Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 20 kwietnia 2022 r., nr SKO.4105.320.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej jako SKO, organ) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. (dalej jako wójt, organ I instancji) z 25 stycznia 2022 r. w sprawie wymiaru T. H. i R. H. (dalej jako strony, skarżący, podatnicy) łącznego zobowiązania pieniężnego na 2022 r. w kwocie 675 zł.
Organ ustalił, że 12 maja 2021 r. do organu pierwszej instancji od Starosty C. wpłynęły zawiadomienia o zmianie z 30 kwietnia 2021 r., z których wynika, że wykreślona została z ewidencji działka nr [...] o łącznej powierzchni 1.3530 ha, będąca własnością podatników i równocześnie dopisana została dla ww. osób działka nr [...] o powierzchni łącznej 1.3483 ha. Spowodowane to zostało zajęciem pod drogę gruntów będących własnością stron postępowania.
W związku z otrzymaniem zawiadomień o zmianach w danych ewidencyjnych organ pierwszej instancji wezwał strony do złożenia informacji podatkowych. Do organu I instancji 22 listopada 2021 r. wpłynęły informacje o gruntach oraz o nieruchomościach i obiektach budowlanych z załącznikami według stanu na czerwiec 2021 r. W złożonych informacjach strony wykazały:
- - użytki rolne niestanowiące gospodarstwa rolnego - podlegające opodatkowaniu o powierzchni 0,4500 ha, w tym pastwiska klasy V o powierzchni 0,0890 ha oraz grunty rolne klasy V o powierzchni 0,3610 ha (zwolnione z opodatkowania podatkiem rolnym na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym, tekst jednolity - Dz.U. z 2020r., poz. 333),
- - grunty pozostałe o powierzchni 1.000,00 m2,
- - grunty pozostałe o powierzchni 583,00 m2,
- - nieużytki o powierzchni 7.400,00 m2,
- - budynki mieszkalne o powierzchni 171,00 m2 w tym budynki mieszkalne wysokość od 1,40 m do 2,20 m o powierzchni 33,00 m2, budynki mieszkalne wysokość powyżej 2,20 m o powierzchni 138,00 m2, budynek gospodarczy dla rolnictwa o powierzchni 62,00 m2, w tym: budynek o wysokości od 1,40 m do 2,20 m o powierzchni 4,00 m2, budynek o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 58,00 m2.
W tych okolicznościach oraz mając na uwadze treść art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej, organ pierwszej instancji wydał 25 stycznia 2022r. decyzję ustalającą stronie wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2022 w wysokości 675,00 zł, przyjmując do opodatkowania:
- - użytki rolne o powierzchni 0.4500 ha,
- - budynki mieszkalne o powierzchni 171,00 m2,
- - budynki pozostałe o powierzchni 62,00 m2,
- - grunty pozostałe (do 1.000,00 m2) o powierzchni 1.000,00 m2,
- - grunty pozostałe o powierzchni 583,00 m2.
Organ wskazał, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1452 – dalej jako upol), opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z opodatkowania tym podatkiem wyłączone są m.in. użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, wyjątkiem zajętych naprowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2).
Z kolei krąg podmiotów, których podatek od nieruchomości dotyczy (podatnicy podatku od nieruchomości) wyszczególniony został w art. 3 ust. 1 wymienionej ustawy i strony niniejszego postępowania do tego kręgu się zaliczają.
W myśl art. 3 ust. 4 upol jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości dla gruntów stanowi ich powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa.
W myśl art. 5 ust. 1 ww. ustawy wysokość stawek podatku od nieruchomości, określa rada gminy.
W niniejszym postępowaniu stawki podatku od nieruchomości, w tym dla gruntów i budynków zostały określone w uchwale Rady Gmina Poczesna z dnia 23 listopada 2021r. Nr 232/XXXII/21 w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości w 2022 roku (Dz. Urz. Woj. Śl. poz. 7463).
Zgodnie z art. 6 ust. 6 upol, osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, obowiązane są złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3.
Z kolei w myśl z art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
Podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym).
Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego, a dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 tej ustawy)
Zgodnie z art. 6c ustawy o podatku rolnym, osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust.
2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a stosuje się odpowiednio. Łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę (art. 6c ust. 2 ustawy o podatku rolnym).
Mając na uwadze treść art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, użytki rolne klasy V będące własnością podatników zostały zwolnione z opodatkowania podatkiem rolnym z mocy ustawy. Również grunty oznaczone w ewidencji gruntów i budynków jako nieużytki o powierzchni 0.7400 ha podlegają ustawowemu zwolnieniu z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Organ wskazał, że stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020, poz. 2052 ze zmianami) podstawę (...) wymiaru podatków i świadczeń, (...) stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Ewidencja gruntów i budynków obejmuje, zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dla gruntów dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości w skład której wchodzą grunty.
Organ podkreślił, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i zgodnie z treścią tego przepisu, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone.
Zdaniem organ dla zwolnienia spornego budynku od podatku od nieruchomości koniecznym jest, by był on posadowiony na gruncie gospodarstwa rolnego, co wynika z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Definicja gospodarstwa rolnego jest zawarta wart. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym. Za gospodarstwo rolne uznaje się obszar gruntów rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność łub znajdujących się w posiadaniu podatnika.
Podatnicy tymczasem są właścicielami użytków rolnych o łącznej powierzchni 0.4500 ha (pastwiska klasy V o powierzchni 0,0890 ha i grunty rolne klasy V o powierzchni 0,3610 ha), a pozostałe ich grunty stanowią nieużytki o powierzchni 0.7400 ha i tereny mieszkaniowe o łącznej powierzchni 1.583,00 m2. Jako takie nie stanowią użytków rolnych i tym samym nie mogą być wliczone do powierzchni gospodarstwa rolnego o którym mowa w ww. przepisie.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się skarżący wnosząc skargę do tutejszego Sądu. Zarzucili w niej naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b upol poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie, oraz art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez jego niezastosowanie.
Uzasadniając skargę skarżący podnieśli, że niezasadnie naliczony został podatek od budynku, który jest sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako budynek gospodarczy dla rolnictwa i tylko tak jest użytkowany przez skarżących. Nadto posadowiony jest na użytku rolnym sklasyfikowanym w ewidencji gruntów i budynków jako pastwiska klasa V. Skarżący w toku całego postępowania podnosili, że prowadzą gospodarstwo rolne i sporny budynek jest położony na gruntach tego gospodarstwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest niezasadna.
Nie było sporu między stronami co do tego, że są podatnikami podatku od nieruchomości i podatku rolnego. Spór zaś koncentruje się na kwestii opodatkowania budynku o powierzchni 62 m2, który zdaniem skarżących wchodzi w skład ich gospodarstwa rolnego, jest posadowiony na terenie tego gospodarstwa i wykorzystywany rolniczo. Organ zaś stanął na stanowisku, że zwolnione z opodatkowania są budynki położone na gruntach gospodarstw rolnych. Pozostałe kwestie nie były między stronami sporne, a zostały one szczegółowo omówione we wstępnej części niniejszego uzasadnienia.
W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.
Organ podatkowy - przy wymiarze podatku od nieruchomości - związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o przeznaczeniu gruntów i danych tych nie może korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego, bez stosownej zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie. Wbrew twierdzeniom skargi, to dane z ewidencji stanowiły podstawę do wymiaru podatku i danych tych organ nie kwestionował. To z ewidencji wynikała powierzchnia gruntów i budynków oraz ich kwalifikacja.
Dla rozstrzygnięcia sporu przytoczyć należy art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części, położone na gruntach gospodarstw rolnych i służące wyłącznie działalności rolniczej.
Z powołanego przepisu wynika, że dla zwolnienia od podatku od nieruchomości budynku konieczne jest nie tylko jego wykorzystywanie wyłącznie w działalności rolniczej, ale położenie na gruncie gospodarstwa rolnego. Powstaje pytanie o definicję gospodarstwa rolnego, ponieważ ustawa o podatkach i opłatach lokalnych takiej nie zawiera. Nie odsyła też do żadnego innego aktu prawnego, w którym taka definicja funkcjonuje.
Dość powiedzieć, że definicja gospodarstwa rolnego na gruncie podatku rolnego różni się od definicji gospodarstwa rolnego wprowadzonej do przepisów kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 2 ustawy o podatku rolnym, za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.
Definicja gospodarstwa rolnego, zawarta w art. 553 Kodeksu cywilnego, nakazuje uznać za gospodarstwo rolne grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Definicja ta nie wprowadza zatem minimalnego obszaru gruntu, by mógł on zostać uznany za gospodarstwo rolne.
Gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o podatku rolnym jest zaś identyfikowane z obszarem gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o odpowiedniej normie obszarowej, a więc o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy.
Odpowiedzi na pytanie, którą z definicji zastosować udziela powoływana w doktrynie i orzecznictwie zasada autonomii prawa podatkowego. Oznacza ona, iż na gruncie opodatkowania podmiotów, dla właściwej realizacji celów tego prawa niektóre pojęcia i instytucje mogą być uregulowane odmiennie od terminów wynikających z innych dyscyplin prawa czy nauki, z których pojęcia te i instytucje się wywodzą. W ujęciu wewnętrznym autonomia prawa podatkowego odnoszona jest do stosunków tego prawa z innymi gałęziami prawa w obrębie systemu prawa. Podstawowym powodem zaistnienia tego rodzaju autonomii było wyodrębnienie prawa podatkowego jako, osobnej gałęzi prawa, ze względu na swoiste dla tego prawa instytucje prawne, siatkę pojęciową oraz metodę regulacji. Cechą charakterystyczną polskiego prawa podatkowego jest jego autonomiczność w stosunku do innych gałęzi prawa pozytywnego (tak WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Go 358/22).
Powyższe oznacza, że zasadnym było posłużenie się przez organ definicją gospodarstwa rolnego z ustawy o podatku rolnym, a nie definicją Kodeksu cywilnego. Za przyjęciem takiej interpretacji przemawia również fakt, że ustawy podatkowe inne niż ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, odnoszą się do definicji gospodarstw rolnego zawartej w ustawie o podatku rolnym (zob. np. art. 2 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn).
Co więcej, w sprawie wymierzono łączne zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym i podatku od nieruchomości wynikające z art. 6c ustawy o podatku rolnym. Dla wymiaru tego podatku i zwolnień od obu podatków nie można przyjąć innej definicji gospodarstwa rolnego niż ta wynikająca z ustawy o podatku rolnym. Wbrew twierdzeniom skargi, dla zwolnienia budynku od podatku od nieruchomości nie jest wystarczające prowadzenie gospodarstwa rozumianego tak, jak w języku powszednim. Spełniony musi być wymóg ustawowy określonej powierzchni tego gospodarstwa.
Skarżący podali, a dane te znajdują odzwierciedlenie w ewidencji gruntów, że powierzchnia ich użytków rolnych wynosi 0,4500 ha, a w skład tego obszaru wchodzą pastwiska o powierzchni 0,0890 ha oraz grunty rolne klasy V o powierzchni 0,3610 ha. Oznacza to, że powierzchnia użytków rolnych jest mniejsza od wymaganego ustawą 1 hektara lub hektara przeliczeniowego. Oznacza to, że nie prowadzą gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zatem sporny budynek nie jest zwolniony z opodatkowania. Bez znaczenia jest to, że skarżący zajmują się działalnością rolniczą, a wspomniany budynek w tej działalności jest wykorzystywany. Jeżeli łączna powierzchnia użytków rolnych nie osiąga minimalnej powierzchni wynikającej z art. 2 ustawy o podatku rolnym nie można uznać, że podatnik prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i ustawy o podatku rolnym.
Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.