Uzasadnienie
W ramach czynności sprawdzających po złożeniu przez K. D. deklaracji uproszczonej AKC-U nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego przesłuchano podatnika, który do protokołu podał, że ma miejsce zamieszkania C. ul. "a" i adres do doręczeń w kraju C. "b". Na adres zamieszkania i adres do doręczeń były wystawiane następujące dokumenty następnie wysyłane tylko na adres do doręczeń;
- - postanowienie z dnia 13.10.2004 r. o wszczęciu postępowania podatkowego (odebrane osobiście przez podatnika),
- - zawiadomienie z dnia 27.10.2004 r. o zakończeniu postępowania (z potwierdzenia odbioru wynika, że zostało odebrane przez I. N., konkubinę),
- - postanowienie z dnia 22.11.2004 r. o wyznaczeniu terminu do załatwienia sprawy (również odebrane przez I. N., konkubinę).
Ostatecznie decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. określił K. D. wysokość zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego.
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzja ta została odebrana dnia [...] 2004 r. Na tym potwierdzeniu doręczyciel zaznaczył, że odbierającą była I. N. (konkubina) dorosły domownik. Pozostałe pola druku potwierdzenia zostały przekreślone.
Odwołanie z dnia [...] 2005 r. od powyższej decyzji podatnik nadał w urzędzie pocztowym dnia [...] 2005 r. Organ pierwszej instancji przesłał sprawę do organu odwoławczego ustosunkowując się do zawartych w odwołaniu zarzutów zaznaczając równocześnie, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu.
Postanowieniem z dnia 14 lutego 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w K. działając na podstawie art. 228 § 1 i art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z poźn. zm., zwaną dalej O.p.) stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Postanowienie wysłane na dotychczasowy adres odebrała inna osoba "Białucka" (pełnoletni domownik, jak wynika z zaznaczonego tekstu na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru). W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że odwołanie winno się wnosić w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Poinformowano, że w niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pełnoletniemu domownikowi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez pocztę dnia [...] 2004 r. Doręczenie to, jak zaznaczył organ, nastąpiło w trybie art. 144 oraz art. 151 O.p. Wobec tego, według organu, z tym dniem nastąpiło związanie strony skutkami prawnymi wydanej decyzji.
Według organu, doręczenie było prawidłowe i skuteczne, co zapoczątkowało bieg terminu do złożenia odwołania, który nie został dochowany, ponieważ strona złożyła odwołanie [...] 2005 r., a winna to zrobić najpóźniej [...] 2005 r. Powołując się na orzecznictwo stwierdzono, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jego wystąpienia organ odwoławczy nie może dokonać merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu oraz że nawet nieznaczne uchybienie terminowi obliguje organ do wydania postanowienia.
W skardze na to postanowienie strona zarzucił mu naruszenie "art. 40 § 1 k.p.a. oraz art. 46 § 1 k.p.a." i w związku z tym wniosła o jego uchylenie i rozpatrzenie odwołania. W uzasadnieniu zaznaczono, że decyzja została doręczona pod wskazany adres do doręczeń tj. na ul. "b" w C.. Skarżący wyjaśnił, że pod tym adresem wynajmuje mieszkanie, które znajdowało się w remoncie, a przesyłkę odebrała I. N., jego sąsiadka, którą nie upoważnił do pobierania w jego imieniu przesyłek poleconych. Jak poinformował skarżący w tym czasie przebywał za granicą. Podkreślił, że I. N. nie znała jego adresu za granicą, dlatego nie mogła go poinformować o przesyłce. Na koniec podał, że przesyłkę otrzymał dopiero dnia [...] 2005 r. i następnego dnia złożył odwołanie.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę powtórzył argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia powołując się tym razem na przepisy art. 148 p 1, art. 149 i art. 150 § 1 i 2 O.p. dotyczące doręczeń. Zauważono, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczyciel zaznaczył, że doręczył przesyłkę pełnoletniemu domownikowi, a nie sąsiadce. Ponadto zwrócono uwagę, że strona mogła wnieść wniosek o przywrócenie terminu z czego nie skorzystała.
Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę podnosząc, że osoba o nazwisku N. jest jego sąsiadką, a nie konkubiną, jak zaznaczono na dowodzie doręczenia. Opisał, że dwa lokale mają wspólny przedpokój i doręczyciel, według skarżącego nowy w tym rejonie, nie znał sytuacji, dlatego tak wypełnił druk doręczenia. Przyznał, że poprzednie przesyłki odbierała ta sąsiadka i niektóre do niego docierały. Zaznaczył, że interweniował w urzędzie pocztowym z kategorycznym żądaniem nie doręczania pism sąsiadce o nazwisku N.. Pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę podkreślając, że wszystkie dowody doręczenia zawierały adnotację, że osoba o nazwisku N. jest konkubiną i że skarżący nie skorzystał z wniosku o przywrócenie terminu. Prokurator obecny na rozprawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wyrażając pogląd, że przy doręczaniu decyzji nie zastosowano przepisów regulujących tryb doręczania pism.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, bowiem wystąpiło naruszenia prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stwierdzenie uchybienie terminowi do wniesienia odwołania z założenia wiąże się z tym, że termin ten rozpoczął bieg, czyli, że nastąpiło zgodnie z prawem doręczenie danego pisma. Organ odwoławczy powołuje się na skuteczność zastosowanego w sprawie doręczenia zastępczego wynikającego z art. 149 O.p. i zapisy poczynione przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że przesyłkę odebrał dorosły domownik I. N. (konkubina).
Przepis art. 149 O.p. stanowi, że W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z tego przepisu wynika, że w przypadku doręczenia pisma sąsiadowi lub dozorcy, gdy te osoby zobowiązały się oddania pisma adresatowi dodatkowo doręczyciel winien zawiadomienie o doręczeniu pisma tym osobom umieścić w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Natomiast już w przypadku dorosłego domownika, który również musi się zobowiązać do oddania pisma, przepis nie wymaga dodatkowych czynności związanych z zawiadomieniem.
Organ odwoławczy wydając postanowienie o uchybieniu terminu ma obowiązek wykazać dopuszczalnymi środkami dowodowymi, że nastąpiło prawidłowe doręczenie poprzez spełnienie się przesłanek w konkretnej sprawie np. z art. 149 O.p. Nie wykazanie w sposób nie budzący wątpliwości tych okoliczności będzie w skutkach obciążał organ z powodu uchylenia postępowania na drodze sądowoadministracyjnej. Wynika to z faktu, że organ odwoławczy nie rozpatruje w toku instancji zgłoszonych zarzutów, bowiem zgodnie z prawem strona może tylko skierować sprawę bezpośrednio do sądu administracyjnego. Tym samym organ winien wykazać daleko idącą ostrożność i konieczność weryfikacji dowodów świadczących o skutecznym doręczeniu w szczególności zwrotnego potwierdzenia odbioru.
Takie wątpliwości Sąd ma w niniejszej sprawie. Po pierwsze istnieje wątpliwość, czy I. N. odbierająca dnia [...] 2004 r. pismo zobowiązała się do jego oddania adresatowi. Na druku zawiadomienia wyraźnie zaznaczono słowa "pełnoletniemu domownikowi". Nie można już tego stwierdzić o tym, że domownik ten "podjął się oddania pisma adresatowi". Słowa te nie zostały wyraźnie podkreślone, tak jak wcześniejsze. Wydaje się, że wprost przeciwnie cały tekst po "pełnoletnim domowniku" został przekreślony dwoma zygzakami. Nie ma podstaw do uznania, że jeśli jeden z nich jest mniejszy i nie obejmuje słów "podjął się oddania pisma adresatowi", to wynika z tego określony skutek.
Nie można zaakceptować tego dowodu w takim zakresie. Po drugie skarżący zgłosił zarzut taki, że I. N. nie jest jego domownikiem tylko sąsiadką. Na potwierdzenie tego opisał rozkład lokali mieszczących się pod danym adresem. Brak wykazania przez organ, że osoba ta jest pełnoletnim domownikiem strony prowadzi do uznania twierdzeń skarżącego, że jest to sąsiadka, czyli musi występować następny element związany z wykazaniem umieszczenia zawiadomienia we właściwym miejscu. Ogólne powołanie się na zapis doręczyciela, że jest to konkubina opisanych wątpliwości nie usuwa.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie podjął wszelkich niezbędnych działań ciążących na nim w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy naruszając przepis postępowania art. 122 O.p. mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę uwzględnił i zaskarżone postanowienie uchylił, orzekając zarazem, że postanowienie to nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ostatnio powołanej ustawy.