Uzasadnienie
- Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z 25.04.2022 r., nr 2401-IEE.711.296. 2022.7.MP uchylające w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (dalej: Naczelnik) z 19.04.2021r. nr [...] i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia Naczelnikowi, wydane po wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gliwicach z 8.10.2021 r. I SA/GI 930/21.
- Dotychczasowy przebieg postępowania.
2.1. Naczelnik prowadzi wobec M. B. (dalej: Skarżąca, Strona) postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta U. z 07.05.2020 r. nr [...] i [...] (karty nr 1 i nr 2 akt).
Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 24.06.2020 r. nr [...], dokonał zajęcia 200 udziałów w Spółce z o. o. K.. (karta nr 4 akt). Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanej 2.07.2020 r. wraz z w/w zawiadomieniem z 24.06.2020 r. [...]. (karta nr 4 akt).
Następnie 3.07.2020 r. Skarżąca wniosła zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku, (dowód: karta nr 5 akt).
Postanowieniem z 19.04.2021r. nr [...], Naczelnik uznał za niezasadny zarzut w sprawie przedawnienia zaległości (karta nr 31 akt).
Postanowieniem z 28.05.2021 r., nr [...], Dyrektor utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika (karta nr 35 akt).
2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 8.10.2021 r. I SA/GI 930/21, uchylił w/w postanowienie Dyrektora oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika z 19.04.2021 r. nr [...] (karta nr 38 akt) Postanowieniem z 25.04.2022 r. nr 2401-IEE.711.296.2022.7.MP Dyrektor uchylił postanowienie Naczelnika z 19.04.2021 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (karta nr 39 akt).
2.3. Skarżąca, działając przez pełnomocnika – adwokata, wniosła skargę na ww. postanowienie, wskazując, że treść sentencji zaskarżonego postanowienia jest tożsama z sentencją wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 8.10.2021r. I SA/GI 930/21, w którym to orzeczeniu w pkt. 1 uchylono także postanowienie Naczelnika z 19.04.2021 r. nr [...].
Pełnomocnik wskazał, że skarżone postanowienie rozstrzyga sprawę uprzednio rozstrzygniętą przez Sąd (eliminacja z obrotu prawnego wskazanego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego) co powoduje, iż zaskarżone postanowienie pozostaje nieważne.
2.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wskazał, że zaskarżone postanowienie z 25.04.2021 r. jest wadliwe i wniósł o uwzględnienie skargi. Wadliwie wydano zaskarżone postanowienie, zamiast zwrócić akta sprawy do organu I instancji bez rozstrzygnięcia.
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
3.2. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Pkt 2) powołanego przepisu stanowi, że sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3.3. Zarówno Skarżąca jak i Dyrektor są zgodni, że zaskarżone postanowienie narusza prawa.
Sąd stanowisko to podziela. Mając na uwadze rażące naruszenie przez Dyrektora prawa Sąd uznał, że zaszły podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia w całości, albowiem ziściła się przyczyna określona w art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Zgodnie z powołanym przepisem organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z mocy art. 219 o.p. do postanowień, na które przysługuje zażalenie oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1o.p., stosuje się również art. 240-249 o.p. Przypomnieć bowiem należy, że zaskarżonym postanowieniem odwoławczy "uchylił" postanowienie, które nie funkcjonowało już w obrocie prawnym, albowiem wyrokiem tut. Sądu zostało wyeliminowane z obrotu prawnego.
3.4. Identyfikując przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie tj. rażącego naruszenia prawa, wskazać należy, że zarówno w orzecznictwie jak i w judykaturze, jest pojęciem nieostrym. W wyroku z 21 listopada 2012 r., II FSK 1802/11, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pojęcie "rażącego naruszenia prawa" należy określić jako naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie, a więc wówczas, gdy dochodzi do przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 o.p., to naruszenie oczywiste, łatwo dostrzegalne, wyraźne, niewątpliwe. Zgodnie z utrwalonymi poglądami w orzecznictwie sądów administracyjnych "rażące naruszenie prawa" to takie uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa (por. wyroki NSA z: 12 października 2011 r., II FSK 736/10; 1 października 2009 r., II FSK 667/08; 21 maja 2009 r., II FSK 131/08;16 października 2008 r., I FSK 1237/07; z 6 lutego 2006 r., I FSK 439/05, ONSAiWSA z 2007 r. Nr 1, poz. 13; oraz S. Babiarz, Rażące naruszenie prawa jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, Jurysdykcja Podatkowa, nr 1 z 2010, s. 68 i nast.). Innymi słowy, rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego rozumienia, zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Tonik Toruń 2002 r., s. 802, J Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237, A. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., s. 716-721). Naruszenie prawa będzie miało cechę rażącego wtedy, gdy czynności postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej (por. wyroki NSA z: 5 marca 2015 r., II FSK 252/13; 7 grudnia 2011 r., II FSK 1051/10).
W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że wyliczone w art. 247 § 1 o.p. wady decyzji przesądzające o ich nieważności mają charakter materialnoprawny. Tkwią w samej decyzji, jako akcie stanowiącym podstawę stosunku prawnego. Nie są to wady proceduralne. Te mogą być bowiem usunięte na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący, to znaczy gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2010 r., II FSK 612/09). Co do zasady nie może też być mowy o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 o.p., gdy nie jest możliwe stwierdzenie naruszenia prawa bez wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, co jest wykluczone w nadzwyczajnym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Nie jest przy tym wyłączona możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego, jednakże naruszenie takie musi prowadzić do podjęcia wadliwego rozstrzygnięcia z tegoż właśnie powodu. Innymi słowy, musi przekładać się bezpośrednio na treść decyzji, musi w niej tkwić (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2010 r., III SA/Wa 1187/0).
3.5. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy zasadnie Skarżąca wskazuje, że treść sentencji zaskarżonego postanowienia jest tożsama z sentencją wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 8.10.2021r. I SA/GI 930/21, w którym to orzeczeniu w pkt. 1 uchylono także postanowienie Naczelnika z 19.04.2021 r. nr [...]. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie rozstrzyga sprawę uprzednio rozstrzygniętą przez Sąd (eliminacja z obrotu prawnego wskazanego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego) co powoduje, iż zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.6. Mają na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.