Uzasadnienie
W dniu 28 sierpnia 2013 r. skarżący uiścił na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kwotę 400 zł tytułem wpisu sądowego od skargi na decyzję organu podatkowego, która wskazana została w rubrum niniejszego postanowienia.
Wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił ww. skargę. W treść skargi kasacyjnej pełnomocnika skarżącego od tego wyroku wpleciony został między innymi wniosek o zwolnienie skarżącego od opłat sądowych od skargi kasacyjnej w całości. Do skargi tej dołączono oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, które jest stosowane w postępowaniu przed sądem powszechnym.
W toku kolejnych czynności sądowych weryfikowano termin wniesienia skargi kasacyjnej; ostatecznie zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 2 lutego 2015 r. przyjęto, że skargę wniesiono w terminie.
Pismem z dnia 4 lutego 2015 r. zobowiązano skarżącego (do rąk pełnomocnika) do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Wymagany druk PPF wpłynął do Sądu w dniu 2 marca 2015 r. W tych ramach skarżący ponownie zaakcentował, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku wskazał, że jego jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne. Zaznaczył, że organ podatkowy pierwszej instancji pozbawił go oszczędności. W dalszej treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że posiada mieszkanie, o którym napisał "65 m. adaptacja strychu w budowie". Wskazał nadto, że posiada mieszkanie o pow. 45 m2 obciążone służebnością na rzecz jego matki. Miesięczny dochód oznaczył w kwocie 3.085,00 zł.
Pismem z dnia 16 marca 2015 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia ww. wniosku poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych oraz złożenie dodatkowych wyjaśnień. Uzupełnienie wniosku nastąpiło w ramach korespondencji skarżącego z dnia 14 kwietnia 2015 r. W oparciu o przedstawiony materiał źródłowy ustalono, co następuje. W roku 2014 skarżący uzyskał przychód z dwóch źródeł, tj. z tytułu wynagrodzenia członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej (800 zł) oraz z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 45.034,60 zł. To ostatnie świadczenie otrzymuje obecnie w kwocie 3.113,87 zł netto. W dalszym ciągu otrzymuje również wynagrodzenie członka zarządu, obecnie w kwocie 200 zł kwartalnie. Stałe miesięczne wydatki skarżącego ustalono na poziomie około 2.300,00 zł. W skład tej kwoty weszły wydatki związane z utrzymaniem dwóch mieszkań czego dowodzą przelewy oznaczone jako: "opłata za mieszkanie" z tytułów 2-40-1150 i 2-40-0737; "opłata za energię elektryczną" z tytułów 3060524119 i 3060524128 oraz "opłata za gaz" z tytułów 5192389 i 5192391. Blisko połowę tej kwoty stanowi rata kredytu budowlano-hipotecznego na rzecz banku (1.132,47 zł.).
Wypada zaznaczyć, że na rachunku bankowym skarżącego, po stronie transakcji uznaniowych, odnotowano między innymi pozycje oznaczone jako "wpłata własna". Transakcje te opiewają na różne kwoty, tj. od 50 do 300 zł. W okresie od 14 grudnia 2014 r. do 10 kwietnia 2015 r. łączna wartość wpłat wyniosła 870 zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, (zgodnie z wyznaczonym przez skarżącą zakresem wniosku, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Analiza zasadności zwolnienia wnioskodawcy od kosztów postępowania sądowego oparta będzie na zbadaniu, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności ustalone w sprawie, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z ww. przepisu. Ocena ta zaś musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których - w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów postępowania sądowego zostałby przeniesiony. Orzekanie w zakresie przyznania prawa pomocy wymaga zatem wyważenia interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, jak i interesu strony skarżącej.
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, a zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Pogląd taki wielokrotnie prezentował Naczelny Sąd Administracyjny (przykładowo w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 797/11; LEX nr 1104128).
Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt tej sprawy należy odnotować, że skarżącego nie można zaliczyć do osób charakteryzujących się ubóstwem, wszak uzyskuje regularny dochód, co więcej – zgodnie z oświadczeniem – posiada tytuły prawne do dwóch lokali mieszkalnych. Jednakowoż nie stracono z pola widzenia, że ponad 2/3 dochodu skarżący wydatkuje na stałe miesięczne opłaty, w tym z tytułu mediów. Nie mniej jednak podkreślić trzeba w tym miejscu, że nie wszystkie sygnalizowane przez skarżącego należy postrzegać jako wydatki o charakterze preferencyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się bowiem stanowisko, że rata kredytu hipotecznego (podobnie inne kredyty, w tym również karty kredytowe), jest zobowiązaniem cywilnoprawnym, które nie korzysta z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, w tym opłatami sądowymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I FZ 344/14, dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl/baza w zakładce "baza orzeczeń").
Taki stan rzeczy pozwala przyjąć, że z omawianego punktu widzenia skarżący winien, na potrzebę uiszczenia kosztów niniejszego postępowania, dysponować kwotą co najmniej 2000 zł. Nie bez znaczenia użyto w tym przypadku słowa "co najmniej" wszak na rachunku bankowym skarżącego odnotowano, poza dochodami z tytułu świadczenia emerytalnego i wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu wspólnoty, inne transakcje o charakterze uznaniowym, których łączna kwota w okresie ostatnich czterech miesięcy wyniosła 870 zł.
Taki stan rzeczy, uwzględniwszy nadto okoliczność, że skarżący uiścił w tej sprawie wpis sądowy od skargi (400 zł), którego wysokość jest dwukrotnie wyższa od opłaty, którą ma w chwili obecnej uiścić, pozwala stwierdzić, że J. K. nie wykazał w tym przypadku spełnienia przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym stanie rzeczy uznano, że poniesienie przez skarżącą kolejnej opłaty sądowej na poziomie 200 zł nie będzie skutkować uszczerbkiem jego koniecznego utrzymania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.