Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 1 lutego 2023 r. nr SKO.III/423/365/2022, po rozpatrzeniu sprawy odwołania A. S. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji) z 18 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu F. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: Spółka) za zaległości podatkowe wraz z odsetkami, w podatku od nieruchomości za okres od lipca do października 2021 r., na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.), dalej: O.p. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ pierwszej instancji decyzją z 18 sierpnia 2022 r. orzekł o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości Spółki za okres od lipca do października 2021 r.
Następnie zostało wniesione odwołanie od w/w decyzji, za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Organ ten przesyłając akta do organu odwoławczego wskazał na brak pełnomocnictwa, na które powołuje się autor odwołania.
Organ odwoławczy stwierdził, iż odwołanie sformułował adwokat D. W. w imieniu strony, jednakże nie załączył on pełnomocnictwa. Pismem z 2 grudnia 2022 r. organ odwoławczy wezwał adwokata do uzupełnienia braku w postaci pełnomocnictwa oraz wskazania adresu epuap. W odpowiedzi zostało nadesłane pełnomocnictwo szczególne.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 223 § 2 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ odwoławczy otrzymując odwołanie dokonuje najpierw wstępnej oceny prawidłowości jego wniesienia, w tym bada czy został dotrzymany termin wyznaczony przez ustawodawcę do jego złożenia.
Zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe pouczenie strony o możliwości wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że "decyzja została doręczona w dniu 31.08 2022 r., zatem termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z dniem następnym i upłynął w końcu 14-dniowego terminu tj. w dniu 14.08.2022 r. Odwołanie sformułowano 19.04.2022 r. i nadane w tym dniu za pośrednictwem placówki pocztowej".
W ocenie organu odwoławczego, z powyższego wynika, że odwołanie zostało wniesione 5 dni po upływie terminu ustawowego do jego wniesienia. Strona nie zwracała się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W skardze na postanowienie organu odwoławczego pełnomocnik skarżącego zarzucił rażące naruszenie przepisów, w szczególności art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez nieprawidłowe orzeczenie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, na skutek błędnej oceny wstępnej prawidłowości wniesienia odwołania.
Pełnomocnik skarżącego wskazał, że zgodnie z otrzymaną informacją, decyzja organu pierwszej instancji została odebrana, nie w dniu 31 sierpnia 2022 r., jak twierdzi organ odwoławczy, tylko 5 września 2022 r., zatem została zaskarżona przez pełnomocnika skarżącego w ustawowym 14-dniowym terminie, albowiem odwołanie zostało nadane w dniu 19 września 2022 r. w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.
Autor skargi wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie, uchylenie w całości postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z powodu zarzutów zawartych w skardze.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej: P.p.s.a. w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zatem odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie stwierdzić należy, iż żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Zgodnie z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 177), to przewodniczący wydziału orzeczniczego kieruje sprawy, o których mowa w art. 119 P.p.s.a., do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten, podobnie jak i art. 119 pkt 3 P.p.s.a., nie przewiduje w tym zakresie wniosku stron postępowania o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Natomiast w myśl art. 122 P.p.s.a., to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, jednakże w niniejszej sprawie nie skorzystano z tej możliwości z uwagi na jej charakter.
Ponadto zauważyć należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia stanowiska stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty są rozważane w oparciu o akta sprawy, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Zastosowanie więc trybu uproszczonego gwarantowało pełne rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej.
Przedmiot sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że odwołanie zostało wniesione przez stronę po upływie 14-dniowego terminu od doręczenia decyzji.
Zgodnie z art. 217 § 2 O.p. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Ponadto do postanowień stosownie do art. 219 O.p. mają zastosowanie m.in. przepisy art. 210 § 3-5 O.p.
W uzasadnieniu faktycznym postanowienia organ podatkowy powinien przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno być zindywidualizowane. Materialna strona uzasadnienia odgrywa bardzo ważną rolę procesową, pełni dla strony postępowania funkcję gwarancyjną, warunkuje prawo do obrony, prawo odwołania (zażalenia) i pośrednio realizację zasady dwuinstancyjności postępowania. Dzięki niemu podatnik powinien móc odtworzyć tok rozumowania organu podatkowego, okoliczności które organ wziął pod uwagę, ustalony stan faktyczny oraz przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Na tej podstawie podatnik może również ocenić, czy organ podatkowy zastosował właściwy przepis prawa.
Tak więc uzasadnienie wydanego przez organ odwoławczy postanowienia powinno wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę, odzwierciedlać tok rozumowania organu, wyjaśnić, czy i z jakich przyczyn doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Natomiast jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia "decyzja została doręczona w dniu 31.08 2022 r., zatem termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z dniem następnym i upłynął w końcu 14-dniowego terminu tj. w dniu 14.08.2022 r. Odwołanie sformułowano 19.04.2022 r. i nadane w tym dniu za pośrednictwem placówki pocztowej".
Również zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów powoduje, że z treści uzasadnienia postanowienia powinno wynikać, że wszystkie istotne dla sprawy argumenty zostały rozważone przez organ. Organ podatkowy powinien uzasadnić stawianą tezę przy użyciu argumentacji prawnej, w sposób, który pozwalałby podatnikowi (a także sądowi administracyjnemu kontrolującemu zasadność skargi) poznać wszelkie aspekty rozstrzygnięcia. Postanowienie powinna zatem znamionować jednoznaczność i czytelność. Strona z treści postanowienia (osnowa i pozostające w korelacji z nią uzasadnienie) winna uzyskać pełny, wyczerpujący i precyzyjny obraz oceny tych kwestii prawnych, które mają znaczenie dla sposobu zakończenia sprawy (w tym przypadku stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania). Strona ma zaś prawo do tego, aby móc wyłącznie w oparciu o treść skierowanego do niej aktu kończącego postępowanie sprawdzić i ewentualnie zakwestionować ten akt.
Natomiast tak sporządzone uzasadnienie z tak ewidentnymi pomyłkami w datach nie pozwala stronie poznać sposobu rozumowania organu i co więcej nie pozwala także Sądowi na dokonanie kontroli wydanego postanowienia.
Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania: art. 217 § 2 O.p., art. 121 § 1 O.p., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że nie może zastąpić organu odwoławczego i dokonać wstępnej kontroli wniesionego odwołania, gdyż rolą sądu administracyjnego jest kontrola rozstrzygnięć organów administracyjnych, a nie ich wydawanie.
Tak wadliwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia z uwagi na znaczenie dla oceny, czy w stosunku do przedmiotowej decyzji rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, mógł mieć wpływ na wynik sprawy, wobec czego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy powinien sporządzić prawidłowo uzasadnienie postanowienia, tak aby zarówno strona jak i Sąd poznały motywy rozstrzygnięcia.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a. zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 580 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi - 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.