacje otrzymywane poza wynagrodzeniem zasadniczym) wraz z informacją w jaki sposób środki te zostały wypłacone (przelew, wypłata w kasie, itp.),
- 4) nadesłanie kserokopii zeznania podatkowego za rok 2008".
W cytowanym wyżej piśmie referendarza zawarto pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do wezwania w terminie siedmiu dni lub we wskazanym zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.
Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie, skarżący nadesłali plik dokumentów, w tym: zaświadczenia o zarobkach (B.K. – dochód netto za ostatnie trzy miesiące w kwocie [...] zł; z adnotacji pracodawcy wynika nadto, że "wynagrodzenie jest obciążone wyrokami sądow[ymi] w wysokości [...] [zł]"; miesięczny dochód J.K. wynosi 947,29 zł netto), zeznanie PIT-37 wraz z PIT-O za 2008 r. (dochód netto obojga małżonków wyniósł 31.085,36 zł), postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G., mocą którego nadpłatę podatku za 2008 r. zaliczono na poczet zaległości podatkowej za rok 2007, potwierdzenia wpłat na rzecz A Sp. z o.o. ([...] tytułem dobrowolnej spłaty zadłużenia oraz [...] zł tytułem aktualnej opłaty czynszowej), kopie opłat za dostawę energii elektrycznej, gazu oraz usług teleinformatycznych (odpowiednio: [...] zł[...]zł oraz [...] zł).
Wpis sądowy od skargi stanowi w tej sprawie kwotę 480 zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Intencją wnioskujących jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF).
Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona jest w tym przypadku przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze przytoczony wyżej stan prawny i faktyczny uznano, że skarżący nie wykazali, iż w ich przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły odpłatności wymiaru sprawiedliwości jakim niewątpliwie jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych.
Na rzecz takiej konkluzji wpłynęła przede wszystkim postawa skarżących wobec wezwania referendarza sądowego sprowadzająca się do niedostarczenia wszystkich wymaganych dokumentów. Przyszło więc odnotować, że wezwanie to nie zostało wykonane w części dotyczącej wyciągów z rachunków bankowych skarżących. Z kolei trzeba w tym miejscu zaakcentować, że analiza materiałów źródłowych zawartych w aktach administracyjnych tej sprawy pozwoliła przyjąć, iż skarżący korzystali z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego.
W tych ramach należy nadto podkreślić, że w wezwaniu referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2009 r. pouczono skarżących, że zaświadczenie o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należnościach winno zawierać adnotację o sposobie wypłaty tych świadczeń. Rzeczone zaświadczenia wpłynęły do Sądu wszak bez stosownych adnotacji odpowiednich służb księgowych.
Ujawnione mankamenty dowodowe uniemożliwiają wolną od wątpliwości ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Godzi się odnotować, że art. 255 P.p.s.a., który miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244).
W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.