Uzasadnienie
W piśmie z 12 kwietnia 2022 r. P. Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżąca, strona skarżąca), reprezentowana przez kuratora – adwokat D. Z., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 26 maja 2022 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (np. odpis z KRS), w szczególności wykazującego umocowanie kurator do reprezentowania spółki oraz wskazania numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie kurator wskazał numer KRS spółki oraz przedłożył aktualny odpis KRS spółki i odpis postanowienia Sądu Rejonowego w B., Wydziału [...] Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] r., sygn. akt [...].
Na mocy powyższego postanowienia adwokat D. Z. została ustanowiona kuratorem dla spółki na okres jednego roku, celem podjęcia czynności mających na celu niezwłoczne powołanie organów spółki, prowadzenia spraw spółki, reprezentowania spółki, a w razie gdy nie dojdzie do wyboru lub powołania organów spółki, likwidacji spółki. Jako podstawę powołania kuratora wskazano art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.), dalej "k.c.", w zw. z art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.), dalej "o.p.".
Mając powyższe na uwadze, zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 11 lipca 2022 r. wezwano kuratora skarżącej, na podstawie art. 31 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika zakres umocowania kuratora do reprezentowania skarżącej spółki (w tym do reprezentowania przed sądami administracyjnymi), w terminie 3 miesięcy, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 5). Jednocześnie wyjaśniono, iż z podstawy prawnej przytoczonej zarówno w przedłożonym postanowieniu Sądu Rejonowego w B., [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] r., jak i informacji z KRS wynika, że umocowanie kuratora do reprezentowania skarżącej dotyczy postępowania podatkowego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, przy piśmie z 13 września 2022 r., kurator przedłożył zaświadczenie Sądu Rejonowego w B., Wydziału [...] Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego, sygn. [...] z 2 września 2022 r., które nie czyniło jednak zadość wezwaniu tut. Sądu, o czym kuratora poinformowano. W ww. zaświadczeniu przytoczono bowiem podstawę prawną tożsamą z wynikającą z dotychczas nadesłanych dokumentów, a zatem dotyczącą jedynie postępowania podatkowego.
Pismem z 16 listopada 2022 r. kurator skarżącej złożył wniosek o przedłużenie zakreślonego terminu 3 miesięcy do przedłożenia zaświadczenia o dalszy miesiąc. Z kolei pismem z 24 listopada 2022 r. kurator poinformował, że wniósł ponowny wniosek o wydanie zaświadczenia, z którego wynika zakres umocowania kuratora do reprezentowania spółki, w tym o wypowiedzenie się co do tego, czy zakres ten obejmuje reprezentowanie przed sądami administracyjnymi. Do przedmiotowego pisma załączył odpowiedź Sądu Rejonowego w B., Wydziału [...] Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego, w której poinformowano kuratora, iż sąd rejestrowy wydał określone przepisem art. 604 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm.), dalej "k.p.c.", zaświadczenie, z którego wynika zakres jego uprawnień, jako kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 k.c.
Następnie, zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 7 grudnia 2022 r., wezwano kuratora o wskazanie, czy jego umocowanie do reprezentowania skarżącej zostało przedłużone. Jednocześnie wskazano, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] r. kurator został ustanowiony na okres jednego roku. Pismem z 24 stycznia 2023 r. kurator poinformował, iż na dzień jego sporządzenia nie został zawiadomiony o ewentualnym przedłużeniu umocowania.
Mając powyższe na uwadze tut. Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego w B. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego o wskazanie, czy umocowanie kuratora skarżącej zostało przedłużone, ewentualnie czy został ustanowiony inny kurator lub toczy się postępowanie w tym przedmiocie. Z otrzymanej odpowiedzi wynika, że nie toczy się żadne postępowanie dotyczące przedłużenia działania dotychczasowego kuratora, jak również postępowanie o wpis innego kuratora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Stosownie do treści art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z kolei w myśl art. 29 p.p.s.a przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż uzupełniając braki formalne złożonej skargi, kurator skarżącej przedłożył aktualny odpis KRS spółki i odpis postanowienia Sądu Rejonowego w B., Wydziału [...] Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] r. Z dokumentów tych wynikało, że kurator został ustanowiony, ma mocy art. 42 k.c. w zw. z art. 138 § 3 o.p., celem podjęcia czynności mających na celu niezwłoczne powołanie organów spółki, prowadzenia spraw spółki, reprezentowania spółki, a w razie gdy nie dojdzie do wyboru lub powołania organów spółki, likwidacji spółki.
Zarządzeniem z 11 lipca 2022 r. wezwano kuratora skarżącej, na podstawie art. 31 § 1 p.p.s.a., do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika zakres umocowania kuratora do reprezentowania skarżącej spółki (w tym do reprezentowania przed sądami administracyjnymi), w terminie 3 miesięcy, pod rygorem odrzucenia skargi. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie przed końcem okresu, na który został ustanowiony kurator. Podjęte przez kuratora próby nie doprowadziły bowiem do przedłożenia zaświadczenia, z którego wynikałoby umocowanie do reprezentowania skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Dokonując oceny statusu kuratora spółki, ustanowionego na podstawie art. 42 k.c., należy zaznaczyć, że kurator taki jest przedstawicielem ustawowym osoby prawnej i należy stosować do niego teorię przedstawicielstwa, a nie teorię organów. Zakres kompetencji takiego kuratora jest ograniczony i sprowadza się wyłącznie do obowiązku niezwłocznego postarania się o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby likwidacji osoby prawnej. Czynności kuratora są ściśle określone, wyznaczając tym samym zakres jego dopuszczalnego działania. Poza tym zakresem, kurator nie może prowadzić spraw osoby prawnej. Podkreślenia także wymaga, że kurator ustanowiony w oparciu o wniosek złożony na podstawie art. 138 o.p., na mocy art. 42 k.c. nie jest uprawniony do bieżącego prowadzenia spraw spółki, a tym samym stałego (czasowego) zastąpienia ustawowych bądź statutowych organów osoby prawnej, a jedynie do niezwłocznego doprowadzenia bądź to do likwidacji osoby prawnej, bądź też do umożliwienia jej, poprzez powołanie właściwych organów, podjęcia samodzielnego, prawidłowego działania, w tym zarządzania i reprezentacji.
Kurator ustanowiony w trybie art. 42 k.c. nie może reprezentować organów spółki w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, czyli w sprawach niezwiązanych ani z powołaniem organów spółki, ani jej likwidacją (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I FSK 1803/15; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Za utrwalone w orzecznictwie należy uznać stanowisko, że art. 138 o.p. jest jedynie podstawą do złożenia przez organ wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej, którego uwzględnienie przez sąd polega na ustanowieniu kuratora na podstawie art. 42 k.c. Tenże jednak nie jest upoważniony do reprezentowania spółki przed sądem administracyjnym.
W kontekście powyższych rozważań Sąd stwierdza, że kurator spółki, powołany w trybie art. 138 o.p., na mocy art. 42 k.c. nie jest upoważniony do reprezentacji skarżącej w niniejszym postępowaniu. Z postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydziału [...] Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] wynika, iż kurator został umocowany do niezwłocznego podjęcia starań o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację, jak również do reprezentowania skarżącej w postępowaniu podatkowym. Uwzględniając treść ww. postanowienia i wynikający z niego zakres reprezentacji spółki, Sąd stwierdza, że kurator nie był podmiotem uprawnionym do sporządzenia i wniesienia w imieniu skarżącej spółki skargi do sądu administracyjnego.
W ocenie tut. Sądu niedopełnienie przez kuratora skarżącej obowiązku wykazania przez niego należytego umocowania do swojego działania przy pierwszej czynności w postępowaniu (w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi przedłożył bowiem dokument, z treści którego nie wynikało umocowanie do sporządzenia i wniesienia skargi w imieniu spółki) winno być potraktowane jako braki w zakresie zdolności procesowej lub w składzie właściwych organów, które mogą być uzupełnione w sposób określony w art. 31 p.p.s.a. W myśl § 1 tego przepisu, jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego.
Z kolei przepis art. 31 § 3 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.
Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony (art. 58 § 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie kurator skarżącej został wezwany do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika zakres umocowanie kuratora do reprezentowania spółki (w tym do reprezentowania przed sądami administracyjnymi), w terminie 3 miesięcy, pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie kurator nie przedłożył stosownych dokumentów, co oznacza, że nie wykazał swojego umocowania do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi. Z tego względu skarga podlegała odrzuceniu.
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.