Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia na kwotę 392.014,60 zł wysokości nieprzekazanej zajętej wierzytelności pieniężnej.
Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 71 a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.).
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny, podkreślając w tych ramach, iż organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne przeciwko B Spółka z o.o. w P., zajął wierzytelność tej spółki posiadaną w S.A. A na łączną kwotę [...] zł. Ze względu na uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania należnej kwoty, organ egzekucyjny ZUS określił ją postanowieniem z dnia [...] o nr [...].
Wskazano dalej, iż w zażaleniu na to postanowienie dłużnik zajętej wierzytelności powołał się na otwarcie postępowania układowego wobec A. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. odwołał się w pierwszej kolejności do art. 91 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zwrócił uwagę, iż treści tego przepisu wynika, że jeśli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętych kwot, mimo, że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna – to na należy wtedy stosować odpowiednio art. 71 b ustawy egzekucyjnej. Ten z kolei przepis odnosi się do przypadku bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Kontynuując te rozważania Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż w przedmiotowej sprawie dłużnik zajętej wierzytelności (w ustawowym terminie) nie wypowiedział się, czy uznaje zajęcie wierzytelności, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia takiego przekazania oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się sprawa o zajętą wierzytelność.
W tym stanie sprawy uznano za zasadne stwierdzenie przez organ I instancji bezpodstawności uchylania się A S.A. od wpłaty zajętych kwot i określenie wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu ZUS kwoty (dodatkowo wskazano, iż ostateczne uznanie przez A zajęcia wierzytelności nastąpiło w istocie dopiero w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego I instancji).
Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymywał, iż otwarcie postępowania układowego wobec dłużnika zajętej wierzytelności, nie ma wpływu na toczące się postępowanie prowadzone w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwłaszcza, że obejmuje ono należności korzystające (w myśl art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych) z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi wierzytelnościami.
Postanowienie to S.A. A zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
- - art. 91 i art. 71 b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez uznanie, iż Spółka bezpodstawnie uchyla się od zapłaty na rzecz wierzyciela zajętej przez niego kwoty,
- - art. 32 powołanej wyżej ustawy wobec nie doręczenia Spółce odpisu tytułu wykonawczego,
- - art. 29 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – prawo o postępowaniu układowym (Dz. U. Nr 93, poz. 836 ze zm.), poprzez uznanie, iż otwarcie wobec spółki postępowania układowego nie miało wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne,
- - art. 125 k.p.a., wobec braku pełnego uzasadnienia prawego zaskarżonego rozstrzygnięcia,
- - art. 6 i art. 9 k.p.a., poprzez pozbawienie strony prawa do obrony i naruszenia zaufania obywateli do organów państwa.
W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka przekonywała generalnie, iż nie mogła dokonać zapłaty przedmiotowej wierzytelności, gdyż zabraniało jej to prawo o postępowaniu układowym. Wskazała też, iż nigdy nie była dłużnikiem ZUS w T. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo zauważył, iż A miała pełne możliwości uregulowania przedmiotowych należności, na długo przed otwarciem postępowania układowego. Organ zażaleniowy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie rzeczywiście (jak wynika to z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] Nr [...]), otwarte zostało postępowanie układowe wobec S.A. A – co oznacza, że zgodnie z powołanym w skardze art. 29 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. – prawo o postępowaniu układowym, nie może być przez Spółkę Akcyjną A dokonywana spłata długów, objętych postępowaniem układowym, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia co do układu albo umorzenia postępowania układowego.
W ocenie organu, w tym stanie faktycznym i prawnym, zasadnym było wydanie postanowienia o nie przekazanej kwocie (jeszcze przed wydaniem przez Sąd postanowienia o otwarciu postępowania układowego) i utrzymanie go w mocy przez organ w trybie zażaleniowym.
Dyrektor Izby Skarbowej poinformował na końcu, iż kierując się postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...], sygn. akt [...] o wciągnięciu na listę wierzytelności m.in. wierzytelności przypadających Spółce z o.o. B z siedzibą w P. - w niniejszej sprawie nastąpi zawieszenie postępowania na podstawie art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, wobec braku możliwości prawnych do realizacji postanowienia bezpośrednio od dłużnika zajętej wierzytelności.
W przesłanych do Sądu pismach procesowych (z dnia [...] i [...]) strony szeroko zaprezentowały swoje poglądy dotyczące skutków prawnych otwarcia postępowania układowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia zauważyć w pierwszej kolejności należy, iż w dniu [...] S.A. A odebrała zawiadomienie o zajęciu wierzytelności na łączną kwotę [...], przy czym nie zajęła jednoznacznego stanowiska w kwestii uznania bądź nie zajętej wierzytelności (stwierdzając jedynie, iż nie jest dłużnikiem Spółki z o.o. B), W tej sytuacji, po przeprowadzeniu postępowania sprawdzającego, zasadnym było określenie wysokości nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej na (bezsporną jak się później okazało) kwotę [...]. Takie uprawnienie organu egzekucyjnego, co nie jest w niniejszej sprawie kwestionowane, wynikało z treści art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.) Istotnym jest, iż omawiane postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. z dnia [...] wydane zostało jeszcze przed otwarciem postępowania układowego (w dniu [...]).
Wyjaśnić też trzeba, iż powoływany przez strony przepis art. 29 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. – prawo o postępowaniu układowym (Dz. U. Nr 93, poz. 836 ze zm.), stanowił (uchylenie rozporządzenia z dniem 1 października 2003), iż po otwarciu postępowania układowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia co do układu albo umorzenia postępowania nie można było dokonywać spłaty długów, objętych postępowaniem (§ 1). Ponadto, nie można było również w tymże czasie wszczynać lub prowadzić dalej przeciwko dłużnikowi egzekucji w poszukiwaniu wierzytelności, objętych postępowaniem układowym, oraz uzyskiwać hipoteki sądowe. Postępowanie egzekucyjne, wszczęte wcześniej, należało zawiesić (§ 2).
Zatem przechodząc do istoty sporu, stwierdzić należy, iż otwarcie postępowania układowego nie mogło zniweczyć wydanego wcześniej przez dyrektora Oddziału ZUS rozstrzygnięcia o określeniu wysokości nieprzekazanej zajętej wierzytelności i nie mogło stanowić podstawy do jego uchylenia lub zmiany w trybie zażaleniowym. Jedynym skutkiem otwarcia postępowania układowego był zakaz późniejszego dokonywania spłaty długów, objętych postępowaniami prowadzenie dalej przeciwko dłużnikowi egzekucji w poszukiwaniu wierzytelności, objętych postępowaniem układowym, jak i uzyskania hipoteki sądowej (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 stycznia 2003 r. sygn. akt I Acz 22/03 – publ. OSA 2003/11/51). Z kolei, postępowanie egzekucyjne, wszczęte wcześniej, należało zawiesić.
Taka właśnie sytuacja zaszła w niniejszej sprawie. Jak wynika z pisma Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] oraz dołączonego postanowienia tego Organu z dnia [...] nr [...], organowi egzekucyjnemu I instancji wskazano na niemożność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na to, że postępowanie układowe wobec A nie zostało zakończone. Uznano też za bezpodstawne kontynuowanie środków dopuszczonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym i konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Kierując się zatem powyższymi względami tut. Sąd uznał, że organ zażaleniowy nie naruszył reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, poddając szczegółowej analizie przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Wobec konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego za nie celowe należy uznać analizowanie pozostałych zarzutów strony skarżącej związanych z prawidłowością prowadzenia egzekucji administracyjnej (a w tym kwestii doręczenia tytułu wykonawczego).
W sumie zatem, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem.
Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).