Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor lub organ nadzoru) postanowieniem z dnia 9 marca 2023 r. Nr 2401-IEE.7192.97.2023.2/AZ UNP:2401-23-055501 utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: organ egzekucyjny lub ZUS) z dnia 31 stycznia 2023 r. nr [...] oddalające skargę pani A. S. (dalej: strona zobowiązana) na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego dokonaną zawiadomieniem z dnia 2 grudnia 2022 r.
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor wskazał, że ZUS prowadził wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 1 grudnia 2022 r. nr TW 1480022008319 obejmującego zaległość w składkach na ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2022 r. W toku tego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 2 grudnia 2022 r. dokonał przedmiotowego zajęcia. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono zobowiązanej w dniu 20 grudnia 2022 r. Pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. zobowiązana wniosła skargę na dokonane zajęcie wnosząc o jego uchylenie.
Dyrektor stwierdził, że przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz zostało sporządzone zgodnie z obowiązującym wzorem. Dlatego też brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego zajęcia.
Odnosząc się do podnoszonego przez stronę nieprawidłowego wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 1 grudnia 2022 r. Dyrektor zauważył, że zarzut ten nie może być podstawą do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne lecz stanowi podstawę do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne dodając, że zobowiązana zarzuty takie wniosła.
W kwestii braku zarządzenia prezesa ZUS dotyczącego właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, Dyrektor wskazał, że właściwość miejscowa i rzeczowa dyrektora oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego wynika wprost z art. 19 § 4 i art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, zaś zasięg terytorialny działania w tej sferze wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie ZUS, jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej, tak w randze ustawy czy rozporządzenia jak i regulaminów czy aktów wewnętrznych. Analizując powołane przepisy Dyrektor stwierdził, że przedmiotowa egzekucja wobec zobowiązanej zamieszkałej w G. była prowadzona przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ tj. Dyrektora Oddziału ZUS w Z..
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości "z powodu rażącego naruszenia prawa", nie uzasadniając tej tezy.
Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte stanowisko i jego uzasadnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że dotyczyło ono skargi na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego dokonaną zawiadomieniem z dnia 2 grudnia 2022 r.
Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru co do prawidłowości zajęcia dokonanego przez organ egzekucyjny i zgodności prawem wydanego postanowienia.
Uzasadniając takie stanowisko przypomnieć należy, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowana środka egzekucyjnego, a więc na czynności o charakterze wykonawczym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11). Skarga dotyczy konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
W ramach skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny bada zatem, czy w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej.
Podkreślić należy, że organ egzekucyjny w trakcie postępowania stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, zgodnie z art. 7 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. 2022. 479 ze zm.) dalej: ustawa egzekucyjna, co też miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, iż w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował w niniejszej sprawie egzekucję z zaopatrzenia emerytalnego, zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a tiret 3 ustawy egzekucyjnej.
Z akt sprawy wynika, że zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, zgodnie z art. 79 § 1 ustawy egzekucyjnej dokonano poprzez przesłanie do organu rentowego tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., prawidłowego zawiadomienia zgodnego ze wzorem wskazanym w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. 2021. 26). Druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej. Zawiadomienie zostało prawidłowo doręczone, zarówno stronie w dniu 20 grudnia 2022 r., jak i dłużnikowi zajętej wierzytelności.
Należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
- 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy,
- 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skoro zatem zaskarżona czynność egzekucyjna nie została dokonana z naruszeniem ustawy oraz nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Dodać należy, że zarzuty dotyczące kwestii właściwości rzeczowej i miejscowej organu egzekucyjnego nie mogły odnieść skutku skoro, jak prawidłowo wyjaśnił to organ nadzoru, zakres tej właściwości wynika wprost z treści art. 19 § 4 i art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej stanowiących, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji (...) ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego (...) w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (...) – art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej oraz że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych (...) ustala się według miejsca zamieszkania (...) zobowiązanego – art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej. Dyrektor ZUS działa więc jako organ egzekucyjny z mocy prawa.
Z tych przyczyn wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2023. 1634) Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.