Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 5 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 967/21

Uzasadnienie

1. 1. A Sp. z o.o. w S. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach (dalej: organ) z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie określenia podatku od towarów i usług za październik 2017 r.
2. 2. Stan sprawy.
3. 2.1. Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach, działając jako organ podatkowy pierwszej instancji, decyzją z [...] r., określił skarżącej:
4. - kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 685, ze zm. –u.p.t.u.). stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za październik 2017 r. do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w wysokości [...] zł,
5. - kwotę podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., wykazaną w fakturach wystawionych w październiku 2017 r. w wysokości [...] zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c pkt 2 u.p.t.u. w łącznej kwocie [...] zł.

Jednocześnie ustalono, że organ pierwszej instancji wysłał decyzję podatkową z dnia [...] r., na wskazany w pełnomocnictwie PPS-1 adres elektroniczny pełnomocnika na platformie ePUAP.

W związku z powyższymi ustaleniami termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 21 grudnia 2020 r.

Pełnomocnik strony złożył odwołanie poprzez platformę ePUAP. Z treści Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia (UPP) dla ww. dokumentu jednoznacznie wynika, że przedmiotowe odwołanie zostało sporządzone i nadane w dniu 22 grudnia 2020 r. Dodatkowo w tym samym dniu, tj. 22 grudnia 2020 r., pełnomocnik złożył drugi dokument pod nazwą: "Uzupełnienie odwołania" pełnomocnik nadesłał pismami z dnia 28 grudnia 2020 r. oraz z dnia 28 stycznia 2021 r. załączniki do odwołania.

W związku z powyższym organ wydał w dniu [...] r. postanowienie, w którym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r.

W dniu 12 marca 2021 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Wraz z ww. wnioskiem pełnomocnik strony złożył ponownie odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] r.

W ww. wniosku pełnomocnik oświadczył m.in., że:

1. - przedmiotowa decyzja została mu doręczona 7 grudnia 2020 r. r., a termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 21 grudnia 2020 r.,
2. - złożył odwołane przez platformę ePUAP w dniu 22 grudnia 2020 r.,
3. - uchybienie terminowi wywołane było okolicznościami, za które strona ani jej pełnomocnik nie ponoszą winy, ponieważ z przyczyn niezależnych od pełnomocnika jego laptop służbowy uległ awarii, która uniemożliwiła w okresie od 19 do 21 grudnia 2020 r. wykonywanie jakiejkolwiek pracy, a laptop nie odbierał poczty elektronicznej. Projekt odwołania został przygotowany przez współpracownika biura doradcy podatkowego oraz przekazany pełnomocnikowi strony w dniu 19 grudnia 2020 r. drogą poczty elektronicznej o godz. 22.07. Pełnomocnik strony o tym fakcie nie wiedział, ponieważ nie był w stanie odebrać wiadomości, które docierały na jego komputer. Z uwagi na brak sprzętu nie mógł pracować nad odwołaniem. Sprzęt pełnomocnika został przekazany do naprawy informatykowi. Naprawa ta miała miejsce w dniach 19-20 grudnia 2020 r. Komputer został odebrany w dniu 21 grudnia 2020 r., ale w dalszym ciągu działał nieprawidłowo i został ponownie zwrócony informatykowi. Naprawiony komputer został oddany pełnomocnikowi w dniu 22 grudnia 2020 r.

W związku z wykonaną naprawą pełnomocnik strony złożył odwołanie przez platformę ePUAP w dniu 22 grudnia 2020 r., tj. w dniu odebrania prawidłowo działającego sprzętu. Wiadomość e-mail z załączonym projektem odwołania została bowiem odebrana dopiero na naprawionym komputerze w dniu 22 grudnia 2020 r. o godz. 22.31 po jej ponownym przesłaniu przez współpracownika,

Awaria sprzętu służbowego w dniach 19 - 21 grudnia 2020 r. zburzyła plan działania pełnomocnika. Z powodu natłoku spraw nie mógł śledzić biegu wszystkich wiążących go terminów do składania odpowiednich pism procesowych i w związku z tym pozostawał w błędnym lecz usprawiedliwionym przekonaniu, że wniósł przedmiotowe odwołanie w terminie. W tym przekonaniu utwierdził go organ, który pismem z dnia 2 lutego 2021 r. poinformował pełnomocnika, że nie jest prowadzone żadne postępowanie odwoławcze w stosunku do ww. decyzji wobec braku wpłynięcia jakiegokolwiek odwołania.

Za dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi należy uznać datę doręczenia pełnomocnikowi w dniu 8 marca 2021 r. postanowienia stwierdzającego, że ww. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm. - o.p.).

Zachodzą wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynikające z art. 162 § 1 i 2 o.p. tj.: zaistniało uchybienie terminowi, został złożony wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem 7-dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (przeszkody), uprawdopodobniono brak winy pełnomocnika strony oraz dopełniono wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin.

Awaria sprzętu komputerowego była sytuacją losową i pozostającą poza jakąkolwiek kontrolą. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę jeżeli pragnęła ona wydarzenia albo godziła się na nie, jakkolwiek mogła mu zapobiec. W konkretnym przypadku strona nie ponosi żadnej winy za okoliczności, które wiązały się z awaryjnością sprzętu elektronicznego, której nie sposób zaradzić.

2.2. Po zapoznaniu się z treścią wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz aktami sprawy, organ zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnianiu wskazał, że w rozpatrywanej sprawie bez wątpienia doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

Z treści art. 162 § 1 o.p. wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2 ww. przepisu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której termin był określony. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (art. 162 § 3 o.p.).

Zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami o.p. do zastosowania instytucji przywrócenia terminu dla dokonania określonej czynności, oprócz zaistnienia okoliczności uchybienia terminowi, konieczne jest kumulatywne spełnienie następujących przesłanek:

1. - uprawdopodobnienie braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu,
2. - złożenie przez zainteresowanego podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,
3. - jednoczesne z wniesieniem podania dopełnienie czynności, dla której określony był termin.

Wśród wymienionych przesłanek pozwalających na przywrócenie terminu, w pierwszej kolejności należy badać przesłankę dochowania nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku w trybie art. 162 o.p., w dalszej kolejności pozostałe przesłanki, w tym czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego.

Datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wydanej w dniu [...] r. decyzji.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, strona powzięła informację o wydaniu ww. decyzji w dniu jej odebrania tj. 7 grudnia 2020 r. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał zatem 21 grudnia 2020 r. i nie został dochowany, gdyż jak podaje pełnomocnik strony - jego laptop służbowy uległ awarii, która uniemożliwiła w okresie od 19 do 21 grudnia 2020 r. wykonywanie jakiejkolwiek pracy. Naprawiony komputer został oddany pełnomocnikowi w dniu 22 grudnia 2020 r. i w tym też dniu pełnomocnik złożył odwołanie przez platformę ePUAP.

Z powyższego wynika, że 22 grudnia 2020 r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, zatem podanie o przywrócenie uchybionego terminu należało wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny - tj. do 29 grudnia 2020 r. Przedmiotowe podanie zostało natomiast wniesione w dniu 12 marca 2021 r.

Z uwagi na fakt, że termin do złożenia wniosku w trybie art. 162 o.p. jest terminem nieprzywracalnym, jego niedochowanie skutkuje brakiem podstaw do merytorycznego rozpatrzenia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania tj. oceny czy wnioskodawca uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania ww. czynności procesowej.

1. 3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 162 § 1 oraz z art. 163 § 2 o.p. - poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia, że podatnik ze swojej winy nie złożył w terminie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] r., podczas gdy niezłożenie w terminie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn technicznych i zewnętrznych związanych z awarią komputera pełnomocnika podatnika oraz jednocześnie w związku z brakiem prawidłowego funkcjonowania systemu ePUAP, co uniemożliwiło pełnomocnikowi podatnika w momencie nadania odwołania ustalenia daty otrzymania decyzji z [...]r. i wysłania odwołania w terminie.

Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci:

1. - potwierdzenia "Zgłoszenia reklamacji" z dnia 25 maja 2021 r. na okoliczność treści oraz potwierdzenie faktu nieprawidłowego funkcjonowania systemu ePUAP,
2. - zrzutu z ekranu komputera pełnomocnika podatnika (z maja 2021 r.),
3. - zrzutu z ekranu komputera pełnomocnika podatnika (z czerwca 2021r.),
4. - mail z 8 lutego 2021r. do ŚUCS w Katowicach do B. G. ze skanem potwierdzenia złożenia odwołania i jej uzupełnienia - na okoliczność treści oraz potwierdzenie faktu nieprawidłowego funkcjonowania systemu ePUAP w dniu wysyłki odwołania i jego uzupełnienia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że pełnomocnik strony złożył odwołanie przez platformę ePUAP w dniu 22 grudnia 2020 r. Uchybienie terminowi wywołane było okolicznościami, za które strona ani jej pełnomocnik nie ponoszą winy. Z przyczyn od pełnomocnika niezależnych jego laptop służbowy uległ awarii, która uniemożliwiała w okresie od 19-21 grudnia 2020 r. wykonywanie jakiejkolwiek pracy, a laptop nie odbierał poczty elektronicznej, na okoliczność, czego pełnomocnik załącza wydruki zrzutów ekranu z posiadanych kont potwierdzające, że we wskazanym okresie nie mógł podejmować żadnych czynności.

Pełnomocnik pozostawał w błędnym, lecz usprawiedliwionym przekonaniu, zważywszy na nadzwyczajne i zupełnie losowe okoliczności wywołane wadliwością sprzętu elektronicznego - podstawowego obecnie narzędzia pracy, że wniósł przedmiotowe odwołanie w terminie.

W tym przekonaniu pełnomocnika utwierdzili pracownicy Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach. Pismem z 2 lutego 2021 r., pełnomocnik został poinformowany, że nie jest prowadzone żadne postępowania odwoławcze w stosunku do decyzji Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach wobec braku wpłynięcia jakiegokolwiek odwołania. W odpowiedzi na powyższe pismo pełnomocnik przesłał w dniu 8 lutego 2021 r. na adres e-mail urzędnika prowadzącego sprawę skan UPP odwołania, a także skan UPP dla uzupełnienia odwołania. Urzędnik wprowadził pełnomocnika strony w błąd, wskazując, że do organu nie wpłynęło żadne odwołanie mimo istnienia dowodu w postaci UPP, co nakazało pełnomocnikowi myśleć, że wystąpił błąd doręczenia z systemu ePUAP. Pismo z 2 lutego 2021r. nie powołało się na okoliczność, jakoby odwołanie zostało wniesione po terminie, lecz podniesiono w nim, że odwołanie do organu odwoławczego nie wpłynęło w ogóle.

Do pełnomocnika nie wystosowano już więcej pism w sprawie, za wyjątkiem postanowienia z [...]r. (data wpływu [...] r.) o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. W zarysowanych wyżej okolicznościach zamiast pisma z 2 lutego 2021 r. prawidłowe działanie organu powinno raczej polegać na wydaniu postanowienia o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, które wyprowadziłoby pełnomocnika ze stanu niewiedzy odnośnie przekroczenia terminu, zamiast utwierdzać go w przekonaniu, że dokonał wszelkich niezbędnych czynności i to po stronie systemu ePUAP, bądź organu doszło do nieprawidłowości.

W dniu 22 grudnia 2020r. - kiedy pełnomocnik strony otrzymał od informatyka swój komputer - system ePUAP również nie działał prawidłowo, co uniemożliwiło pełnomocnikowi strony sprawdzenie, w jakiej dacie otrzymał decyzję z dnia [...] r. W związku z powyższym pełnomocnik strony nie mógł posiadać wiedzy, że termin wniesienia odwołania upłynął i zaczyna biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wszystko to za sprawą nieprawidłowego funkcjonowania systemu ePUAP, w tym czasie. Pełnomocnik strony wysyłając w dniu 22 grudnia 2020 r. odwołanie działał w przekonaniu, że termin na wniesienie odwołania jeszcze nie upłynął, ponieważ taką informacje mógł ustalić na osobistym koncie pocztowym ePUAP, na którym otrzymał wcześniej decyzję będąca przedmiotem odwołania z informacją o dacie jej odebrania.

W konsekwencji za dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, należy uznać datę doręczenia pełnomocnikowi w dniu 8 marca 2021 r. postanowienia z dnia [...] r. stwierdzającego, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w ustawie o.p.

1. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

1. 4. Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z uwagi na złożenie wniosku w tym przedmiocie po upływie terminu, o jakim mowa w art. 162 § 2 o.p.

5. Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Natomiast w myśl § 2 tego przepisu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zgodnie natomiast z § 3 art. 162 o.p. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.

Tym samym dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie:

1. 1) uchybienie terminowi;
2. 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie;
3. 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz
4. 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

Odnosząc się zatem do przesłanek warunkujących rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu Sąd pragnie zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w świetle treści art. 162 § 1-3 o.p., dopiero uznanie, że wniesienie podania o przywrócenie terminu nastąpiło w przewidzianym w ustawie siedmiodniowym terminie, czyni aktualnymi prowadzenie dalszych rozważań i ustaleń co do uprawdopodobnienia braku winy, natomiast przyjęcie stanowiska przeciwnego, a więc, że termin ów nie został dochowany, czyni te rozważania bezprzedmiotowymi (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 4/20- CBOSA).

Jednocześnie wskazuje się, że z art. 162 § 2 o.p. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu.

Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 782/18 w ślad za powołanym w nim orzecznictwem).

Organ odmówił skarżącej przywrócenia terminu stwierdzając, że uchybiła ona 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Uznano bowiem, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji ustała 22 grudnia 2020 r. tj. w dniu otrzymania przez pełnomocnika skarżącej naprawionego laptopa. Skarżąca natomiast twierdzi, że termin ten powinien być liczony od dnia 8 marca 2021 r., tj. od dnia doręczenia jej postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Stanowisko skarżącej jest trafne. Poinformowanie bowiem pełnomocnika skarżącej o uchybieniu terminu, skutkowało otwarciem terminu do podjęcia działań mających na celu zmianę zaistniałej sytuacji procesowej skarżącej. Z okoliczności fatycznych niniejszej sprawy wynika, ze pełnomocnik skarżącej nie wiedział, iż uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Świadczy o tym chociażby pismo z 2 lutego 2021 r. wystosowane przez Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach do pełnomocnika skarżącej na skutek przesłanej przez niego do organu korespondencji z 28 grudnia 2020 r. zatytułowanej "Załączniki do odwołania (...)". W piśmie tym organ wskazał pełnomocnikowi, iż nie jest prowadzone żadne postępowanie odwoławcze w stosunku do decyzji z [...] r. co ważne, z treści tego pisma nie wynika, że odwołanie zostało wniesione po terminie, a jedynie to, że odwołanie do organu nie wpłynęło w ogóle.

W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącej w dniu 8 marca 2021 r. otrzymał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania i wówczas dowiedział się o uchybieniu do wniesienia odwołania.

Stanowisko, zgodnie z którym jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym, jest ugruntowane i uznane za prawidłowe w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA z 29 stycznia 2020 r. sygn. II OSK 3566/19 z 22 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1476/17, z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16, z 26 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1992/15).

W przypadku, gdy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracalnego, nie można domniemywać początku jego biegu. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o tym fakcie (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 października 2018 r., III SA/Łd 531/18).

W ocenie Sądu, należy zatem przyjąć datę 8 marca 2021 r. jako początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. i w konsekwencji tego niezasadne jest uznanie, że wniosek złożony w dniu 12 marca 2021 r. został wniesiony z uchybieniem tego terminu.

6. Ustalenie takiego stanu faktycznego z kolei zobowiązuje organ do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, to jest co do uprawdopodobnienia przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

7. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. – p.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie.

8. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wpis w wysokości (100 zł), kwota (480 zł) tytułem wynagrodzenie pełnomocnika obliczona na podstawie § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687) oraz kwota (17 zł) tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.