Wyrok WSA w Gliwicach z 25 czerwca 2008 r., I SA/Gl 97/08

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r.

Sprawa

sprawy ze skargi M. K. - Kancelaria A w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów oddala skargę

Skład

Sędzia NSA Przemysław Dumana przewodniczący
Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia WSA Teresa Randak przewodniczący
Izabela Maj protokolant

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia M. K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] w przedmiocie zwrotu kosztów w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił w pierwszej kolejności, iż organ podatkowy wezwał (w trybie art. 155 i art. 274c § 2 w zw. z art. 280 Ordynacji podatkowej) M. K. jako pełnomocnika Spółki B – do dostarczenia dokumentów, które miały być przedmiotem czynności sprawdzających w zakresie transakcji sprzedaży dokonanych przez Spółkę B na rzecz K. W.. Chodziło o dwie faktury VAT: z dnia 8 maja 2007 nr [...] i z dnia 17 maja 2007 nr. [...], rejestry sprzedaży VAT oraz dowody potwierdzające ujęcie podatku wynikającego z tychże faktur w deklaracjach VAT-7 i informacje w zakresie dokonania ewentualnych korekt tych faktur, a także dowody w zakresie zapłaty należności wynikających z przedmiotowych faktur.

Po dostarczeniu kompletu dokumentów, pełnomocnik złożył wniosek o zwrot kosztów poniesionych w sprawie [...] w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu wskazał, iż art. 274c Ordynacji podatkowej, ogranicza organ do żądania przedstawienia kopii faktur VAT, gdyż tylko te dokumenty (jako wystawione przez Spółkę B) są przedmiotem kontroli w Firmie K.W.. Do wniosku dołączył też zestawienie poniesionych przez siebie kosztów:

• sporządzenia kserokopii i wydruków dokumentów ([...]zł),
• koszt pracy niezbędny do wyszukania i opracowania dokumentów ([...] zł),
• koszt przejazdu ([...] zł),

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. odmówił zwrotu wnioskowanych kosztów.

Rozstrzygnięcie swoje uzasadnił faktem, iż nie wykroczył poza ramy wyznaczone w art. 274c Ordynacji podatkowej, których zakres sprowadza się do żądania od kontrahentów podatnika przedstawienia dokumentów w zakresie objętym kontrolą u podatnika, w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Dotyczy to okazania faktur wystawionych przez kontrahenta podatnikowi (lub otrzymanych przez niego od podatnika) oraz okazania stosownych ewidencji.

Jednocześnie, zdaniem organu I instancji, przepisy art. 265 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.

W zażaleniu na to postanowienie M. K. nie zgodził się z wykładnią art. 274c Ordynacji podatkowej zaprezentowaną przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. i wskazał na przekroczenie uprawnień wynikających z tego przepisu. Wyjaśnił też, iż nie prowadzi dokumentacji księgowej Spółki B i wyszukiwanie żądanych przez organ podatkowy dokumentów zajęło określoną ilość czasu. Strona wyraziła też pogląd, iż Ordynacja podatkowa nie zawiera żadnych zapisów dotyczących obciążenia podatnika lub jego pełnomocnika kosztami wyszukiwania i przygotowania dokumentów, toteż wskazana przez niego podstawa prawna żądania zwrotu kosztów (art. 265 i art. 266) jest prawidłowa.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględniając zażalenia strony odwołał się do treści powołanych przez nią przepisów prawnych. Wskazał, że zgodnie z art. 265 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, do kosztów postępowania zalicza się:

• koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym,
• koszty, o których mowa w pkt. 1, związane z osobistym stawiennictwem stron, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo, gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się.

Z kolei, na podstawie art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy może zaliczyć do kosztów postępowania także inne wydatki bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał więc, że powyższe przepisy nie dotyczą kosztów podróży pełnomocników stron. Dodatkowo organ II instancji zauważył, iż M. K., jako doradca podatkowy (prowadzący kancelarię A w B. przy ul. [...]), swoje koszty działalności wykonywanej w ramach swych obowiązków pokrywa z wynagrodzenia, o którym mowa w art. 41a ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym.

Powyższe postanowienie zostało przez M. K. zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

▪ naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wobec przekroczenia granic aktywności przez Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B.,

▪ naruszenie art. 84 Konstytucji, poprzez obciążenie podatnika (jego pełnomocnika) kosztami kontroli podatkowej nieustanowionymi ustawą,

▪ naruszenie art. 120 i art. 121 ustawy z dn. 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), polegające na rażącym i niezgodnym z prawem wykorzystaniem przepisów prawa (Ordynacji podatkowej) dla sobie znanych celów,

▪ naruszenie art. 274 c cyt. wyżej ustawy, polegające na przekroczeniu posiadanej delegacji umożliwiającej dokonanie tylko czynności sprawdzających dokumentów, będących przedmiotem kontroli i wykorzystanie tego przepisu w celu przeniesienia kosztów kontroli podatkowej dokumentacji na firmę Mandanta,

▪ naruszenie art. 280 Ordynacji podatkowej przez nie przedstawienie upoważnienia do przeprowadzenia czynności sprawdzających.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu, skarżący powtórzyła swoje stanowisko zawarte we wniosku o zwrot kosztów dodając, iż w zakresie szerszym niż ustanowił to ustawodawca i wbrew przepisom prawa został zmuszony do wykonania czynności żądanych przez organ podatkowy.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo, w uzasadnieniu wskazał, iż polskie prawodawstwo przewiduje sytuację ponoszenia wydatków przez doradców podatkowych w sytuacjach, kiedy występują w charakterze pełnomocników podatników w postępowaniu przed organem podatkowym (art. 41a ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyjaśnić przede wszystkim należy, iż skarżący wniosek swój o zwrot kosztów poniesionych z "tytułu zgromadzenia i przedstawienia dokumentów w następstwie wezwania Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. oparł o przepis art. 265 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 265 § 2 i art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej.

Przepis art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ podatkowy, na żądanie, zwraca koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 i 2.

Tymczasem Skarżący żąda pokrycia takich wydatków, które nie są wymienione w art. 265 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Co więcej, brak jest podstaw prawnych do zwrotu uczestnikowi innych kosztów postępowania, o których mowa w art. 265 § 2 tej ustawy.

Zgodnie z art. 265 § 1 Ordynacji podatkowej, do kosztów postępowania zalicza się:

• koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym (pkt 1),
• koszty, o których mowa w pkt. 1, związane z osobistym stawiennictwem stron, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo, gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się (pkt 2).

Z kolei, na podstawie art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy może zaliczyć do kosztów postępowania także inne wydatki bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.

Powyższe przepisy nie dotyczą kosztów podróży pełnomocników stron (o czym stanowi art. 265 § 1 pkt 1 i 2) oraz odnoszą się do wydatków "związanych bezpośrednio z rozstrzygnięciem sprawy" (art. 265 § 2). Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego jasno wynika, że podjęte przez Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. czynności sprawdzające w trybie art. 274c Ordynacji podatkowej, nie były prowadzone w ramach postępowania podatkowego w sprawie Spółki B, której pełnomocnikiem ustanowiony został skarżący – prowadzący Kancelarię B doradca podatkowy M. K.. Dotyczyły one innego podmiotu, a to firmy prowadzonej przez K.W..

Nie można więc podzielić stanowiska strony, iż organ podatkowy zwraca uczestnikowi postępowania wszystkie koszty, jakie poniósł w związku z tym postępowaniem. Słusznie wskazały organy podatkowe, iż wbrew twierdzeniu skarżącego, obowiązujące przepisy prawne przewidują sytuację ponoszenia wydatków przez doradców podatkowych wówczas, kiedy występują w charakterze pełnomocników podatników w postępowaniu przed organem podatkowym. Przepis art. 41a ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (tekst jednolity w Dz. U. Nr 73, poz. 443 z 2008 r.) jednoznacznie dotyczy pokrywania wszystkich kosztów działalności wykonywanych w ramach obowiązków doradcy podatkowego – w tym i w zakresie objętym przedmiotowym wnioskiem. A zatem jedynym źródłem pokrywania kosztów działalności doradcy podatkowego jest wynagrodzenie ustalone z klientem na podstawie stosownej umowy. Przepisy Ordynacji podatkowej, czy regulacje zawarte w ustawie o doradztwie podatkowym (lub w jakiejkolwiek innej ustawie) nie przewidują, że koszty, które wystąpiły w omawianej sprawie, a poniesione przez doradcę podatkowego, występującego w charakterze pełnomocnika podatnika, ma ponosić Skarb Państwa. Wyjątek stanowi tu przepis art. art. 41b ustawy o doradztwie podatkowym (zgodnie z którym koszty pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu ponosi Skarb Państwa), lecz przewidziana w nim sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, iż zaskarżona decyzja narusza art. 7 i 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 120 i art. 121 ustawy Ordynacji podatkowej.

Zwrócić następnie należy uwagę, iż zaskarżone postanowienie nie zostało wydane w oparciu o przepis art. 274c Ordynacji podatkowej, toteż zarzuty dotyczące zakresu jego stosowania nie są istotne z punku widzenia oceny legalności zaskarżonego postanowienia.

Jednakże odnosząc się do treści skargi, wyjaśnić należy, iż interpretacją art. 274c ustawy Ordynacja podatkowa przedstawiona przez skarżącego (że organ podatkowy może żądać jedynie od kontrahenta okazania samej kopii faktury VAT) – nie jest prawidłowa. Z przepisu tego jasno wynika, że organ podatkowy, w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową, może zażądać od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym kontrolą u podatnika, w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Już sama treść art. 274c Ordynacji podatkowej, wskazuje na uprawnienie organów podatkowych do żądania od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą, przedstawienia "dokumentów" w zakresie objętym kontrolą, a nie jedynie "faktur VAT". Tak wiec, samo sprawdzenie istnienia kopii faktury VAT u wystawcy, bez weryfikacji, czy podatek VAT należny wynikający z tej faktury został rozliczony przez kontrahenta (i ewentualnie dokonania innych niezbędnych czynności), jest niewystarczające do ustalenia nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego w kwestii rzetelności faktury – czyli tego, czy faktura ta dokumentuje rzeczywistą transakcję.

Odnośnie zarzutu Skarżącego, iż nie prowadzi dokumentacji księgowej firmy B Sp. z o.o. – wskazać należy, iż zgodnie z załączonym do akt sprawy oraz skargi zgłoszeniem identyfikacyjnym NIP-2, w części B.10, wyraźnie wskazano, jako biuro rachunkowe lub inny podmiot prowadzący dokumentację, właśnie kancelarię, którą prowadzi skarżący (zgłoszenie NIP-2 zostało podpisane przez stronę).

Wobec sformułowania przez stronę zarzutu naruszenia art. 143 Ordynacji podatkowej, wyjaśnić trzeba, iż upoważnienie takie dotyczy załatwiania spraw w imieniu organu podatkowego w ustalonym zakresie (w szczególności do wydawania decyzji, postanowień czy zaświadczeń). W przedmiotowej sprawie wobec mandanta skarżącego (Spółki B) nie toczyło się postępowanie podatkowe i nie przystąpiono do "załatwienia sprawy w imieniu organu podatkowego". Skarżący – jako pełnomocnik kontrahenta podatnika – został jedynie wezwany do przedstawienia (w siedzibie organu podatkowego) dokumentów dotyczących transakcji sprzedaży dokonanych przez B na rzecz K. W..

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – orzekł o jej oddaleniu.