Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/GL 769/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym skargi U. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., oznaczone w sentencji postanowienia, w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia skargę oddalił. Odpis sentencji wyroku został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 grudnia 2016 r.
Pismem z dnia 9 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku dopełniając jednocześnie tej czynności. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że korespondencję kierowaną do niego odebrał pracownik, który nie był uprawniony do sporządzania pism, zaś on sam przebywał w okresie od 24 grudnia 2016 r. do 9 stycznia 2017 r. na urlopie świątecznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny.
Wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Z treści wniosku wynika bowiem, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 9 stycznia 2017 r. i w tym samym dniu przedmiotowy wniosek został nadany w placówce operatora wyznaczonego.
Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.
W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144).
W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059).
Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy.
W ocenie Sądu argumentacja podniesiona we wniosku nie może odnieść zamierzonego skutku. Pełnomocnik skarżącej wskazał bowiem, że w okresie w jakim doszło do odebrania przesyłki zawierającej odpis wyroku tut. Sądu z dnia 7 grudnia 2016 r. przebywał na urlopie świątecznym, z którego powrócił dopiero w dniu 9 stycznia 2017 r., a zatem nie mógł on w terminie złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie stwierdził, że osoba, która odebrała powyższą przesyłkę nie była upoważniona do sporządzania korespondencji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 736/11). Pełnomocnik działający w sprawie jako adwokat zobligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności, niż wymagana od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 2/12).
Należy zatem wskazać, że fakt przebywania na urlopie świątecznym nie jest okolicznością nadzwyczajną w rozumieniu art. 87 § 2 P.p.s.a. W ocenie Sądu pełnomocnik zawodowy decydując się na urlop winien zabezpieczyć interesy swojego mandanta, tak organizując pracę własnej kancelarii, by nie uchybić terminom procesowym. W szczególności pełnomocnik mógł udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego lub zawiadomić sąd o czasowej nieobecności. Należy zauważyć przy tym, że z pełnomocnictwa złożonego do akt sprawy nie wynika by wolą skarżącej było ograniczenie możliwości reprezentacji jej jedynie do osoby ustanowionego w sprawie radcy prawnego.
Tym samym podniesione przez pełnomocnika we wniosku okoliczności, można uznać jedynie za zaniedbanie, polegające na niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy, którego można było uniknąć i którego nie można zakwalifikować jako braku winy będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu.
Zgodnie zaś z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny to mocodawca ponosi wszelkie skutki działań ustanowionego pełnomocnika w sprawie, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie przez niego dokonanych (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11, postanowienie NSA z dnia 8 marca 2011 r., sygn. kat I OZ 136/11, postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. II OZ 1273/06).
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.