Uzasadnienie
W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 24 sierpnia 2012 r. J.P., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W jego motywach wskazał, że obecnie prowadzi działalność gospodarczą w branży transportowej, która pozwala na "dorobienie" do emerytury. Wnioskodawca oświadczył, że wysokość wpisu sądowego przekracza jego możliwości finansowe. Zauważył przy tym, że opłata sądowa stanowi 50 % należności objętej zaskarżoną decyzją. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Łączny dochód tego gospodarstwa oznaczył w kwocie 2.710,00 zł brutto. J. P. zeznał nadto, że posiada mieszkanie o pow. 120 m2. Odnotował przy tym, że jego miesięczne wydatki stanowią kwotę 1785 zł, w tym: karta podatkowa – 285 zł, czynsz – 850 zł, koszty leczenia dwóch osób – 300 zł, utrzymanie samochodu – 350 zł.
Dokonawszy oceny wniosku co do wymogów formalnych oraz co do treści, referendarz sądowy, mając na uwadze art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: P.p.s.a), zdecydował się na wezwanie skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych. Pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; potwierdzenia wpłat z tytułu czynszu, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wykazać miesięczne koszty związane z utrzymaniem samochodu oraz z zakupem lekarstw;
- 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz gospodarczych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich po czerwcu 2012 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku;
- 3) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów; dochody z tytułu świadczeń emerytalnych można wykazać za pomocą kopii stosownych decyzji ZUS bądź "odcinków" potwierdzających odbiór tego świadczenia;
- 4) przedłożenie kopii zeznań podatkowych za lata 2010-2011.
W przywołanym wyżej piśmie referendarza pouczono skarżącego, iż niezastosowanie się do wezwania w terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § pkt 2 P.p.s.a.
Pismem procesowym z dnia 12 września 2012 r. (data złożenia w biurze podawczym Sądu) skarżący podkreślił, że "Sąd nie wykazał, aby zachodziła sytuacja przewidziana w art. 255" P.p.s.a., "albowiem nie wykazał, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. W tej sytuacji żądanie uzupełnienia wniosku złożonego wedle opublikowanego wzoru stanowi w odczuciu skarżącego jedynie szykanę i niepotrzebnie wydłuża tok sprawy."
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Intencją wnioskującego jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158).
Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777).
Z kolei stosownie do art. 255 P.p.s.a., który został przywołany w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, i na który skarżący powołał się w piśmie z dnia 12 września 2012 r., wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma zatem na celu nie szykanowanie wnioskodawcy, lecz weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości.
Tymczasem w niniejszej sprawie osiągnięcie tego celu nie jest możliwe, ponieważ skarżący nie nadesłał dokumentów, o które go wzywano.
Nie przedstawił przede wszystkim dokumentacji, która obrazowałaby obciążenia finansowe jego gospodarstwa domowego. W druku PPF skarżący zeznał, że do takowych należy zaliczyć wydatki z tytułu: karty podatkowej, czynszu, leczenia oraz utrzymania samochodu. Nie sposób przyjąć, że wnioskodawca nie ponosi jeszcze dodatkowych opłat, w tym z tytułu mediów. Doniosłe znaczenie ma także brak wyciągu z rachunków bankowych, wykluczający w istocie zbadanie realnych możliwości płatniczych posiadacza rachunku. W tym zakresie skarżący nawet nie zawarł jakiegokolwiek oświadczenia w tym zakresie.
Z powyższych powodów, w szczególności mając na uwadze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.