Uzasadnienie
Postanowieniem z [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej nazywane: SKO, Kolegium, organem odwoławczym lub organem II instancji), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 i art. 165a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 roku, poz. 613 z późniejszymi zmianami; dalej O.p.), utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy w Ż. (dalej nazywany: Burmistrzem, organem podatkowym lub organem I instancji), którym organ ten odmówił K. i J.K. (dalej nazywani: podatnikami, stronami, odwołującymi lub skarżącymi) wszczęcia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że pismem z [...] podatnicy zwrócili się do organu podatkowego z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w Ż. przy ulicy [...], według stanu na dzień złożenia wniosku.
Postanowieniem [...] organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, stwierdzając brak materialnoprawnych podstaw do pozytywnego rozpatrzenia żądania stron.
Na podstawie posiadanej dokumentacji ustalono, że postępowanie w przedmiocie podatku od nieruchomości położonej w Ż. przy ulicy [...] zostało zakończone wydaniem przez organ I instancji w dniu [...] decyzji nr [...], która została odebrana przez strony [...].
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez podatników, SKO decyzją z [...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Na powyższą decyzję podatnicy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który postanowieniem z 19 września 2016 roku, sygn. akt I SA/GL 1032/16 skargę odrzucił.
W zażaleniu po powyższe postanowienie podatnicy wnieśli "o uchylenie w całości postępowania z dnia [...] [...] doręczonego w dniu [...]". W uzasadnieniu zażalenia wskazali, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia "jest w całości błędne". Zażądali "aby właściwie stosować prawo" oraz "zaprzestać mataczenia".
Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło treść art. 165 i 165a Ordynacji podatkowej, wskazując, że przepisy te ustanawiają zasadę wszczynania postępowania na wniosek strony (art 165 O.p.) i wyjątek od tej zasady polegający na tym, że postępowania podatkowego nie wszczyna się, gdy żądanie wszczęcia zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania lub gdy z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (art. 165a O.p.).
Następnie wskazało, że użyty w art 165a O.p. zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości zostało zakończone decyzją podatkową z [...], nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z [...], nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna, co oznacza, że może być wzruszona jedynie w nadzwyczajnym trybie wzruszania decyzji ostatecznych, stanowiących wyjątek od zasady trwałości decyzji.
Na powyższe postanowienie podatnicy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach żądając jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji, a także zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili:
- 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 187 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej – poprzez brak zgromadzenia w sposób wyczerpujący niezbędnego materiału dowodowego i dokonanie subiektywnej oceny szczątkowo zgromadzonego materiału oraz pominięcie stanu technicznego nieruchomości podczas wydawania spornego rozstrzygnięcia, co skutkowało niesłuszną odmową wszczęcia postępowania, oraz niewłaściwym przeprowadzeniem postępowania dowodowego;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj art. 123 O.p. – poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie oraz art. 173 w zw. z art. 123 O.p., poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z protokołami oględzin nieruchomości, stanowiącymi podstawę wydania dotychczasowych decyzji podatkowych, nieuwzględnienie uwag strony do ww. czynności oraz ich niezamieszczenie w treści protokołów;
- 3) naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1a ust 1 pkt 3 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych – poprzez ich błędną wykładnię na skutek przyjęcia, że sam fakt posiadania gruntu przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą determinuje opodatkowanie tej nieruchomości podatkiem w wyższej stawce, bez uwzględnienia np. stanu technicznego nieruchomości, w tym przypadku jej części, tj. piwnicy.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli powyższe zarzuty podkreślając, że sprawa ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2016 rok nie jest jeszcze zakończona, gdyż choć skarga podatników na decyzję wymiarową została postanowieniem z 19 września 2016 roku odrzucona przez WSA w Gliwicach, to wnieśli oni na to rozstrzygnięcie skargę kasacyjną do NSA, a zatem ostateczne rozstrzygnięcie w tej sprawie jeszcze nie zapadło.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem skargi jest postanowienie SKO w C. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 § 1 O.p. (postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Powołany przepis ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Rozwiązanie takie podyktowane jest regułami ekonomiki postępowania, albowiem gdy już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydane postanowienie umarzająca postępowanie, niecelowym byłoby nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3288/06, LEX nr 317285).
W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka do uruchomienia postępowania w celu zweryfikowania zasadności złożonego przez podatników wniosku. Tą negatywną przesłanką jest istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji SKO w C. z [...] utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z [...], którą organ ten ustalił skarżącym wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 rok.
W świetle powyższych rozważań stwierdzić zatem należy, że Kolegium było zobowiązane do wydania zaskarżonego postanowienia, odmawiającego podatnikom wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a § 1 O.p. W przeciwnym bowiem razie mogłoby dojść do sytuacji, w której w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwie decyzje podatkowe dotyczące tego samego zakresu przedmiotowego (zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 rok).
Spełnienie przesłanki formalnej, wynikającej z treści art. 165a § 1 O.p., tj. istnienie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej zobowiązuje organ do wydania postanowienia w trybie przywoływanego artykułu, a zarazem jest przeszkodą do uruchomienia autonomicznego postępowania na wniosek podatników i powoduje brak konieczności ustosunkowywania się przez organ do merytorycznej treści ww. wniosku. Godziłoby to bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającej z art. 128 O.p., zgodnie z którą decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w przepisach O.p. oraz w ustawach podatkowych. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyjątki od zasady trwałości decyzji ostatecznych należy interpretować ściśle, co oznacza, że wszelkie tryby wzruszania decyzji ostatecznych muszą być oparte na określonych przepisach, w których dopuszcza się uchylenie decyzji ostatecznej z powodu nadzwyczajnych (kwalifikowanych) wad decyzji czy postępowania, w wyniku którego decyzja zapadła (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1681/13, LEX nr 1658500).
Sąd nie ustosunkował się do pozostałych zarzutów skargi, gdyż dotyczą one nie zaskarżonego postanowienia (odmowy wszczęcia postępowania podatkowego) lecz ostatecznej decyzji wymiarowej z [...], czyli odrębnego postępowania podatkowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.