Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2023 r.
Nr SKO.OG/41.12/151/2022/20217, wydanym na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2022. 2000 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia pana W. C. (dalej zobowiązany) na postanowienie Prezydenta Miasta K. (dalej organ egzekucyjny) z dnia 24 listopada 2022 r. nr [...] ([...]) w przedmiocie uznania za bezzasadny zarzut zobowiązanego dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia odnoszącego się do postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 8 stycznia 2020 r. nr TW1-2020-00114-2019-05114, dotyczącego opłaty za pobyt w Miejskiej Izbie Wytrzeźwień i Ośrodku Pomocy dla Osób Uzależnionych od Alkoholu w K. i w tym zakresie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej Kolegium lub SKO) utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
Uzasadniając rozstrzygnięcie SKO wskazało, że organ egzekucyjny na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego prowadził wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, w ramach którego skierował do Banku zawiadomienie z dnia 18 października 2022 r. o zajęciu wierzytelności. Zawiadomienie to wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono, w dniu 26 października 2022 r., zobowiązanemu. Zobowiązany wniósł zarzut w sprawie prowadzenia tego postępowania podnosząc, że wcześniej nie doręczono mu upomnienia. Organ egzekucyjny pismem z dnia 24 listopada 2022 r. uznał ten zarzut za bezzasadny. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany stwierdził, że nie jest prawdą, by odmówił przyjęcia wezwania do zapłaty, a nadto wskazał na upływ terminu do którego sporna należność pieniężna mogła być dochodzona.
Następnie Kolegium stwierdziło, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu sprzed dnia 20 lipca 2020 r., a to z uwagi na treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw. Ponadto ustaliło, iż zobowiązany w dniu 3 listopada 2019 r. przebywał w Miejskiej Izbie Wytrzeźwień, a zgodnie z art. 422 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi od osoby przyjętej pobiera się opłaty wynikające z uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 30 maja 2019 r. nr VIII/142/19. Wyjaśniło, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. 2017. 131.), gdy przez skierowaniem sprawy na drugą egzekucję wobec zobowiązanego, dokonano doręczenia wezwania do zapłaty, upomnienie nie jest wymagalne. Organ egzekucyjny przez rozpatrzeniem zarzutów uzyskał stanowisko wierzyciela, które było dla organów wiążące.
Kolegium ustaliło, że w momencie opuszczenia przez zobowiązanego Izby Wytrzeźwień (3 listopada 2019 r. godz. 18.25) pracownik Izby wręczył wezwanie do uiszczenia opłaty za pobyt w Izbie w kwocie 309,01 zł. Ponieważ zobowiązany uchylił się od potwierdzenia doręczenia, pracownik Izby – na kopii wezwania samodzielnie stwierdził datę jego doręczenia oraz wskazał osobę, która odebrała wezwanie oraz przyczynę braku podpisu zobowiązanego. Organ uznał, że mimo tego, że strona na kopii wezwania nie potwierdziła faktu jego odbioru, to w rzeczywistości doszło do jego doręczenia. Tym samym zarzut oparty na przesłance z art. 33 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej (w brzmieniu sprzed nowelizacji) był bezzasadny.
Co do przedawnienia roszczeń za pobyt w izbie wytrzeźwień SKO podniosło, że roszczenie to przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym upływał termin płatności. Do należności tej jako niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym stosuje się przepisy Działu III Ordynacji podatkowej, zaś z art. 70 § 4 O.p. wynika, że zastosowanie środka egzekucyjnego jest przesłanką przerwania biegu terminu przedawnienia. Skoro zaś obowiązek zapłaty powstał w dniu 18 listopada 2019 r., a organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności (Bank) w dniu 18 października 2022 r. to skutkowało to przerwaniem biegu terminu przedawnienia.
W skardze na to rozstrzygnięcie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach i zasądzenia zwrotu kosztów zarzucając naruszenie:
- - art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niezgodny z treścią tytułu wykonawczego, to jest po dacie, do której należność pieniężna może być dochodzona (poz. 4 rubryka E1 dokument TW-1(3)),
- - art. 81a K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na pominięciu sprzeczności w wyjaśnieniach organu (rzekoma odmowa odbioru wezwania) z treścią tytułu (brak obowiązku dokonania wezwania – poz. 9, rubryka E dokument TW-1(3)).
Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że doszło do nieuprawnionego wszczęcia egzekucji, a to z uwagi na brak doręczenia wezwania do zapłaty co było konieczne dla jej wszczęcia. Zdaniem skarżącego w sprawie istnieją dwa sprzeczne oświadczenia organu: o braku wezwania do zapłaty (w treści tytułu) i o rzekomej odmowie odbioru wezwania przez skarżącego. Organ winien rozstrzygnąć te wątpliwości na korzyść skarżącego. Skarżący powtórzył, że organ kontynuuje egzekucję w sposób sprzeczny z treścią wezwania – to jest po terminie określonym w tytule wykonawczym.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że dotyczyło ono uznania za bezzasadny zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia w sytuacji, gdy zobowiązany odmówił potwierdzenia doręczenia mu wezwania do zapłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień, przy czym postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 8 stycznia 2020 r., a więc przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów ustawy egzekucyjnej co nastąpiło w dniu 30 lipca 2020 r. Tym samym w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy tej ustawy obowiązujące przed dniem ich zmiany.
Jak wynika z akt sprawy zobowiązany przebywał w izbie wytrzeźwień i w momencie jej opuszczenia wręczono mu wezwanie do uiszczenia stosownej opłaty, jednak zobowiązany odmówił potwierdzenia doręczenia mu tego wezwania. Pracownik izby doręczający wezwanie potwierdził datę jego doręczenia, osobę która odebrała wezwanie oraz przyczyny braku podpisu odbierającego. Stosownej treści notatka wraz z podaniem danych doręczającego i jego podpisem została dołączona do egzemplarza wezwania i pozostawiona w aktach sprawy. Zobowiązanemu nie przesłano pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku.
Zgodnie z treścią art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2022. 479 ze zm.) dalej ustawa egzekucyjna, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożenia skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni do dnia doręczenia tego upomnienia. W myśl art. 15 § 5 tej ustawy "Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi w drodze rozporządzenia (...) należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (...)" Rozporządzenie w tej sprawie zostało wydane w dniu 30 października 2014 r. i w jego § 2 pkt 1 przewidziano, że egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku "gdy dotyczy należności pieniężnych w przypadku których na podstawie przepisów szczególnych, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu zostało doręczone wezwanie do zapłaty.
Stosownie do treści art. 18 ustawy egzekucyjnej jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy ustawy egzekucyjnej nie regulują kwestii związanych z doręczaniem pism, a przez to w tej sferze znajdują odpowiednie zastosowanie unormowania przewidziane w K.p.a. Przepis art. 39 § 2 pkt 2 K.p.a. stanowi, że (...) organ administracji publicznej doręcza pisma za potwierdzeniem przez swoich pracowników lub przez inne uprawnione osoby lub organy. Pisma doręcza się stronie (...) m.in. w lokalu organu administracji publicznej jeżeli przepisy nie stanowią inaczej, bądź w każdym miejscu gdzie się adwokata zastanie (art. 42 K.p.a.). Zgodnie z treścią art. 46 § 1 i 2 K.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia (§ 1). Jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam potwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo i przyczynę braku jej podpisu (§ 2).
Stosownie do brzmienia art. 422 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. 2023. 165 ze zm.) dalej ustawa, za pobyt w izbie wytrzeźwień (...) od osoby przyjętej pobierana jest opłata (ust. 1), termin uiszczenia opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień (...) wynosi 14 dni od dnia doręczenia wezwania do jej uiszczenia. Do doręczeń stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (ust. 11), roszczenie o uiszczenie opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień (...) przedawnia się z upływem 3 lat do dnia, w którym upłynął termin płatności (ust. 12). Opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego (ust. 2 pkt 1). Opłata jako niepodatkowa należność budżetowa o charakterze publicznoprawnym do spraw której nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych, stosuje się odpowiednio przepisy Działu III ustawy Ordynacja podatkowa o czym stanowi art. 60 pkt 7 i 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Dotyczy to również art. 70 § 4 O.p.
Skoro w niniejszej sprawie poza sporem był fakt pobytu zobowiązanego w izbie wytrzeźwień, doręczenie mu wezwania do uiszczenia stosownej opłaty, odmowa potwierdzenia przez zobowiązanego odbioru tego wezwania i zgodne z prawem pisemne oświadczenie doręczającego pracownika Izby o dacie doręczenia ze wskazaniem osoby zobowiązanego jako odbierającego wezwanie i podaniem przyczyny braku jej podpisu, zaś dochodzona należność wynikała wprost z wezwania do zapłaty, to tym samym w sprawie nie istniała konieczność doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej. Brak obowiązku doręczenia upomnienia oznacza, że podniesiony przez zobowiązanego zarzut w tym przedmiocie opisany w art. 33 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej był nieskuteczny, a stanowisko organu prawidłowe.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że w sporze nie wystąpił przypadek dwóch sprzecznych oświadczeń organów co do wezwania do zapłaty, gdyż w sprawie nastąpiło wezwanie do uiszczenia opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień o którym mowa w art. 422 ustawy, a nie pisemne upomnienie z art. 15 ust. 1 ustawy egzekucyjnej, które było zbędne z uwagi na charakter doręczonego zobowiązanemu wezwania. Dlatego też w tytule wykonawczym prawidłowo wpisano brak obowiązku wezwania do zapłaty. Skoro zobowiązanemu nie przesłano takiego wezwania nie mógł on odmówić jego odbioru. W tytule przedmiotowej sprawy ujawniono termin (datę) dochodzenia przedmiotowej należności, jednakże termin ten dotyczył wyłącznie okresu ustawowego i nie obejmował okoliczności przewidujących przerwanie biegu terminu przedawnienia, w tym opisanych w art. 70 § 4 O.p. Należy przy tym dodać, że zarzutami zobowiązanego nie były objęte kwestie formalne tytułu wykonawczego czy też przedawnienie spornej należności.
Zarzuty te jako wniesione po upływie terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej nie mogły odnieść skutku, gdyż zarzuty wniesione po terminie nie podlegają rozpatrzeniu (tak wyrok NSA z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt III FSK 822/22).
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 81a K.p.a. już choćby z tej przyczyny, że w sprawie nie wystąpiły nie dające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. Wątpliwościami takimi nie była wskazywana przez zobowiązanego w istocie pozorna sprzeczność co do stanowiska organu i treści tytułu wykonawczego w zakresie odmowy odbioru, wezwania do zapłaty, gdyż wyjaśniono w sposób oczywisty, że okoliczność ta dotyczyła wezwania do uiszczenia opłaty, którego potwierdzenia odbioru odmówił zobowiązany, a nie wezwania z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej.
Z tych przyczyn wobec braku stwierdzenia naruszenia prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2023. 259) Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.