Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej określany zamiennie jako "organ odwoławczy" lub "DIAS") z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania G.J. (dalej określanej też "podatniczka", "strona" lub "skarżąca") z dnia [...], z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r.
Jak wskazał DIAS decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. określił podatniczce z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998r.:
- kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym w wysokości [...] zł,
- kwotę odsetek za zwłokę od niewpłaconych w terminie zaliczek za poszczególne miesiące 1998 r. w wysokości [...] zł.
Od tej decyzji strona działając przez pełnomocnika wniosła odwołanie. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach postanowieniem z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Dalej, DIAS wskazał, że pismem z dnia [...] pełnomocnik podatniczki będący adwokatem wniósł ponowne odwołania od wskazanej wyżej decyzji Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], nr [...] stwierdzając, iż decyzja ta została doręczona w dniu 31 lipca 2017 r., a to oznacza, że doszło w sprawie do naruszenie art. 70 § 1 O.p. w związku z art. 59 § 1 pkt 9 tej ustawy, poprzez określenie decyzjami zobowiązania podatkowego pomimo jego wygaśnięcia na skutek upływu terminu przedawnienia.
W związku z tym pełnomocnik strony wniósł o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.
DIAS stwierdzając niedopuszczalność odwołania wskazał, że postanowieniem z dnia [...] stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania, tym samym decyzja organu I instancji stała się ostateczna.
Na w/w postanowienia strona działając przez pełnomocnika będącego adwokatem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając DIAS naruszenie:
- art. 228 § 1 pkt. 1 w zw. 145 § 1 O.p. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż niedopuszczalne jest wniesienie odwołań od ww. decyzji, podczas gdy do doręczenia decyzji uprawnionemu podmiotowi doszło dopiero z dniem 31 lipca 2017 roku.
- art. 223 O.p., poprzez błędne przyjęcie, iż decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego za rok 1998 była decyzją ostateczną, od której odwołanie nie przysługuje;
- art. 70 § 1 w zw. z art. 59 §1 pkt.9 O.p. poprzez określenie decyzją zobowiązania podatkowego pomimo jego wygaśnięcia na skutek upływu terminu przedawnienia.
Uzasadniając skargę pełnomocnik wskazał, że decyzja ostateczna to taka, od której nie przysługuje stronie odwołanie w toku postępowania administracyjnego, natomiast od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego odwołanie do organu wyższego stopnia stronie przysługuje. Zauważył, że skuteczne i wywołujące skutki prawne w przedmiocie prawa do wniesienia odwołania, doręczenie decyzji miało miejsce dopiero w dniu 31 lipca 2017 roku. Powyższe wynika z faktu, iż pierwotne doręczenie decyzji skarżącej było wadliwe, bowiem nastąpiło do rąk podmiotu nieuprawnionego (nieumocowanego pełnomocnika) i jako takie nie może zostać uznane jako skuteczne i wywołujące skutki prawne wobec podmiotu, którego wskazana decyzja dotyczy.
Wobec nieprawidłowej reprezentacji polegającej na braku umocowania pełnomocnika, doręczenie nie wywołuje skutków prawnych i zgodnie z funkcjonującym stanowiskiem w tej materii należy traktować, iż w takiej sytuacji do doręczenia w ogóle nie doszło. Pełnomocnik wskazał nadto, że postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego również zostało doręczone do rąk osoby nieuprawnionej.
Pełnomocnik zarzucił DIAS, że nie odniósł się do podnoszonego we wnioskach faktu, nieprawidłowego doręczenia decyzji co – w jego ocenie – miało fundamentalne znaczenie dla prawidłowego toku postępowania. Organ nie odniósł się też do stawianego zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Zgodnie z treścią przepisu art. 70 § 1 O.p. przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, a to oznacza, że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w badanej sprawie upłynął kilkanaście lat temu. Pełnomocnik uznał, że określona w zaskarżonych decyzjach należność podatkowa z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1996 jest przedawniona, a zobowiązanie podatkowe wygasło z mocy prawa, w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 9 O.p. i nie może być przez organ egzekwowane.
Pełnomocnik wniósł o:
- uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu II instancji i poprzedzającej je decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania,
- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
DIAS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest ocena, czy organ zasadnie stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącą.
Prawna ocena zaistniałego sporu wymaga wskazania na te elementy stanu faktycznego, które nie są sporne między stronami. Bezsporna w sprawie jest okoliczność, że w obrocie prawnym funkcjonują:
- po pierwsze, decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], określająca skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r.,
- po drugie, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...], stwierdzające, że odwołanie od w/w decyzji zostało złożone z uchybienie terminu.
Bezsporne jest też, że pełnomocnik skarżącej pismami z dnia [...], wniósł odwołanie od w/w decyzji wobec doręczenia mu jej kserokopii w dniu 31 lipca 2017 r.
W ocenie pełnomocnika w pierwotnym postępowaniu podatkowym doszło do nieprawidłowego doręczenia decyzji a to uzasadniało wniesienie środka zaskarżenia.
Organ podatkowy działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, dalej jako "O.p.") stwierdził niedopuszczalność odwołania, wskazując, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], jest decyzją ostateczną wobec złożenia od niej odwołania z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
Sąd akceptuje stanowisko organu, że rozpoznanie odwołania w badanej sprawie było niedopuszczalne a to uprawniało organ do zastosowania art. 228 § 1 O.p.
Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy, ma obowiązek dokonać wstępnych ustaleń, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość załatwienia sprawy co do istoty. Mając na uwadze treść komentowanego art. 228 O.p., organ odwoławczy ocenia, czy:
- odwołanie jest dopuszczalne,
- odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie,
- odwołanie spełnia warunki wynikające z art. 222 o.p.
W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych.
Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy odwołanie wniesione zostanie przez osobę niebędącą stroną postępowania podatkowego. W drugiej grupie przyczyn niedopuszczalności odwołania znajdują się przypadki, w których w ogóle nie występuje przedmiot orzekania. Będzie to miało miejsce m.in. w sytuacji, gdy sprawa została rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
W badanej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] była decyzją ostateczną zatem złożone odwołanie z dnia [...] nie mogło zostać rozpoznane, a to z tej przyczyny, że decyzji tej przysługiwał przymiot trwałości.
Twierdzenie pełnomocnika o nieprawidłowym doręczeniu w/w decyzji na tym etapie postępowania nie może zostać uwzględnione. Rację ma organ odwoławczy stwierdzając – w odpowiedzi na skargę – że doręczenie pełnomocnikowi kserokopii decyzji w dniu 31 lipca 2017 r. miało wyłącznie charakter informacyjny. Niezależnie od tego wymaga zaakcentowania, że od decyzji ostatecznych odwołanie nie przysługuje, a zatem wniesienie takiego odwołania nakłada na organ zastosowanie art. 228 O.p.
Powyższe rozważania przesądzają o niezasadności zarzutu naruszenia przez organ art. 223 O.p. Wymaga bowiem wskazania, że odwołanie przysługuje od decyzji nieostatecznej, a taki przymiot nie przysługiwał decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].
Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia art. 70 § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. przyjdzie wskazać, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do merytorycznego rozpoznania odwołania a zatem nie sposób zaakceptować poglądu, że doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego za 1998 r., wskutek jego przedawnienia. Zaskarżone postanowienie ma charakter procesowy dotyczący wyłącznie wniesionego odwołania i nie dotyczy zobowiązania podatkowego. Słusznie zatem organ wskazał, że przekazane kserokopie decyzji nie kształtowały sytuacji prawnej skarżącej. Ta bowiem została określona już w w/w decyzji organu I instancji.
Z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie a to uzasadniało jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a.