Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. – dalej- Kolegium - działając w oparciu art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 79 poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) stwierdziło, iż odwołanie A. i M. W. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającej wprowadzenia zmiany w wymiarze podatku od nieruchomości polegającej na opodatkowaniu części gruntów dotychczas związanych z działalnością gospodarczą jako gruntów pozostałych, zostało wniesione zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż w dniu [...] r. Prezydent Miasta P. wydał decyzję o Nr [...], którą to odmówił Państwu A. i M. W. wprowadzenia zmiany w wymiarze podatku od nieruchomości polegającej na opodatkowaniu części gruntów dotychczas związanych z działalnością gospodarczą jako gruntów pozostałych.
A. i M. W. w dniu [...] 2009r. wnieśli odwołanie do Kolegium, w którym zarzucili organowi podatkowemu I instancji wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania polegających na: błędnej wykładni art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych przez przyjęcie, że wszystkie części budynku mogą być wykorzystywane do działalności gospodarczej ze względów technicznych, rażące naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Na tej podstawie odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie zmiany w wymiarze podatku od nieruchomości polegającej na opodatkowaniu części gruntów niewykorzystywanych w celach gospodarczych jako gruntów pozostałych, błędnej wykładni art. 1a ust. 1pkt 3 ww. ustawy przez przyjęcie, że pozostała część nieruchomości gruntowej nie zajętej przez budynek jest związana z prowadzeniem i działalności gospodarczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając w dniu [...] r. sporne postanowienie stwierdziło, iż zgodnie z art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.) odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Dalej wskazało iż zgodnie z potwierdzeniem odbioru decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] roku, Nr [...] doręczenie nastąpiło w dniu [...] 2009r. Strona wniosła odwołanie od tej decyzji [...]r. nadając je w tym dniu w Urzędzie Pocztowym w P., czym naruszyła ustawowy termin do wniesienia odwołania. Kolegium stwierdziło przy tym, iż strona była prawidłowo poinformowana o terminie i sposobie złożenia odwołania.
Dalej Kolegium podniosło, iż termin do wniesienia odwołania ma charakter zawity, stąd istnieje możliwość jego przywrócenia po spełnieniu warunków określonych w art. 162 Ordynacji podatkowej. Przywrócenie może nastąpić na wniosek zainteresowanego, po uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek taki należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnić czynności dla której określony był termin. Organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie A. i M. W. nie złożyli wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Konkludując Kolegium stwierdziło, iż jak wynika z dokumentów przekazanych przez organ pierwszej instancji doręczenie decyzji było skuteczne zatem złożenie odwołania w dniu [...] 2009r. nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej. Na powyższe postanowienie A. i M. W. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o jego uchylenie i przekazanie odwołania do merytorycznego rozpoznania.
Przedmiotowemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego tj. art. 148 § 1 oraz art. 149 Ordynacji podatkowej przez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi wskazali, że stroną postępowania są A. W. i M. W. występujący jako osoby fizyczne wszelka zatem korespondencja powinna być kierowana do stron z uwzględnieniem wymagań przewidzianych w art. 148 § 1, art. 148 § 2 pkt 1 i 2, art. 148 § 3 albo art. 149 Ordynacji Podatkowej. Zdaniem skarżących korespondencja doręczona w dniu [...] 2009 roku, nie została odebrana przez M. W., ani A. W., ani też przez pełnoletniego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. Na tej podstawie skarżący uznali, że nie sposób uznać by korespondencja została doręczona stronie w sposób prawidłowy, co powoduje bezzasadne stwierdzenie organu co do uchybienia terminu przez strony w zakresie wniesienia odwołania. Strony skarżące podniosły, iż o wydanej decyzji dowiedziały się kiedy to korespondencja została przekazana im z przedsiębiorstwa "A", co z uwagi na urlop stron nastąpiło z kilkudniowym opóźnieniem w stosunku do rzeczywistego odbioru korespondencji przez pracownika tegoż przedsiębiorstwa. Zdaniem skarżących doręczenie korespondencji przedsiębiorcy nie może być utożsamiane z doręczeniem tejże przedsiębiorcy jako osobie fizycznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w spornym postanowieniu wskazując, iż przesyłka listowa zawierająca decyzję organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącym w dniu [...] 2009r. Z akt sprawy wynika bowiem, iż strony prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki jawnej "B" A. i M. W. z siedzibą w P. ul. [...]. Tymczasem z akt sprawy wynika, że osoba której doręczono przedmiotową przesyłkę listową zawierającą decyzję organu I instancji jest u skarżących zatrudniona na stanowisku głównej księgowej i wielokrotnie odbierała zarówno przed datą jak i po dacie [...] 2009r. inną korespondencję kierowaną do skarżących zarówno przez organ I jak i II instancji. Podkreśliło Kolegium, iż miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę może być uznane za jej miejsce pracy, w którym można doręczyć skierowane do niej pismo. Skorzystanie z innego z miejsc doręczenia wymienionych w art. 148 § 2 Ordynacji podatkowej nie musi być poprzedzone bezskuteczną próbą doręczenia w miejscu określonym w § 1 tego artykułu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając sporne orzeczenie prawidłowo ustaliło, iż doręczenie tejże decyzji miało miejsce i było prawidłowe w świetle obowiązujących przepisów. U podstaw wydanego postanowienia organu odwoławczego legło ustalenie oparte na materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy, iż doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...] 2009 r. w miejscu pracy adresata, bo za takie można uznać miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, na ręce D. K. głównej księgowej zatrudnionej u stron skarżących. A to zgodnie z art. 148 Ordynacji podatkowej oznacza, iż doręczenie jest skuteczne.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie podzielił stanowiska Kolegium w kwestii dotyczącej prawidłowości doręczenia stronom skarżącym decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. nr [...] i dopatrzył się naruszeń prawa procesowego skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. (...).
W myśl art. 148 § 1 tej ustawy pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie zaś z § 2 pisma mogą być również doręczane:
- 1) w siedzibie organu podatkowego;
- 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji;
- 3) na wskazany adres poczty elektronicznej.
Z powołanych przepisów wynika zatem, iż w odniesieniu do osób fizycznych miejscami doręczenia pism są mieszkanie adresata i miejsce pracy adresata. Przy doręczaniu pism w miejscu pracy istnieje możliwość doręczenia zarówno osobiście do rąk adresata (doręczenie właściwe), bądź też osobie upoważnionej przez pracodawcę (doręczenie zastępcze).Kolejność doręczania pism w poszczególnych miejscach wynikająca z § 1 w/w przepisu nie jest istotna. Dodać należy, iż pod pojęciem miejsca pracy należy rozumieć każde miejsce w którym adresat wykonuje faktycznie pracę. Termin "miejsce pracy" należy rozumieć tak samo wówczas gdy adresat przesyłki jest zatrudniony na podstawie umowy i gdy prowadzi pod danym adresem działalność gospodarczą (por. wyrok NSA z 17 maja 2006r. FSK 890/05 niepubl.) Uwagę tę dokonać należało z uwagi na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżących pod adresem [...] P. ul. [...]. pod, którym to adresem doręczanie pisma miało miejsce, a co było kwestionowane w skardze.
Doręczenie, o którym mowa w art. 148 § 2 Ordynacji podatkowej jest prawnie skuteczne gdy zostało dokonane do rąk osoby uprawnionej do odbioru korespondencji. WSA w Gliwicach w wyroku z 22 czerwca 2009r. sygn. akt III SA/Gl 84/09 (publ. LEX nr 510672) stwierdziło "Aby doręczenie pisma adresowanego do właściciela przedsiębiorstwa było prawie skuteczne, niezbędne jest wyjaśnienie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona". Skład orzekający tezę tę podziela w całości.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, iż organ odwoławczy wydając sporne postanowienie uznał za prawnie skuteczne doręczenie decyzji z [...] r. na podstawie zwrotnego potwierdzenia jej odbioru zawartego w aktach administracyjnych. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma o nr [...] adresowanego do A. i M. W. ul. [...] P. widnieje pieczątka, iż wyżej wym. pismo otrzymała " D. K. Główna Ksiegowa". Na odwrocie zaś tegoż potwierdzenia odbioru zakreślono, iż przesyłkę doręczono adresatowi. Oceniając powyższe stwierdzić zatem należy, że organ podatkowy II instancji nie wywiązał się z dyrektyw postępowania wynikających ze wskazanych przepisów mogących uzasadniać twierdzenie co do zastępczego sposobu doręczenia decyzji podatkowej w przedmiocie, której wniesiono odwołanie. Skoro bowiem w materiale dowodowym zebranym w aktach administracyjnych zawarte jest potwierdzenie odbioru decyzji z pieczątką osoby D.K.
Główna Księgowa, przy czym oznaczenie to jest na tyle niedokładne gdyż nie wynika z niego w jakim przedsiębiorstwie osoba ta pełni te funkcję a ponadto w potwierdzeniu odbioru tej decyzji doręczający pismo jednocześnie zakreślił rubrykę, iż doręczenie nastąpiło adresatowi (A. i M. W.) wskazane braki i sprzeczności wynikające z tegoż potwierdzenia nie pozwalają na przyjęcie za zasadnych twierdzeń o prawidłowym doręczeniu decyzji. Skutek prawny doręczenia pisma stronom skarżącym następuje przez sam fakt jego odbioru, przy czy musi być to odbiór dokonany przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji. Jak podkreśla się w orzecznictwie, fakt doręczenia musi być pewny, gdy mamy do czynienia zarówno z doręczeniem właściwym, jak i zastępczym (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1996 r., I SA/Wr 81/96, Temida (CD), Sopot 2002). Fakt doręczenia może być obalony dowodem przeciwnym. Jednak obowiązują tu ogólne reguły dowodowe i nie można przyjmować w tym zakresie domniemań. Dowody na tę okoliczność muszą być wiarygodne (wyrok NSA z dnia 8 maja 1996 r., SA/Ka 617/95, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002).
Podkreślenia w tym miejscu wymaga też teza wyroku NSA w Warszawie z 28 listopada 2006 r. o sygn. akt I FSK 152/06 LEX nr 285275, z którą skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela, iż " prawidłowość doręczeń w postępowaniu jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, której pozycja w postępowaniu administracyjnym (a więc także podatkowym) zasadniczo jest słabsza. Stąd też wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być tłumaczone na jej korzyść, ewentualne zaś błędy podmiotów trzecich (Poczty, doręczycieli, itp.) obciążać będą na zasadzie ryzyka zlecającego doręczenie. Podatnik nie może bowiem ponosić jakichkolwiek konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień popełnionych przy okazji doręczania mu korespondencji".
W przedstawionym stanie faktycznym gdy zawarte w aktach zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, w ocenie Sądu, nie pozwala na przyjęcie domniemania doręczenia zastępczego na ręce osoby upoważnionej przez skarżących do odbioru korespondencji, nie można uznać także by decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. Nr [...] odmawiająca wprowadzenia zmiany w wymiarze podatku od nieruchomości polegającej na opodatkowaniu części gruntów dotychczas związanych z działalnością gospodarczą jako gruntów pozostały została wprowadzona do obrotu prawnego, skoro tak to nie można uznać by odwołanie od tejże zostało przez skarżących wniesione po terminie.
W konsekwencji zatem stwierdzonych uchybień i braków w realizacji przepisów prawa procesowego a to art. 122 nakazującego w toku postępowania podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do okoliczności czy osoba która odebrała pismo kierowane do stron skarżących była do tej czynności upoważniona, jak i wyjaśnienia z doręczycielem okoliczności wskazania doręczenia pisma adresatowi oraz art. 148 Ordynacji podatkowej Sąd doszedł do przekonania o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego tu postanowienia. Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, uzasadnia uchylenie spornego orzeczenia gdyż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę uwzględnił i zaskarżone postanowienie uchylił. O kosztach orzeczono w trybie art. 200 tej ustawy
Przy powtórnym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy najpierw uzupełni materiał dowodowy wyjaśniając wątpliwości związane z doręczeniem decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. Nr [...], a następnie w konsekwencji dokonanych ustaleń podejmie stosowne rozstrzygnięcie.