Wyrok WSA w Gliwicach z 14 czerwca 2023 r., I SA/Gl 8/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Rozpoznanie

w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2023 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 2 listopada 2022 r. nr COF.OUR.6375.15658.2021 ŁD.PM.ZZ 11230550 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 2 listopada 2023 r., nr COF.OUR.6375.15658.2021 ŁD.PM.ZZ 11230550, Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.) oraz w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej jako u.o.a.), po rozpatrzeniu zażalenia Z.K. (K., dalej jako zobowiązany, skarżący), utrzymała w mocy postanowienie własne z 19 lipca 2022 r., nr COF.OUR.6375.15658.2021 WR.KB.P 11230550, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego w oparciu o tytuł wykonawczy Wierzyciela z 6 kwietnia 2022 r. nr 21188E1-58/LU/2022 obejmującego opłatę abonamentową za okres od stycznia 2017 r. do października 2021 r.

Wobec doręczenia zobowiązanemu odpisu ww. tytułu wykonawczego, pismem z 15 kwietnia 2022 r. wniósł on zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego podnosząc błąd co do zobowiązanego oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Ponadto wskazał, że obarczenie go kosztami upomnień jest nieuprawnione. Zaznaczył, że pod wskazanym adresem nie zamieszkuje od piętnastu lat, a mieszkanie przekazał aktem notarialnym córce. Podkreślił, że nigdy nie otrzymał żadnych upomnień. Wniósł zatem o anulowanie egzekucji.

Postanowieniem z 19 lipca 2022 r. Wierzyciel:

• oddalił zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr 21188E1-58/LU/2022 z 6 kwietnia 2022 r.,
• oddalił zarzut błędu co do zobowiązanego,
• uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

W zażaleniu nadanym 28 lipca 2022 r. zobowiązany stwierdził, że dopełnił obowiązku wyrejestrowania odbiorników w UPT3 K. na początku lat 2000 z powodu tego, że wyprowadził się z K. z ul. [...] i nie używał odbiorników, o czym świadczy fakt, iż nigdy nie dostał żadnych upomnień. Wskazał ponadto, że nigdy nie otrzymał spisu praw i obowiązków abonenta, ani żadnego numeru identyfikacyjnego z 31 lipca 2008 r. Zdaniem zobowiązanego powinna być brana pod uwagę ustawa o długości czasu - terminie przechowywania rachunków i dokumentów. Wniósł zatem o umorzenie całości sprawy.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. zauważył, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach u.o.a. Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 01 marca 1993 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805 z późn. zm.). Zaznaczono, że u.o.a. jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu opłat abonamentowych. Zdaniem Wierzyciela, nie oznacza to jednakże, iż postępowania nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w tej ustawy, bowiem obowiązująca wcześniej ustawa i wydane w celu jej wykonania rozporządzenia, także nakładały na użytkowników odbiorników obowiązek ich rejestracji, wnoszenia opłat za korzystanie z nich oraz zgłaszania zmian mających wpływ na dokonaną rejestrację (np. aktualizację danych adresowych, wyrejestrowanie odbiorników). Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

Zdaniem Wierzyciela należało utrzymać stanowisko przedstawione w postanowieniu z 19 lipca 2022 r. w zakresie oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku. Wierzyciel zasadnie wskazał, iż w wyniku dokonanej rejestracji odbiornika telewizyjnego wydana została zobowiązanemu książeczka radiofoniczna numer [...], która stanowiła dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika. Kolejna wydana książeczka nosiła numer [...]. W zaskarżonym postanowieniu okazano dowód w postaci kserokopii odcinka "U" z książeczki radiofonicznej numer [...] z 14 września 1998 r. złożonego w placówce pocztowej [...] w celu wydania książeczki z powodu wyczerpania dowodów wpłat. Dokonanej rejestracji odbiorników zobowiązany nie zaprzeczył, natomiast kwestią sporną pozostaje rzekome wyrejestrowanie odbiornika na początku lat 2000. We wskazanym przez zobowiązanego okresie, tj. na początku lat 2000 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1985 r. nr 46 poz. 236), w którym wskazano, że "posiadacz odbiorników jest obowiązany powiadomić urząd pocztowy - telekomunikacyjny o zmianie nazwiska, miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiornika". Zgodnie z § 6 ww. rozporządzenia posiadacz odbiorników może w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Wyrejestrowanie odbiorników należało zgłosić poprzez złożenie w placówce pocztowej odcinka "W" stanowiącego integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Pracownik placówki pocztowej w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku 'W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem urzędu pocztowego. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W " (potwierdzoną datownikiem urzędu pocztowego) pozostawał w posiadaniu abonenta. W sytuacji dopełnienia powyższych formalności fakt wyrejestrowania odbiornika zostałby odnotowany w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. na podstawie zapisu umieszczonego w książeczce radiofonicznej a dowód w postaci odcinka "W " zostałby zarchiwizowany - analogicznie jak odnotowane zostało wydanie książeczki radiofonicznej. Zdaniem Wierzyciela, na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem w tych okolicznościach fakt wyrejestrowania odbiorników powinien udowodnić (wykazać) zobowiązany, bowiem jak wskazano wyżej abonenci otrzymywali stosowne dowody potwierdzające ten fakt. Wierzyciel odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/GI 997/18, na potwierdzenie powyższego stwierdzenia. Zaznaczono, że kwestia wyrejestrowania odbiornika została dogłębnie zbadana w toku postępowania egzekucyjnego - przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe. Wierzyciel nie posiada dokumentu stanowiącego o dopełnieniu przez zobowiązanego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiornika, a on sam takiego dokumentu nie przedstawił.

W ocenie Wierzyciela, zasadnie w zaskarżonym postanowieniu przywołano akty prawne zobowiązujące abonenta do zgłaszania w placówce pocztowej zmian mających wpływ na rejestrację odbiorników np. wyrejestrowanie odbiornika w skazując na: § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676), § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) - akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.; § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) - akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.; § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) - akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r. Zgodnie ze w skazaniem w u.o.a. minister właściwy do spraw łączności, w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określa w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczym i wydawanymi w celu realizacji ustaw. Ponadto zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące, jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników oraz uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (również zobowiązany) miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Wierzyciel spełnił wobec abonentów obowiązek informacyjny.

Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. Skoro nie doszło do wyrejestrowania odbiorników uprawnione było nadanie zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta [...]. Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342), które weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r.. Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie.

Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania ww. odbiornika telewizyjnego. Wierzyciel stwierdził, że przesłanie zawiadomienia miało charakter wyłącznie Informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu.

Zaznaczono, że rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie anulowało wcześniej zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Tym samym użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających u.o.a. pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat.

Podkreślono, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z u.o.a., a nie wydanego na jej podstawie, powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Abonament radiofoniczny/telewizyjny jest, zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08, świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, nałożonej na wszystkie podmioty, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, zdaniem Wierzyciela, w zaskarżonym postanowieniu słusznie oddalono zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z 6 kwietnia 2022 r.

Odnosząc się do zarzutu błędu co do zobowiązanego w zaskarżonym postanowieniu Wierzyciel stwierdził że z sytuacją błędu co do zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest wszczęta i prowadzona przeciwko innej osobie niż zobowiązany. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi gdyż tytuł wykonawczy numer 21188E1-58/LU/2022 z z 6 kwietnia 2022 r. wystawiony został wobec zobowiązanemu, tj. właściwej osoby, ze wskazaniem numeru PESEL. Zatem w postanowieniu z 19 lipca 2022 r. zasadnie oddalono zarzut błędu co do zobowiązanego.

Wierzyciel uznał, że w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo orzeczono także co do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia jeżeli jest wymagane, uznając je w całości, gdyż upomnienie UPZ [...] przesłano na nieaktualny (w dacie jego wysłania) adres zamieszkania zobowiązanego. W tym zakresie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w myśl art. 34a u.p.e.a.

Zaakcentowano przy tym, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje umorzenia zaległości pozostających na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], które mogą być dochodzone w kolejnym postępowaniu. Wskazano, że Wierzyciel nie posiada uprawnień do umarzania zaległości w opłatach abonamentowych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w sytuacjach wyjątkowych, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe tylko Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji na pisemny wniosek osoby zobowiązanej może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w opłatach abonamentowych i odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu. Poinformowano, że wniosek należy skierować do Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, o czym należy pisemnie poinformować Pocztę Polską S.A., Centrum Obsługi Finansowej.

Wierzyciel ostatecznie stwierdził, iż zgodnie z art. 7 k.p.a, w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli natomiast zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1).

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 i pkt 4 u.p.e.a. Wskazał, że na początku roku 2000 mając w planach budowę domu i opuszczenie K. wyrejestrował odbiorniki RTV, wskazując przy tym na brak czasu i możliwości. W jego ocenie urząd pocztowy przyjął jego argumenty i uważał on sprawę za załatwioną. Potwierdzeniem, zdaniem skarżącego, jest fakt, że nigdy nie otrzymał w tej sprawie od poczty żadnego listu, pisma czy upomnienia. W roku 2004 opuścił K., a w 2007 r. przekazał mieszkanie aktem notarialnym córce i zameldował się w B. Podniósł, że Wierzyciel pismem z 6 kwietnia 2022 r. (chodzi o tytuł wykonawczy – przyp. własny) nałożył na niego obowiązek przechowywania dokumentów przez czas nieokreślony, choć w zakresie przechowywania opłat cyklicznych jest ustawa. Jednocześnie z ww. "pisma" dowiedział się o wszczęciu egzekucji prowadzonej przez urząd skarbowy. Oświadczył, że nie wie o jaki dług chodzi. W odpowiedzi na to zajęcie wskazywał zaś niezgodność danych osoby zobowiązanej. W tytule jest adres zobowiązanego w K. Dalej zobowiązany zauważył, że Wierzyciel stwierdza, że abonament to danina za posiadanie i korzystanie ze sprzętu RTV. Oświadczył zatem, że nie korzystał ze z tego sprzętu, bo jak wskazał, "mnie tam nie było". Ostatecznie skarżący stwierdził, że z jednej strony Wierzyciel uznaje jego zarzut braku doręczenia upomnienia, a z drugiej podtrzymuje decyzję dotyczącą postępowania egzekucyjnego, gdzie został on obciążony kosztami upomnień, których nie było.

Zobowiązany wniósł zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Wierzyciel wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku oraz błędu co do zobowiązanego z uwagi na wyprowadzenie się z adresu wskazanego w tytule wykonawczym oraz wyrejestrowania odbiornika. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny.

Sąd wskazuje, iż w sprawie opłat abonamentowych obciążających skarżącego zapadły wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 925/21 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2023 r. sygn. akt I GSK 704/22 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela stanowisko zaprezentowane w tych wyrokach, dlatego posłuży się argumentacją w nich zawartą.

Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41, poz. 264, z późn. zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r., poz. 2531 z późn. zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art.

48. oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej), znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że skarżący dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego, którego używał w lokalu mieszkalnym w K. Świadczy również o tym znajdujący się w aktach sprawy odcinek książeczki imiennej wydanej na skarżącego. W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika, sam skarżący również na taki dowód nie wskazuje.

W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku, powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Gl 236/13 (opubl. w CBOSA).

Zatem jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV (jak zostało wyżej wskazane skarżący przyznaje, że używał odbiornika telewizyjnego w lokalu mieszkalnym we W. przy ul. [...]), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sygn.: I SA/Gl 1165/20, I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników, obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników, zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. III SA/Po 718/19; w Gdańsku z dnia 20 września 2017 r., sygn. I SA/Gd 869/17; w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Gl 1075/17 i z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. I SA/Gl 428/17, opubl. w CBOSA). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku wyrejestrowania odbiornika, wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negowałby okoliczność rejestracji - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. I GSK 1503/20 (opubl. w CBOSA). Zgodnie z tymże wyrokiem "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia".

W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2019 r., sygn. I GSK 837/18, opubl. w CBOSA).

To na skarżącym ciążył obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika do czasu upływu terminu przedawnienia, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika, że obowiązek ten ustał (zob. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. I SA/Gl 1020/17, z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. I SA/Gl 1610/16, w Olsztynie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. I SA/Ol 593/16, opubl. w CBOSA).

Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r.

Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. II FSK 2116/16, (opubl. w CBOSA). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art.

2. oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. II GSK 913/15 (opubl. w CBOSA).

Organ prawidłowo zatem ocenił, że przedstawione w tym zakresie przez zobowiązanego okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.

Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. Sytuacja taka ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. skarżący był zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia operatora publicznego o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, poprzez złożenie w placówce tego operatora "Formularza zgłoszenia zmiany danych". Potwierdzeniem dokonania wyrejestrowania odbiorników byłby w takiej sytuacji wypełniony i podpisany przez zobowiązanego stosowny formularz (uzupełniony przez pracownika operatora publicznego o datę jego przyjęcia, jego podpis i odcisk datownika), przekazany zgłaszającemu wyrejestrowanie odbiornika. Skarżący nie dokonał wyrejestrowania odbiornika RTV w formie przewidzianej wskazanymi przepisami prawa, a zatem zobowiązany był do uiszczania opłat abonamentowych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, regulacje dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiornika i dokumentowania tej okoliczności, uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania pisemnym oświadczeniem czy też zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiornika, widziała dokument potwierdzający dokonanie takiej czynności, czy też ma wiedzę, że skarżący nie posiada odbiornika (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. I SA/Gl 927/15, opubl. w CBOSA).

Odnosząc się do zmiany miejsca zamieszkania, podkreślenia wymaga fakt, iż opłata abonamentowa przypisana jest do abonenta, a nie do adresu. W przypadku zmiany miejsca zamieszkania, użytkownik odbiornika zobowiązany jest zgłosić ten fakt i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe. Jeżeli w nowym miejscu zamieszkania użytkownik nie posiada odbiornika, bądź opłaty abonamentowe wnoszone są przez osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, zobowiązany jest dopełnić w placówce pocztowej formalności związane z wyrejestrowaniem odbiornika.

Tymczasem, jak już zostało to wskazane, brak jest dowodu wyrejestrowania przez skarżącego odbiorników rtv.

Odnosząc się do kwestii błędu co do osoby zobowiązanego, Sąd wskazuje, przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów.

Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 643/12).

Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Żadna ze wskazanych sytuacji nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Słuszne jest więc stanowisko wierzyciela, że nie ma żadnych wątpliwości, iż postępowanie egzekucyjne dotyczy osoby skarżącego. Nieuiszczone opłaty z tytułu abonamentu RTV dotyczą bowiem skarżącego. Nie ma więc mowy o "błędzie co do osoby zobowiązanego" w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Natomiast błąd co do osoby zobowiązanego wystąpiłby, gdyby organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego albo wskazał w tytule wykonawczym osobę, na której nie ciąży obowiązek egzekucyjny.

Słusznie w niniejszej sprawie Wierzyciel uznał zarzut braku doręczenia upomnienia, bowiem nie jest kwestionowanym fakt skierowania upomnienia na nieaktualny adres. Konsekwencją jest zatem konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy z 6 kwietnia 2022 r. i zwrot pobranych kwoty, w tym kosztów egzekucyjnych. Jednakże nie oznacza to, że obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej do czasu wyrejestrowania odbiorników bądź uzyskania decyzji o umorzeniu należności przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji (o czym pouczono skarżącego) nie istnieje. Jak już wskazano, z uwagi na brak dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV na zobowiązanym ciąży obowiązek jej uiszczenia.

Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił