Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 czerwca 2020 r. pełnomocnik strony skarżącej A Sp. z o.o. w W. (dalej: "strony skarżącej", "spółki") w osobie radcy prawnego A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: "Sądu") na decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach (dalej: "organu"), wyszczególnioną w sentencji niniejszego postanowienia. Dołączono do niej uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie, udzielonego wskazanemu wyżej pełnomocnikowi przez prokurenta E. Z.. Wraz ze skargą został również złożony wniosek tegoż prokurenta o przyznanie spółce prawa pomocy, który zarejestrowano pod sygn. akt I SPP/Gl 184/20.
Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 lipca 2020 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi w terminie siedmiodniowym, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do podpisania pełnomocnictwa i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (odpis z KRS). Nadto wezwano do ustosunkowania się w tym samym terminie do rozbieżności w wartości przedmiotu zaskarżenia podanego w skardze i w druku PPPr ([...] zł) oraz w odpowiedzi organu na skargę ([...]zł).
W piśmie z dnia 21 sierpnia 2020 r. pełnomocnik strony skarżącej zaaprobował wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości podanej przez organ. Do rzeczonego pisma dołączył również odpis aktualny z KRS, z którego wynikało, że E. Z. jest prokurentem samoistnym strony skarżącej. Nadesłany dokument poświadczał nadto, iż spółka nie posiadała zarządu według stanu na dzień 21 sierpnia 2020 r.
W związku z uzupełnieniem braku formalnego skargi oraz ustaleniem wartości przedmiotu zaskarżenia przystąpiono do procedowania w przedmiocie wniosku prokurenta strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2020 r. starszy referendarz sądowy odmówił uwzględnienia zgłoszonego żądania, uznawszy, że w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy. Orzeczenie to utrzymano w mocy postanowieniem Sądu z dnia 25 stycznia 2021 r., wydanym po wniesieniu przez pełnomocnika strony skarżącej sprzeciwu.
Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, w dniu 3 lutego 2021 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie w kwocie [...]zł, zakreślając termin siedmiodniowy pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru, korespondencję pocztową obejmującą przedmiotowe wezwanie doręczono adresatowi w dniu 16 lutego 2021 r.
W piśmie z dnia 23 lutego 2021 r. (data stempla pocztowego: 24 lutego 2021 r.) pełnomocnik strony skarżącej poinformował Sąd, że strona skarżąca jest pozbawiona zarządu, w związku z czym w jego ocenie wystąpiła przesłanka obligatoryjnego zawieszenia niniejszego postępowania z urzędu. Jako dowód zaistnienia podniesionej okoliczności nadesłał odpis aktualny z KRS według stanu na dzień 23 lutego 2021 r.
Wpis od skargi nie został jednak uiszczony.
Na podstawie danych znających się w elektronicznym systemie Krajowego Rejestru Sądowego ustalono z urzędu, że wykreślenia zarządu strony skarżącej dokonano wpisem z dnia 28 maja 2020 r., dokonanym przez Sąd Rejonowy [...] w W., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego (sygn. akt [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Natomiast zgodnie z art. 230 § 2 P.p.s.a. pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Jednocześnie na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi po prawomocnym zakończeniu postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, w toku którego zgłoszone żądanie zwolnienia od kosztów sądowych nie zostało uwzględnione. Przesyłkę obejmującą wezwanie z dnia 3 lutego 2021 r. doręczono skutecznie w dniu 16 lutego 2021 r. do rąk adresata. Oznacza to, że siedmiodniowy termin do usunięcia braku fiskalnego skargi upłynął pełnomocnikowi strony skarżącej z dniem 23 lutego 2021 r. Należna opłata nie została jednak uiszczona, zatem skarga pozostaje obarczona brakiem, który uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu.
W tym miejscu należy odnieść się do twierdzeń wskazanych w piśmie pełnomocnika strony skarżącej z dnia 23 lutego 2021 r. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że wbrew wskazanej w nagłówku pisma datacji zostało ono wniesione zgodnie z datą stempla pocztowego w dniu 24 lutego 2021 r., a zatem po upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd przyjął więc, że nie stanowi ono odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. Nadto uznał, iż rzeczone pismo – zgodnie z jego treścią – nie zawiera wniosku o zawieszenie postępowania sądowego, lecz jedynie stanowi sygnalizację przez pełnomocnika strony skarżącej możliwości zaistnienia podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu w postaci braku zarządu strony skarżącej.
W kontekście zawartej w wymienionym wyżej piśmie argumentacji, należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 28 P.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W przypadku zaistnienia braków w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów, które dają się uzupełnić, art. 31 § 1 P.p.s.a. obliguje sąd do wyznaczenia odpowiedniego terminu, po którego bezskutecznym upływie w myśl § 3 przywołanego przepisu zniesie postępowanie w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. W orzecznictwie przyjmuje się, że termin do uzupełnienia omawianego braku jest terminem sądowym, który może być przez przewodniczącego wydziału dowolnie wybrany w zależności od okoliczności sprawy (por.: Dauter B., Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego.
Rozdział IV Czynności stron i sądu po wniesieniu skargi, WKP 2018; dostęp: LEX). O zniesieniu postępowania w całości lub części sąd orzeka natomiast w drodze postanowienia na które nie służy zażalenie, a zatem zgodnie z art. 163 § 2 P.p.s.a. zapada ono na posiedzeniu niejawnym i nie wymaga uzasadnienia (por.: Tarno J.P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, LexisNexis 2011; Komentarz do art. 31, dostęp: LEX).
Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie, przyjmuje się, że desygnat pojęcia "odpowiedniego postanowienia" z art. 31 § 3 in fine P.p.s.a. jest zależny od momentu, w którym zaistniał brak w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo składzie organów strony. Jeżeli skargę wniósł podmiot, który miał zdolność procesową w momencie dokonywania tej czynności, ale ją następnie utracił, to wówczas zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (por. np.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OZ 226/11, LEX 1080481).
Z kolei w sytuacji, gdy braki w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą ujawnią się na etapie jej wniesienia, przez "odpowiednie postanowienie" należy rozumieć postanowienie o odrzuceniu skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 P.p.s.a. (por.: Woś T. (red), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WK 2016; Komentarz do art. 31, dostęp: LEX).
W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z poczynionymi przez Sąd ustaleniami z urzędu, zarząd strony skarżącej został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego na mocy wpisu z dnia 28 maja 2020 r. Tymczasem skargę wniesiono w dniu 27 czerwca 2020 r. (data stempla pocztowego), co oznacza, że brak organu zarządzającego strony skarżącej nie powstała w toku postępowania, lecz istniał już w momencie wszczęcia postępowania. W takiej sytuacji należy przyjąć, że w niniejszej sprawie nie zachodziłaby podstawa do zawieszenia postępowania z art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a., lecz w przypadku bezskutecznego wezwania z art. 31 § 1 skargę należałoby odrzucić po uprzednim zniesieniu postępowania w całości.
Szczególnej uwagi wymaga jednak w tym miejscu konstrukcja art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Przesłanka "braków uniemożliwiających działanie" strony jest również obecna w treści art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na który powoływał się pełnomocnik strony skarżącej.
Przenosząc wskazaną regulację na grunt analizowanego przypadku, należy stwierdzić, że okoliczność braku zarządu strony skarżącej istniejąca w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego od momentu wniesienia skargi sama w sobie nie przesądza, iż brak w składzie organu uniemożliwia działanie strony skarżącej. Jak bowiem wynika z przedłożonych przez pełnomocnika strony skarżącej odpisów aktualnych z KRS spółka powołała prokurenta samoistnego, który udzielił wnoszącemu skargę pełnomocnikowi umocowania do działania w imieniu strony skarżącej w ramach niniejszego postępowania. Osobiście wniósł również o przyznanie spółce prawa pomocy. Zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 maja 2016 r. (sygn. akt II OZ 475/16, ONSA WSA 2017/4, poz. 60), jeżeli spółka umocowała do działania w swoim imieniu prokurenta samoistnego, który jest uprawniony do jednoosobowego działania, a umocowanie to nie wygasa wskutek odwołania całego zarządu, to w składzie jednostki organizacyjnej nie zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, o których mowa w art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 § 1 P.p.s.a. Z uwagi na tożsamą konstrukcję przesłanek teza ta znajduje zastosowanie także w kontekście podstawy odrzucenia skargi z art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.
Podsumowując powyższe rozważania, w niniejszej sprawie nie zachodzi podstawa do obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu ani do odrzucenia skargi, ponieważ do działania za stronę skarżącą pozostaje umocowany prokurent samoistny, którego umocowanie nie wygasło w związku z odwołaniem zarządu. Nie można zatem stwierdzić wystąpienia braków w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą, które uniemożliwiałyby jej działanie.
Z kolei w związku z nieuiszczeniem wpisu w przepisanym terminie pomimo prawidłowego wezwania, skarga jako dotknięta brakiem fiskalnym podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.