Streszczenie i odpowiedzi pisze model na podstawie treści tego orzeczenia. Przypisy otwierają fragmenty, na których się opierają. Wiążący jest tekst orzeczenia.
Przedmiotem skargi wniesionej przez A Sp. z o.o. w B. (dalej: "skarżąca", "zobowiązana", "spółka", "strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej także: "organ nadzoru") utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. (następnie również: "organ egzekucyjny") o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W uzasadnieniu spółka wyjaśniła, że w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. otrzymała zawiadomienia z [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. o ustanowieniu (na podstawie dziesięciu wyżej wymienionych zarządzeń zabezpieczenia) hipotek przymusowych na należących do niej nieruchomościach. Mając to na względzie, wyraziła przekonanie, że dokonanie tych czynności stanowiło przejaw zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i z uwagi na to jako podstawę zgłoszonych zarzutów wskazała art. 33 § 1 pkt 8 w związku z art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), dalej oznaczanej jako: u.p.e.a.
W ramach prezentacji motywów swego rozstrzygnięcia, organ nadzoru w pierwszej kolejności wskazał, że złożone przez spółkę zarzuty z dnia 12 maja 2017 r. w rzeczywistości odnoszą się wyłącznie do ośmiu zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] r. i tak też należy je kwalifikować, gdyż względem zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r., nr [...] i zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r., nr [...], których odpisy doręczono skarżącej (kolejno) w dniu [...]r. i w dniu [...]r., uprzednio zostały już zgłoszone takie same zarzuty, a nastąpiło to (kolejno) w dniu 9 lutego 2017 r. i w dniu 24 marca 2017 r., czyli w przepisanym terminie. Jak zarazem dodał, w kwestii tamtych zarzutów toczą się odrębne postępowania.
Następnie organ nadzoru podzielił zapatrywanie organu egzekucyjnego, że zarzuty z dnia 12 maja 2017 r. zgłoszone względem ośmiu zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...]r. zostały wniesione po upływie przepisanego terminu siedmiodniowego, który bezskutecznie upłynął skarżącej z dniem [...]r., gdyż odpisy tych zarządzeń doręczono stronie w dniu [...]r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...]r., nr [...] o zajęciu zabezpieczającym jej rachunku bankowego, które – jak się następnie okazało – było nieskuteczne. W tych ramach za godne uwagi uznał też odnotowanie, że w zarządzeniach tych sformułowano prawidłowe pouczenia o przysługującym stronie prawie wniesienia zarzutów i terminie na dokonanie tej czynności. Podkreślił jednocześnie, że jest to termin zawity, a spółka nie wniosła o jego przywrócenie. W świetle tych okoliczności za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 61a § 1 i § 2 k.p.a.
W dalszej kolejności organ nadzoru nie zgodził się również z twierdzeniem spółki, jakoby organ egzekucyjny uchybił art. 35 § 1 u.p.e.a. W tym kontekście wskazał, że zawieszenie postępowania na podstawie tego przepisu następuje wyłącznie w przypadku skutecznego wniesienia zarzutów i nie dotyczy zarzutu formułowanego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Poza tym uwadze nie może umknąć, że postępowania w sprawie zarzutów z dnia 9 lutego 2017 r. i zarzutów z dnia 24 marca 2017 r. dotyczą innych zarządzeń zabezpieczenia aniżeli te, względem których zarzuty wniesiono w analizowanym przypadku. Są to zatem inne sprawy, albowiem pomiędzy nimi nie zachodzi tożsamość przedmiotowa. W rezultacie nawet w przypadku skutecznego wniesienia w tamtych sprawach zarzutów determinujących konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego skutek ten dotyczyłby tamtych postępowań, a nie – niniejszego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór zaistniały w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do kwestii legalności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z dnia 12 maja 2017 r. zgłoszonych przez skarżącą w toku postępowań zmierzających do zabezpieczenia wykonania jej zobowiązań w podatku dochodowym od osób prawnych i podatku od towarów i usług. Zarzuty te spółka wniosła po tym, jak otrzymała sądowe zawiadomienia o ustanowieniu hipotek przymusowych na należących do niej nieruchomościach, co nastąpiło w związku z wystawieniem dziecięciu zarządzeń zabezpieczenia, na podstawie których wspomniane postępowania zabezpieczające prowadzono. Wyraziła przy tym przekonanie, że zarzuty są zasadne, gdyż wskazane zabezpieczenie hipoteczne jest środkiem zbyt uciążliwym, a poza tym nie mogło zostać zastosowane ze względu na zawieszenie postępowań zabezpieczających, do czego doszło wskutek zgłoszenia przez nią poprzednich zarzutów z dnia 9 lutego 2017 r. i z dnia 24 marca 2017 r.
W motywach swego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że zarzuty z dnia 12 maja 2017 r. spółka wniosła po terminie. Jednocześnie odnotował, że poprzednie zarzuty z dnia 9 lutego 2017 r. i z dnia 24 marca 2017 r. zostały zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. względem zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] r., które dotyczyły zaległości spółki w podatku dochodowym od osób prawnych. Tym samym ich wniesienie nie miało żadnego wpływu na możność prowadzenia postępowań na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...]r., które dotyczyły zaległości spółki w podatku od towarów i usług. Ze względu na brzmienie art. 35 § 1 u.p.e.a. nie wywołało ono również skutku w postaci zawieszenia postępowań zabezpieczających prowadzonych na podstawie samych zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...]r.
Spostrzeżenia te, jako trafne, zaaprobował następnie organ nadzoru, który stwierdził, że z uwagi na wspomniane odrębne postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych uprzednio obecne zarzuty należy kwalifikować jako wniesione jedynie wobec ośmiu zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...]r., względem których spółka dotychczas zarzutów nie zgłosiła. Jednocześnie podzielił pogląd, że aktualnie rozpatrywane zarzuty zostały wniesione po terminie do dokonania tej czynności i w konsekwencji za zasadne uznał utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie wszczęcia postępowania w ich sprawie.
Zarówno w zażaleniu, jak i w skardze spółka konsekwentnie podtrzymywała, że taka kwalifikacja organów jest niezgodna z art. 61a § 1 i § 2 k.p.a., gdyż w sprawie nie zaistniały jakiekolwiek przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Akcentowała też, że wspomniane zabezpieczenie hipoteczne nie mogło zostać ustanowione w czasie zawieszenia postępowań zabezpieczających i tym samym zastosowanie tego środka egzekucyjnego było niedopuszczalne w świetle art. 35 § 1 u.p.e.a. Na tej podstawie oparła swą argumentację mającą zmierzać do wykazania wadliwości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Stanowisko to uznać jednak należało za niesłuszne, gdyż wskazane orzeczenia organu egzekucyjnego i organu nadzoru odpowiadają prawu.
Analiza zaprezentowanego stanu faktycznego nie pozostawia wątpliwości, że zasadniczym elementem spornym jest kwestia dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w toku postępowania zabezpieczającego. Z tego względu niezbędne staje się odnotowanie, że zarzuty są środkiem zaskarżenia, który w postępowaniu egzekucyjnym (zabezpieczającym) może zostać zgłoszony w ściśle określonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie siedmiu dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przepis ten, na mocy odesłania z art. 166b u.p.e.a., stosuje się odpowiednio w ramach postępowania zabezpieczającego. Tym samym określa on również jeden z wymogów, jakie spełniać powinno zarządzenie zabezpieczenia, na podstawie którego postępowanie takie jest prowadzone. W rezultacie zgłoszenie zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym może nastąpić w terminie siedmiu dni liczonym od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia (nie zaś – w dowolnym momencie w trakcie takiego postępowania).
W rozpatrywanym przypadku odpis zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r., nr [...] doręczono skarżącej w dniu [...]r., odpis zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r., nr [...] – w dniu [...] r., a odpisy ośmiu zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] r., nr [...] oraz od [...] do [...] – w dniu [...] r. Termin do wniesienia zarzutów upływał więc skarżącej kolejno: z dniem [...] r., z dniem [...] r. i z dniem [...] r. Tym samym rozpatrywane zarzuty z dnia 12 maja 2017 r. zostały wniesione po upływie każdego z tych terminów, czyli nieskutecznie.
Rację należało więc przyznać organom orzekającym, że zarzuty z dnia 12 maja 2017 r. były spóźnione. Pozytywnej weryfikacji wymagała również podjęta w związku z tym kwalifikacja o odmowie wszczęcia postępowania, niemniej jednak zagadnienie to wymaga bardziej szczegółowego omówienia.
Dostrzec bowiem trzeba, że jakkolwiek u.p.e.a. wyraźnie określa termin, w którym zarzuty mogą zostać wniesione, to jednak nie precyzuje, w jakiej formie powinno zostać podjęte rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy dokonanie tej czynności nastąpiło po upływie tego terminu. Zarazem niezbędne staje się odnotowanie, że orzecznictwo nie wykształciło w tym względzie jednolitej praktyki, a jego analiza prowadzi wręcz do wniosku, że w tym przedmiocie podejmowane są różnorodne rozstrzygnięcia. Na okoliczność tę zwrócono uwagę w doktrynie, wskazując, że w tym aspekcie można wyróżnić co najmniej kilka poglądów, z których każdy uznawany jest za prawidłowy (zob. J. Makuch, "Sposób rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego o zarzutach wniesionych po terminie", LEX/el. 2017). I tak autor wspomnianej publikacji odnotował, że słusznie oceniano już wydanie w takiej sytuacji postanowienia odmowie uwzględnienia zarzutów, o oddaleniu zarzutów, o umorzeniu postępowania w przedmiocie zarzutów, o pozostawieniu zarzutów bez rozpoznania, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów oraz o bezskuteczności zarzutów. Jednocześnie podkreślił, że niezależnie od tego, w jaki sposób organ odniesie się do spóźnionych zarzutów, każda z przedstawionych form wyklucza możliwość merytorycznego ich rozpoznania (zbadania ich zasadności).
Jest rzeczą niewątpliwą, że zarzuty spóźnione nie mogą zostać uwzględnione. Niezależnie zatem od sposobu, w jakim zostaną one rozpatrzone, zobowiązana i tak nie uzyska zamierzonego celu w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego czy choćby zastosowania mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (zabezpieczającego). Co więcej, brak uwzględnienia zarzutów (czy to ze względów merytorycznych, czy procesowych) przesądza o możności dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego). Podkreślenia zatem wymaga, że forma załatwienia spóźnionych zarzutów jest kwestią drugorzędną względem słuszności rozstrzygnięcia podjętego w tym przedmiocie, gdyż jej wybór nie zmienia sytuacji prawnej strony. Nie oznacza to, by forma ta była nieistotna i stąd postulat, by w tym względzie orzecznictwo sądowe dążyło do ukształtowania jednolitej praktyki jak najbardziej zasługuje na aprobatę.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie rozwiązanie przyjęte w zaskarżonym postanowieniu i poprzedzającym je rozstrzygnięciu organu egzekucyjnego. Istotnie bowiem art. 18 u.p.e.a. wskazuje na możliwość posiłkowania się k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w u.p.e.a., natomiast art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy zgłoszone w tym przedmiocie żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zarazem art. 34 § 1a u.p.e.a. przewiduje możliwość wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu jedynie wówczas, gdy zarzut jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia.
Podkreślenia zatem wymaga, że u.p.e.a. nie wskazuje na możliwość uznania za niedopuszczalny zarzutu spóźnionego. Zarazem jest niewątpliwe, że zarzut spóźniony niedopuszczalnym czyni wszczęcie postępowania zmierzającego do oceny jego zasadności czy dopuszczalności (w rozumieniu wskazanym w art. 34 § 1a u.p.e.a.). Tym samym odmowa wszczęcia takiego postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. wydaje się konieczna.
Mając to na względzie, za prawidłowe należało uznać odmówienie przez organ egzekucyjny wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrywanych zarzutów, które – jak wyżej wykazano – zostały wniesione po terminie. Podniesiony w zażaleniu i w skardze zarzut naruszenia art. 61a § 1 i § 2 k.p.a. był zatem chybiony.
Tak samo na uwzględnienie nie zasługiwało sygnalizowane przez skarżącą uchybienie art. 35 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Przepis ten na mocy art. 166b u.p.e.a. ma zastosowanie względem postępowania zabezpieczającego. Co jednak szczególnie istotne, uregulowany w nim skutek zawieszenia postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego) następuje tylko w przypadku zgłoszenia określonych zarzutów, wśród których nie wymieniono zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Oznacza to, że zgłoszenie zarzutu na tej podstawie nie prowadzi do zawieszenia postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego), a w rozpatrywanym przypadku ma to niebagatelne znaczenie, albowiem właśnie w oparciu o ten przepis spółka zgłosiła wcześniejsze zarzuty z dnia 9 lutego 2017 r. i z dnia 24 marca 2017 r., które dotyczyły zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] r. Zgłoszenie tych zarzutów nie doprowadziło zatem do zawieszenia postępowań zabezpieczających prowadzonych na podstawie wspomnianych zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] r. i tym bardziej nie mogło wywołać takiego skutku względem innych zarządzeń zabezpieczenia, w tym tych ośmiu, które wystawiono w dniu [...] r. W rezultacie jako niezasadny trzeba było ocenić zarzut niedopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego w postaci ustanowienia hipoteki przymusowej w ramach postępowań prowadzonych na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] r. i z dnia [...] r.
W świetle powyższych uwag uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co skutkować musiało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: p.p.s.a. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że rozstrzygnięcie to podjęto po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, albowiem w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w ten sposób może zostać rozpoznana sprawa ze skargi na postanowienie wydane w postępowaniu zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Postąpiono tak, pomimo zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie rozprawy, mając na względzie to, że żądanie takie nie wiąże Sądu, a poza tym w żaden sposób nie zostało uzasadnione i już z tego powodu nie zasługiwało na uwzględnienie.
Z tych powodów orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: CBOSA (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) ↗, pobrane 4.10.2026. Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła. Wiążący jest tekst u wydawcy. Dane osobowe w dokumencie albo błąd? Napisz: zgłoś błąd; dane osobowe zakryjemy w ciągu 7 dni.
5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.