Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu na rozprawie skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., oznaczoną w sentencji postanowienia, w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2016 r. skargę oddalił.
Pismem z dnia 29 września 2016 r., uzupełnionym pismem z dnia 19 października 2016 r., skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 sierpnia 2016 r. Wskazał, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dacie w jakiej złożył wniosek o sporządzenie wyroku. Stwierdził, że wniosek ten opatrzony był błędnie datą 16 sierpnia 2016 r., jednak nie jest w stanie dokładnie określić kiedy został wysłany, albowiem wysyłką zajęła się jego znajoma. Zauważył przy tym, że musiało to nastąpić po otrzymaniu wezwania z dnia 13 września 2016 r. Odnosząc się do kwestii braku winy w uchybieniu terminu podniósł, że wynika on ze stanu jego zdrowia, albowiem jako osoba sparaliżowana w całości uzależniony jest od pomocy osób trzecich, w tym od matki, która jest osobą nieporadną prawnie.
Nadmienić należy, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 85/16, tj. w sprawie połączonej z niniejszą sprawą na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania, skarżący w dniu 19 września 2016 r. nadał w placówce operatora wyznaczonego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku datowany na dzień 16 sierpnia 2016 r.
Postanowieniem z dnia 7 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jako złożony po terminie.
Na skutek wniesionego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II FZ 937/16, uchylił powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację życiową skarżącego, która w sposób skrajny utrudnia, o ile nie uniemożliwia, prowadzenie swoich spraw przed sądem powoduje, że przyczyna uchybienia terminu istnieje w zasadzie permanentnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 86 § p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Z kolei art. 88 p.p.s.a. stanowi, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Odnosząc powyższą regulację do rozpatrywanej sprawy, jak również uwzględniając wytyczne zawarte w postanowieniu Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II FZ 937/16, uznać należy, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony w terminie. Jeżeli bowiem sytuacja życiowa skarżącego powoduje, że nie jest on w stanie osobiście złożyć pisma w placówce operatora wyznaczonego i musi w tym zakresie korzystać z pomocy osób trzecich, to uznać należy, że jego wniosek datowany na dzień 19 września 2016 r., złożony został w terminie.
Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.
W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144).
W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059).
W niniejszej sprawie wniosek skarżącego zawiera uzasadnione podstawy. Z treści wniosku wynika bowiem, że przyczyną uchybienia terminu był stan zdrowia skarżącego, który jak to zostało podkreślone przez Naczelny sąd Administracyjny jest skrajnie wyjątkowy. Sąd rozpoznający wniosek zgadza się z tą oceną. Niemożność nie tylko wysłania, ale również napisania takiego wniosku bez pomocy osoby trzeciej jest okolicznością uzasadniającą w niniejszej sprawie przywrócenie terminu skarżącemu.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 86 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.