Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Na rozprawie, na której wydano wyrok, skarżący nie był obecny. Był prawidłowo zawiadomiony o jej terminie.
Pismem z dnia 12 marca 2013 r. (data nadania przesyłki pocztowej – 13 marca 2013 r.) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu wskazał, że nie wiedział o treści zapadłego wyroku. Podniósł, iż w marcu 2012 r. M. S. prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług prawnych, działając na podstawie ustnego porozumienia, sporządził dla niego pisemną skargę do WSA w Gliwicach. W ramach umowy miał także udzielać skarżącemu dalszej pomocy w sprawie i informować o jej postępach, na każdym etapie postępowania. Dodał także, że przez okres kilku miesięcy M. S. zapewniał go, że sprawa jest w toku, a przedłużający się czas oczekiwania na rozprawę wynika z długich terminów sądowych.
Skarżący wskazał nadto, że w styczniu 2013 r. kontakt z M. S. został ostatecznie zerwany. W takiej sytuacji, w dniu 6 marca 2013 r. skarżący, jak podkreślił, udał się do siedziby WSA w Gliwicach i dokonał przeglądu akt sprawy. Na tej podstawie stwierdził, że pierwotna skarga została przesłana bez jego podpisu, a w wykonaniu wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych pisma, M. S. złożył skargę z podrobionym podpisem skarżącego oraz sporządził pismo przewodnie datowane na dzień 1 maja 2012 r., na którym również sfałszowano podpis skarżącego.
Skarżący zapewnił, że o czynnościach tych nie wiedział, nie został poinformowany o brakach formalnych skargi, uzupełnionej skargi nie podpisywał i nie wiedział, że została ona złożona z podrobionymi podpisami. Dodatkowo podniósł, że M. S. w pismach kierowanych do sądu podawał adres do doręczeń w T., ul. [...], czego nie ustalił ze skarżącym. Podkreślił, że adres ten jest dla niego nieznany, a z ustaleń skarżącego z M. S. wynikało, że korespondencja w tej sprawie będzie kierowana na adres jego praktyki stomatologicznej w C., ul. [...].
W ocenie skarżącego zachowanie się M. S. i jego bezczynność w sprawie miały wpływ na bieg sprawy sądowej, która zakończyła się oddaleniem skargi. Podniósł także, że wezwanie na rozprawę skierowano pod niewłaściwy adres, a zatem nie mógł on uczestniczyć w rozprawie, popierać skargi i składać ewentualnych wniosków dowodowych. Zdaniem skarżącego uchybienie 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w takich okolicznościach nastąpiło bez jego winy, albowiem stał się on ofiarą nierzetelnego i przestępnego działania ze strony M. S..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Podstawowe znaczenie dla oceny zasadności złożonego wniosku ma przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z nim, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Nadto, w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; zgodnie zaś z § 2 tego przepisu, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy ocenić, czy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Mając na uwadze wskazaną przez skarżącego okoliczność, że dopiero w dniu 6 marca 2013 r. dowiedział się o zapadłym w jego sprawie wyroku, stwierdzić należy, że wskazany w przepisie art. 87 § 1 p.p.s.a. 7-dniowy termin został dochowany, jako że w dniu 13 marca 2013 r. skarżący nadał na poczcie pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu.
Następną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było przez stronę niezawinione.
Wskazać należy, że ustawodawca nie określił w art. 86 § 1 p.p.s.a. kryteriów, według jakich należy ocenić zachowanie strony. Sąd zatem winien uwzględnić wszelkie okoliczności, jakie uznane zostaną przezeń za istotne. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić zaś tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, to jest w sytuacji, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W konsekwencji, dla przyjęcia winy wystarcza nawet niewielkie zaniedbanie.
W niniejszej sprawie skarżący upatruje braku winy w tym, że z uwagi na nierzetelne i przestępne działanie osoby, którą się posłużył – swoistego faktycznego pełnomocnika, nie posiadał informacji o toku postępowania, nie znał terminu rozprawy i nie wiedział, że w sprawie z jego skargi zapadł wyrok.
W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie budzi wątpliwości, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu w tym sensie, że nie daje ono pewności, a jedynie wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00). Tym niemniej, okoliczności podniesionych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu nie można w żadnej mierze uznać za wystarczająco wiarygodne, by uprawdopodobnić brak jego winy.
Przypomnieć należy, że skarżący na początku marca 2012 r. miał zwrócić się do M. S. o sporządzenie dla niego skargi do WSA w Gliwicach, a dopiero po upływie roku podjął jakiekolwiek starania zmierzającego do uzyskania informacji o stanie jego sprawy. Trudno zaakceptować i jednocześnie usprawiedliwić taki brak zainteresowania skarżącego jego własną sprawą. Zupełnie niezrozumiałym również jest, że skarżący, będąc osobą, której sprawa bezpośrednio dotyczy, nie zapoznał się z samą skargą. Miałby wówczas możliwość skorygowania podanego w niej adresu do doręczeń, który, jak twierdzi skarżący, okazał się być mu w ogóle nieznanym.
Dodatkowo, uwzględniając wskazane przez skarżącego kontrowersyjne okoliczności dotyczące uprawnień zawodowych M. S., absolutnie nieracjonalnym jest duże zaufanie, którym skarżący go darzył, skoro dopiero w trzy miesiące po tym, jak M. S. zaczął go unikać, zdecydował się na osobiste zweryfikowanie stanu sprawy. Z tych względów, Sąd nie mógł uznać okoliczności podniesionych przez skarżącego we wniosku za uprawdopodabniające brak jego winy w uchybieniu terminowi.
Nawet jeśli uznać, że wskazane przez skarżącego nadzwyczajne okoliczności zaistniały w rzeczywistości, to i w takiej sytuacji nie istnieje możliwość przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego winien był zachować należytą staranność w wyborze pełnomocnika działającego na jego rzecz. Nie czyniąc tego, z własnej winy przyczynił się do zaistnienia niekorzystniej dla niego sytuacji.
W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak winy strony w uchybieniu terminowi. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na postawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.