Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 marca 2023r. nr 2401-IEE.7192.94.2023.2.MD UNP: 2401-23-062583 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 3 lutego 2023 nr [...] o oddaleniu skargi A. S. (dalej: skarżąca) z dnia 30 stycznia 2023r. na czynność organu egzekucyjnego z 13 stycznia 2023r. tj. zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego o nr [...].
Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 775, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 54 § 1, § 2, § 3 w zw. z art. 7 § 1 i art. 1 pkt 12 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
Stan sprawy.
W skardze z dnia 30 stycznia 2023r. A. S. reprezentowana przez W.S. złożyła skargę na zajęcie nr [...]. W skardze powołując się na art. 7 Konstytucji RP stwierdzono, iż działanie Dyrektora Oddziału ZUS w Z. narusza Konstytucję RP, gdyż nikt nie ma dostępu do treści zarządzenia na podstawie którego działał organ egzekucyjny. Jeśli zarządzenie jako akt prawa wewnętrznego nie zostało ogłoszone, to nie może ono być stosowane. W ocenie skarżącej organ pierwszej instancji nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji.
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2023r. organ pierwszej instancji oddalił skargę A. S. na zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego.
Z postanowienia wynikało, iż 12 stycznia 2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., działając jako wierzyciel, wystawił tytuł wykonawczy o numerze TW1480023000503 obejmujący składkę na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10/2022. Następnie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z., działając jako organ egzekucyjny, nadał 12 stycznia 2023r. ww. tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu do egzekucji, czym potwierdził, że dokumenty te odpowiadają wszystkim wymogom ustawy egzekucyjnej. Organ egzekucyjny w dniu 13 stycznia 2023r. sporządził zawiadomienie o nr [....] o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Organ podniósł, że powyższe zawiadomienie pełnomocnik skarżącej otrzymał w dniu 23 stycznia 2023r., a organ rentowy w dniu 13 stycznia 2023r.
W przekonaniu organu pierwszej instancji zastosowanie zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa tj.: \J
- - podstawą zastosowania środka egzekucyjnego było zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanej u dłużnika zajętej wierzytelności,
- - zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego zostały doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego,
- - zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanej u dłużnika zajętej wierzytelności zawierało wszystkie element wymienione w 67 § 2 u.p.e.a.,
- - w oparciu o art. 67 § 2a u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, nie zawierały podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego, ale zawiadomienia o zajęciu zawierały PESEL zobowiązanej.
W ocenie organu pierwszej instancji, zgodnie z art. 79 § 2 u.p.e.a. oraz art. 79 § 4 u.p.e.a. przesłał on organowi rentowemu zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanej do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto zawiadomienie to zawierało skierowane do dłużników żądanie, a organ egzekucyjny wysłał zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego także do zobowiązanej.
W konsekwencji organ uznał, iż zaskarżona czynność egzekucyjna została wykonana w sposób prawidłowy. Wyjaśniono ponadto, iż zawiadomienie sporządzone zostało na stosownym druku zgodnym z załącznikiem nr 2 do Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanym w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021r., poz. 26).
Wskazano również, że według art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. W związku z powyższym organ egzekucyjny w ramach posiadanych uprawnień zastosował w odniesieniu do majątku zobowiązanej jedyny możliwy sposób prowadzenia egzekucji tj. egzekucję z świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego.
Zdaniem organu pierwszej instancji podniesione przez skarżącą argumenty w świetle treści art. 54 u.p.e.a. pozostają bez wpływu na prawidłowość dokonania czynności przez organ egzekucyjny.
Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika W. S.wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. W zażaleniu podniesiono, iż podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane. Wniesiono o doręczenie informacji wskazującej źródło prawne zawierające pełnomocnictwo dla Dyrektora Oddziału ZUS w Z.. Podkreślono, iż tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów prawa.
Postanowieniem z dnia 15 marca 2023r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
DIAS wskazał, iż organ egzekucyjny zastosował egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonano poprzez przesłanie do organu rentowego tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., prawidłowego zawiadomienia zgodnego ze wzorem. Jak podkreślono, druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w ustawie egzekucyjnej, a zawiadomienie zostało prawidłowo doręczono skarżącej. Zwrócono uwagę, iż w skardze nie kwestionowano okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Końcowo DIAS uznał, iż czynność ta dokonana została w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę jej dokonania, a organ pierwszej instancji odniósł się szczegółowo do podstaw prawnych.
Na powyższe postanowienie DIAS z dnia 15 marca 2023r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – jej małżonka, wniosła skargę do tut. Sądu.
Pełnomocnik zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie z powodu rażącego naruszenia prawa, nie uzasadniając tej tezy.
Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sporu jest prawidłowość zajęcia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej strony (zawiadomienie z 13 stycznia 2023r., nr [...]) dokonana przez organ egzekucyjny.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wskazać na wstępie należy, że w skardze nie podniesiono jakichkolwiek zarzutów poza ogólnikowym stwierdzeniem, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Niezależnie od tego, mając na względzie ww. art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd dokonał kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru co do prawidłowości zajęcia dokonanego przez organ egzekucyjny i zgodności prawem wydanego postanowienia.
Uzasadniając takie stanowisko przypomnieć należy, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc na czynności o charakterze wykonawczym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11). Skarga dotyczy konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
W ramach skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny bada zatem, czy w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej.
Ponadto organ egzekucyjny w trakcie postępowania stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, zgodnie z art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a., co też miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, iż w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował w niniejszej sprawie egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a tiret 3 u.p.e.a.
Z akt sprawy wynika, że zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a., dokonano poprzez przesłanie do organu rentowego tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., prawidłowego zawiadomienia zgodnego ze wzorem wskazanym w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 20.07.2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1314). Druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej, zarówno stronie, jak i dłużnikowi zajętej wierzytelności.
Jak zasadnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, według art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.
Tym samym organ egzekucyjny w ramach posiadanych uprawnień prawidłowo zastosował w odniesieniu do majątku Skarżącej jedyny możliwy sposób prowadzenia egzekucji tj. egzekucję z świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając w ramach art. 134 p.p.s.a. nie doszukał naruszania prawa materialnego ani procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym skargę, jako bezzasadną, oddalił