Uzasadnienie
W skardze z dnia 7 czerwca 2016 r. A. P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach między innymi z żądaniem zwolnienia go od kosztów sądowych. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie, skarżący złożył ów wniosek na urzędowym formularzu z dnia 8 września 2016 r. W jego motywach napisał, że jego sytuacja finansowa nie jest najlepsza, gdyż obroty firmy maleją z roku na rok, a działalność gospodarcza generuje straty. Bieżącą sytuację finansową komplikuje fakt ciążących na skarżącym zaległości podatkowych, a w konsekwencji prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Dodatkowo jego emerytura jest obciążona świadczeniem alimentacyjnym w kwocie 2000 zł. Skarżący oświadczył dalej, że zapłata kosztów sądowych tej sprawy ugodzi w podstawy jego egzystencji. A. P. jest – jak twierdzi – osobą niepełnosprawną. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący posiada nieruchomość zabudowaną dwoma budynkami socjalno-biurowymi, gastronomicznym, estradą koncertową, grillem, parkingiem dla samochodów oraz elementami małej architektury o pow. 3,2709 ha. Skarżący oświadczył nadto, że wszystkie posiadane przez niego rachunki bankowe są zajęte przez urząd skarbowy. W rubryce dochody wpisał: "emerytura – 3.679,00 zł; działalność gospodarcza – strata". Zeznał dalej, że nie posiada zobowiązań z tytułu kredytów, pożyczek, ani rat leasingowych. Należność z tytułu wynajmowanej nieruchomości należącej do skarżącego, jego kontrahent jest zobowiązany do uiszczania bezpośrednio na rzecz Urzędu Skarbowego w Z..
Do stałych miesięcznych kosztów utrzymania zaliczył: czynsz – 517,49 zł; koszty energii elektrycznej – 68,21 zł; należność z tytułu zużycia gazu – 13 zł. A. P. reguluje zaległości podatkowe w ramach układów ratalnych. Łącznie miesięczne obciążenia z tego tytułu stanowią kwotę 15.000,00 zł.
W następstwie analizy wniosku, co do wymogów formalnych, jak i co do treści, wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych i złożenie dodatkowych oświadczeń.
W reakcji na przywołane wyżej wezwanie skarżący nadesłał pismo procesowe z dnia 17 października 2016 r., w którym usiłował ustosunkować się do każdego z siedmiu punktów wezwania referendarza z dnia 16 września 2016 r. Przy piśmie załączono plik dokumentów źródłowych. W tych ramach nadesłano: zaświadczenie o zameldowaniu w lokalu położonym w Z. przy ul. [...]; wyciągi z rachunków bankowych w A S.A. i B; zawiadomienie z dnia 19 września 2013 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w C do kwoty 1.087.187,48; potwierdzenie wpłaty w wysokości 517,49 zł tytułem czynszu za mieszkanie; potwierdzenia wpłat z tytułu zużycia energii elektrycznej na łączną kwotę 370,33 zł za okres 5 miesięcy; fakturę dokumentującą należność z tytułu zużycia gazu na kwotę 13 zł w okresie jednego miesiąca; fakturę dokumentującą miesięczną należność z tytułu czynszu najmu na rzecz Urzędu Miasta w Z. na kwotę [...] zł (należność uiszcza przedsiębiorstwo prowadzone przez skarżącego); fakturę z tytułu zużycia energii elektrycznej przez firmę należącą do skarżącego w okresie jednego miesiąca na kwotę 7.058,12 zł; fakturę dokumentującą należność z tytułu usług telekomunikacyjnych na kwotę 208,93 zł (nabywca: D); decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2016 za nieruchomość przy ul. [...] w Z. (46.070,00 zł); potwierdzenia operacji bankowej z rachunku bankowego E dokumentujące płatności z tytułu: opłaty za gospodarowanie odpadami (43 zł), podatku od nieruchomości z tytułu nieruchomości przy ul. [...] – III rata w kwocie 11.517,00 zł) oraz tegoż podatku z tytułu nieruchomości przy ul. [...] w kwocie 5000 zł) – ostatnie dwie płatności występują na podstawie faktur; decyzję w sprawie przyznania świadczenia emerytalnego (kwota do wypłaty po potrąceniu świadczenia alimentacyjnego wynosi 1.016,09 zł); podatkową księgę przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r. (strata w kwocie 35.573,30 zł); deklaracje dla podatku o towarów i usług za pierwszy i drugi kwartał 2016 r. (podstawy opodatkowania kształtowały się odpowiednio: 153.273,00 zł i 299.714,00 zł); zeznanie PIT-36, z którego wynika, że skarżący uzyskał w 2015 r. dochód netto w kwocie około 51.000,00 zł; protokół ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Z. w dniu 24 września 2013 r., z której wynika, że skarżący jest zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego w kwocie 2000 zł miesięcznie; decyzję organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] nr [...], mocą której rozłożono skarżącemu zaległą należność z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 191.683,83 zł na 36 rat.
Wpis sądowy od skargi wynosi w tej sprawie 100 zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Przedmiotem tego incydentalnego postępowania jest wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ocena okoliczności faktycznych tej sprawy, w tym oświadczeń skarżącego, prowadzi do wniosku, że jego postulat o zwolnienie od kosztów sądowych nie może być uwzględniony. Uzasadnienie tejże konkluzji sprowadzono do syntetycznego wypunktowania tych z okoliczności, które wykluczają przyznanie wnioskowanego prawa pomocy:
- 1) Skarżący przedstawił dokumentację źródłową w sposób selektywny, tak aby ujawnić tylko te z dokumentów, które mogłyby wpłynąć na uwzględnienie jego wniosku. Tytułem wyjaśnienia należy wspomnieć, że wezwano go o przedłożenie dokumentacji prowadzonej przez niego działalności z okresu ostatnich czterech miesięcy, tj. z okresu od maja do sierpnia. Tymczasem nadesłano podatkową księgę przychodów i rozchodów za pierwszy kwartał 2016 r. Z kolei przedstawione przez skarżącego deklaracje VAT 7K mogą świadczyć od tym, że przychód w drugim kwartale, czyli za okres, który miał być wykazany w ramach tego postępowania, jest dwukrotnie wyższy;
- 2) Przyjmując za reprezentatywny dochód za rok 2015 r. (PIT-36), po pomniejszeniu go o świadczenie alimentacyjne, stwierdzono, że kwota około 2.250,00 zł, którą skarżący winien mieć do dyspozycji każdego miesiąca, zabezpieczy należności sądowe związane z udziałem skarżącego. Nawet obciążając wskazany dochód stałymi wydatkami związanymi z utrzymaniem mieszkania przy ul. [...] (604,49 zł, w tym: czynsz oraz należności z tytułu zużycia energii elektrycznej i gazu; pozostałe dowody, w tym potwierdzenia płatności i faktury nie mogą być przypisane do ww. nieruchomości), to i tak skarżący będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych. Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę, że wpis sądowy jest w tym przypadku najniższym z przewidzianych w postępowaniu sądowoadministracyjnym;
- 3) W nawiązaniu do konkluzji przyjętej w pkt 2 wspomnieć wypada, że pomimo rozdzielności majątkowej, żona skarżącego wspiera go finansowo przede wszystkim na płaszczyźnie prowadzonych przez oboje działalności gospodarczych. Z tego tytułu dokonuje płatności na rzecz Miasta Z. w ramach zobowiązania w podatku od nieruchomości, za którego odprowadzenie odpowiedzialna jest firma skarżącego, tj. C. Przykładowo operacja bankowa z rachunku firmy prowadzonej przez żonę skarżącego w A, dokonana w dniu 15 września 2016 r., opiewa na kwotę 11.517,00 zł, czyli w wysokości, która odpowiada III racie podatku od nieruchomości, którego płatnikiem jest skarżący. W tej samej dacie dokonano zarazem jeszcze jednej transakcji pomiędzy tymi stronami, tym razem na kwotę 5000 zł. Z opisu wynika, że jest to rata należności z tytułu podatku od nieruchomości, którego płatnikiem jest również skarżący, ustalona w związku z ww. decyzją nr [...]. Podobnego rodzaju wsparcie uwidocznione jest również na rachunku bankowym prowadzonym przez skarżącego w B. Na rachunku tym odnotowano bowiem transakcje uznaniowe, pochodzące z rachunku firmy prowadzonej przez żonę skarżącego, opiewające na kwoty 5.000,00 zł (czerwiec 2016 r.) i 10.000,00 zł (lipiec, sierpień i wrzesień 2016 r.). W dalszej kolejności wszystkie te kwoty, łącznie 35.000,00 zł zostały przez skarżącego wpłacone na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego w Z. tytułem "spłaty zajęcia egzekucyjnego P. A.". Wszystkie te operacje bankowe posiadają w opisach numery faktur. Niestety w świetle przedstawionego przez skarżącego materiału źródłowego, pozostaje jedynie w sferze spekulacji to, że faktury z tytułu ww. należności są pozycjami kosztowymi i przychodowymi ww. firm. Jest jednakże bezspornym, że wzajemne relacje skarżącego i jego małżonki mogą świadczyć o ich dalszej, pomimo umowy wyłączającej wspólność majątkową, współpracy na gruncie co najmniej finansowym;
- 4) Skarżący uiścił w tym roku na rzecz Sądu wpis sądowy od skargi w kwocie 12.442,00 zł, co wynika z nadesłanej przez niego podatkowej księgi przychodów i rozchodów (patrz poz. nr [...] z dnia [...] [...]).
Poczynione wyżej ustalenia i konkluzje rozmijają się z twierdzeniem skarżącego, iż uiszczenie opłaty sądowej w tej sprawie ugodzi w podstawy jego egzystencji. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.