Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2016. 23 ze zm.), dalej k.p.a. oraz w związku z art. 18 i art. 168 b §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2016. 599 ze zm.), dalej ustawa egzekucyjna, Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia A W. S. spółka jawna (dalej Spółka lub strona) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej organ) z dnia [...] nr [...] o zwrocie wniosku Spółki z dnia 25 listopada 2016 r. o zapłatę odszkodowania za szkody powstałe w budynku położonym w C. przy ul. [...], zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że organ wszczął wobec Spółki egzekucję z [...] części nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], dokonując jej zajęcia zawiadomieniem z dnia 26 września 2012 r. nr [...], wzywającym do zapłaty długu w terminie 14 dni od daty jego doręczenia. Następnie postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 70 a § 1 ustawy egzekucyjnej, wstrzymał czynności egzekucyjne w stosunku do tej nieruchomości. We wniosku z dnia 25 listopada 2016 r. Spółka zwróciła się do organu o wypłatę odszkodowania za szkodę częściową powstałą z jego winy w przedmiotowym budynku, stwierdzonej przez biegłego sądowego na kwotę [...]zł plus koszt faktury – [...]zł. Jako mediatora w postępowaniu cywilnym ugodowym strona wskazała organ odwoławczy. Wniosek ten zwrócono nadawcy postanowieniem organu z dnia [...], podkreślając, że zarówno postępowanie mediacyjne, jak i postępowanie odnośnie wszelkiego rodzaju roszczeń odszkodowawczych podlegają jurysdykcji sądów.
Sprawa o odszkodowanie jest sprawą cywilną i podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny. Zatem stosuje się art. 66 § 3 k.p.a. W zażaleniu na to postanowienie Spółka domagała się przeprowadzenia rozprawy wraz z mediacją na podstawie umowy między stronami domagając się wstrzymania bezprawnego działania organu, które m.in. doprowadziło do strat w przedmiotowej nieruchomości, nad którą zarząd odjął Spółce 11 września 2000 r. Sąd Rejonowy.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 66 § 3 k.p.a., mający zastosowanie z odesłania art. 18 ustawy egzekucyjnej. Przepis ten reguluje sytuację, w której organ administracji publicznej jest nie tylko niewłaściwy w sprawie, ale dodatkowo ustali w sposób niewątpliwy, że sprawa objęta podaniem należy do właściwości sądu powszechnego. Zauważył, że Spółka wystąpiła z wnioskiem o odszkodowanie za szkodę powstałą z winy organu, zaś żądanie to ma charakter cywilnoprawny. Możliwość uzyskania odszkodowania od organu egzekucyjnego przewiduje art. 168 b ustawy egzekucyjnej uprawniający zobowiązanego do ubiegania się o odszkodowanie za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, ale na podstawie przepisów K.c., tym samym wniosek strony należało zwrócić zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a.
W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem i stanem faktycznym domagając się jednocześnie zwrotu zapłaty za fakturę oraz zapłatę określonych odszkodowań w wysokości [...]zł.
Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że organ zapłacił już stronie cały VAT w kwocie [...] zł razy dwa za odsetki i koszty przesyłając na konto Spółki kwotę [...]zł. Stwierdziła, że działania organu i organu odwoławczego po raz kolejny były bezprawne i doprowadziły Spółkę do dużych strat czego prezes Spółki będzie dochodził w postępowaniu odszkodowawczym. Dodała, że Spółka za ostatnie 10 lat (do końca 2016 r.) nie posiadała żadnych kont bankowych, nie prowadzi działalności gospodarczej, w związku z tym wysokość zysków wynosi 0 zł. Spółka nie prowadzi żadnych operacji finansowych, nie posiada żadnych lokat ani udziałów w przedsięwzięciach. Została w 1999 r. okradziona przez Bank oraz w 2001 r. przez organ, a sprawy utknęły w prokuraturach i Sądach.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego motywy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się bezzasadna.
Zgodnie z treścią art. 168 b § 1 ustawy egzekucyjnej zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. W myśl art. 18 tej ustawy jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 66 § 1 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych z podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Należy przy tym podnieść, że przepisy ustawy egzekucyjnej nie regulują kwestii dotyczących zwrotu wniosku (podania), a w szczególności dokonania tej czynności wobec stwierdzenia, że organ egzekucyjny nie jest właściwy do jego rozpatrzenia, gdyż z podania tego wynika właściwość sądu powszechnego. Przepisy tej ustawy nie przewidują również możliwości orzekania w przedmiocie odszkodowania należnego zobowiązanemu, przy zaistnieniu okoliczności wymienionych w art. 168 § 1 ustawy egzekucyjnej, czy też z innych przyczyn podanych przez zobowiązanego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Właściwym do rozpoznania tego rodzaju spraw (dotyczących odszkodowań czy zwrotu innych należności nie podlegających przepisom ustawy egzekucyjnej) jest sąd powszechny, do którego kompetencji należy rozpoznawanie spraw cywilnych, m.in. z zakresu prawa cywilnego (art. 1 k.p.c.). Stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi reguluje kodeks cywilny. W księdze trzeciej tego kodeksu uregulowane są sprawy dotyczące zobowiązań w tym odszkodowań, o których mowa w art. 417 i nast. K.c.
Skoro przepis szczególny tj. art. 168 § 1 ustawy egzekucyjnej, w sprawach tam wymienionych, w zakresie dochodzenia roszczeń przez zobowiązanego, odsyła do przepisów kodeksu cywilnego, to tym samym sprawa taka jest sprawą cywilną, do której rozpoznania właściwy jest sąd powszechny. Podobnie rzecz się ma do wszystkich innych roszczeń mających charakter cywilnoprawny, a nie podlegających działaniu przepisów ustawy egzekucyjnej czy innych spraw, do których przepisów K.p.c. się nie stosuje.
Jak wynika z ustaleń dokonanych w sprawie, strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zapłatę odszkodowania w postępowaniu cywilnym ugodowym za szkodę powstałą częściowo z winy organu egzekucyjnego w budynku (nieruchomości), w stosunku do którego wszczęto i prowadzono egzekucję (dokonano zajęcia części udziału). Szkoda ta miała być stwierdzona przez biegłego sądowego i wyliczona na kwotę [...]zł wraz z kosztem faktury na kwotę [...]zł. Tym samym skarżąca domagała się od organu egzekucyjnego zapłaty odszkodowania, przy czym rozstrzygnięcie w tym przedmiocie miało nastąpić w postępowaniu cywilnym ugodowym, zaś mediatorem miał być Dyrektor Izby Skarbowej w K.. Oznacza to, że strona skarżąca miała pełną wiedzę o tym, że dochodzone przez nią roszczenie ma charakter cywilny, a tym samym podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny. Z akt sprawy nie wynika, by doszło lub podjęto próbę ugodowego załatwienia sprawy lub by organ odwoławczy podjął się roli mediatora, zaś organ egzekucyjny stwierdził, że nie znajduje podstaw prawnych lub faktycznych do zapłaty żądanej kwoty.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że organy egzekucyjne prawidłowo ustaliły, że żądanie zapłaty odszkodowania oraz proponowany przez stronę skarżącą tryb dochodzenia tego żądania w sposób oczywisty wskazuje na właściwość sądu powszechnego, a przez to słusznie zastosowały przepis art. 66 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej zwracając podanie wnioskodawcy (stronie skarżącej).
Warto przy tym zauważyć, że w chwili wydania zaskarżonego postanowienia kodeks postępowania administracyjnego nie zawierał przepisów dotyczących mediacji, które weszły w życie z dniem 1 czerwca 2017 r., oraz że w sprawie nie zaistniała możliwość ani potrzeba przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, gdyż żądanie strony skarżącej nie mogło być przedmiotem takiej rozprawy z uwagi na właściwość sądu powszechnego do orzekania w przedmiocie tego żądania.
Z tych przyczyn Sąd, wobec niestwierdzenia okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017. 1369), na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.