Uzasadnienie
W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 24 czerwca 2011 r.) R.F. wniósł o ustanowienie adwokata.
Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z żoną, córką i synem. R.F. oświadczył, że nie posiada jakiegokolwiek majątku ani zasobów pieniężnych. Zdeklarował, iż otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.032,34 zł netto oraz z tytułu umowy zlecenia w kwocie 600 zł brutto. Wskazał, że jego żona nie pracuje, zaś wynagrodzenie córki zamyka się w kwocie 149,50 zł netto.
Nadto skarżący nadesłał plik dokumentów, w tym: PIT-36 za 2010 r. (wynika z niego, że we wskazanym okresie rozliczeniowym uzyskał dochód do opodatkowania w kwocie 17.582,00 zł); informację PIT/B za 2010 r., z której wynika, że skarżący posiada 50 % udział w A spółce jawnej (spółka nie osiągnęła w tym okresie żadnego dochodu); postanowienie sądu powszechnego o zawieszeniu z dniem 1 lipca 2009 r. prowadzenia działalności przez rzeczoną spółkę jawną; umowę zlecenia z dnia 1 czerwca 2011 r., z której wynika, że skarżący w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. będzie wykonywał obowiązki gospodarza w budynkach mieszkalnych w Ł. przy ul. [...] za miesięczne wynagrodzenie w kwocie 600 zł (z § 6 tej umowy wynika, że wynagrodzenie będzie płatne na konto osobiste); potwierdzenie wpłaty kwoty 900 zł z tytułu opłaty czynszowej za mieszkanie; odcinek potwierdzający uiszczenie kwoty 118,15 zł na rzecz spółki energetycznej; dowód zapłaty 32,40 zł tytułem miesięcznego rozliczenia za usługi telekomunikacyjne; informację właściwej spółdzielni o wysokości opłaty czynszowej za mieszkania począwszy z dniem 1 marca 2011 r. (opłata ta wynosi 879,92 zł, w tym zaliczki na wywóz nieczystości i zimną wodę); zeznanie PIT-36 małżonki skarżącego, z którego wynika, że w 2010 r. K.F. nie uzyskała dochodu; decyzję o wykreśleniu z dniem 24 marca 2011 r. działalności gospodarczej prowadzonej uprzednio przez żonę skarżącego; umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, z której wynika, że córka skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 5 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale (miejscem świadczenia pracy jest M.) oraz zaświadczenie właściwego podmiotu gospodarczego, z którego wynika, że córka skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 149,58 zł.
Następnie wezwano skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku.
W tych ramach zobowiązano skarżącego do: 1) przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty;
2) nadesłania zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy (zaświadczenia winny wskazywać kwoty netto oraz sposób wypłaty świadczeń, tj. w formie gotówkowej, przelewem bankowym, inne, oraz adnotacje o ewentualnych obciążeniach egzekucyjnych);
3) złożenia wyjaśnień, czy A Spółka jawna z dniem 4 lipca 2011 r. dokonała wznowienia prowadzenia działalności gospodarczej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać dokumentację księgową firmy (księgi rachunkowe, raport kasowy, ewidencję środków trwałych itd.) za okres od wznowienia działalności; jeśli zaś działalność ta została wykreślona z ewidencji bądź ponownie ją zawieszono to należało nadesłać stosowne zaświadczenie na te okoliczności;
4) złożenia wyjaśnień, z których wynikałoby czy żona skarżącego jest aktualnie osobą bezrobotną, zarejestrowaną we właściwym urzędzie pracy; wyjaśnienia winny być poparte stosownymi zaświadczeniami właściwego urzędu pracy.
W zakreślonym siedmiodniowym terminie skarżący nadesłał pismo procesowe z dnia 18 lipca 2011 r., w którym oświadczył, że nie posiada "wyciągów bankowych, ponieważ przez ostatnie lata nie były przeprowadzane żadne transakcje." Osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym nie posiadają kont bankowych ani lokat. Odnotował nadto, że spółka jawna wznowiła działalność gospodarczą przy czym na dzień 18 lipca 2011 r. nie dokonała żadnych operacji księgowych. Z kolei środki trwałe spółki są przedmiotem zastawu. Skarżący zeznał nadto, że jego żona jest osobą bezrobotną, ale niezarejestrowaną w urzędzie pracy. "Aktualnie ukończyła szkołę – ratownik medyczny i czeka na wyniki egzaminu". Przy ww. piśmie nadesłano: zaświadczenie o zarobkach z dnia 14 lipca 2011 r., z którego wynika, że skarżący uzyskuje dochód netto w kwocie 1032,34 zł; wniosek KRS-Z62 w sprawie zgłoszenia wznowienia działalności gospodarczej z dniem 1 lipca 2011 r. prowadzonej przez A Spółka jawna [...] M.S. & R.F.; postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydziału XII Gospodarczego – Rejestru Zastawów z dnia 31 maja 2004 r., mocą którego na wniosek banku ustanowiono zastaw na środkach trwałych ww. spółki jawnej.
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W motywach swego rozstrzygnięcie wskazał, iż skarżący przedstawił w sprawie tylko te dokumenty, które przemawiają na rzecz jego wniosku, z kolei brak jest dokumentów, które pozwoliłyby na wolną od wątpliwości ocenę szeroko pojętej sytuacji finansowej R.F. (w szczególności nie przedstawiono wyciągów bankowych zarówno skarżącego jak i pozostałych członków jego rodziny, a także wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego).
W terminowo złożonym sprzeciwie od ww. postanowienia, skarżący wskazał, że nie zgadza się z twierdzeniem referendarza, jakoby przedłożył tylko te dokumenty, które przemawiają na rzecz jego wniosku. Podał, iż złożone przez niego oświadczenie o braku wyciągów bankowych jest jak najbardziej prawdziwe. Kontynuując wyjaśnił, że jego żona posiadała konto bankowe typu [...], z którego regulowała w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej składki ZUS i podatki, z kolei wynagrodzenie za wykonywane przez nią usługi, otrzymywała w formie gotówki. Po zakończeniu prowadzonej działalności, konto [...] zostało zamknięte. Jeżeli chodzi zaś o źródło finansowania pozostałych niezbędnych do egzystencji wydatków, R.F. wskazał, iż dodatkowo zajmuje się zbieraniem surowców wtórnych, także jagód i grzybów, co przynosi mu niewielki dochód, z kolei w sytuacjach bardzo trudnych, zwraca się o pomoc rodziny. Na koniec ponownie oświadczył, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i jego rodziny, tym bardziej, że aktualnie zmuszony jest ponieść dodatkowe koszty związane z rozpoczęciem przez jego dzieci roku szkolnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.
Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z wskazaniem strony wniosek ten obejmuje ustanowienie adwokata) sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie, bowiem z treścią powołanego przepisu, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny.
Zaznaczyć także wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań, nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych, niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów.
Mając na względzie treść przywołanych przepisów oraz przedstawioną przez skarżącego jego kondycję finansową – uznać przyjdzie iż wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
W istocie, bowiem sytuacja majątkowa R.F., w szczególności zaś wysokość uzyskiwanych przez jego rodzinę dochodów, a także wysokość stałych obciążeń finansowych, skłania do przyjęcia tezy, iż z pozostającej do dyspozycji skarżącego kwoty, nie stać go na poniesienie kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, iż skarżący uzyskuje miesięczny dochód netto w wysokości 1.032,34 zł. Nadto posiada on 50 % udziałów w A sp. j., jednakże na dzień 18 lipca 2011 r. rzeczona spółka nie dokonała żadnych operacji księgowych. Prócz tego na środkach trwałych ww. spółki, na wniosek banku ustanowiono zastaw. W okresie od czerwca do grudnia br. skarżący z tytułu wykonywania obowiązków gospodarza domu w Ł. pryz ulicy [...] otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 600 zł. Nadto z akt sprawy wynika, iż córka skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 149,58 zł tytułem umowy o pracę wykonywaną w celu przygotowania zawodowego, z kolei jego żona pozostaje osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w Urzędzie Pracy. Powyższe obrazuje zatem, iż dochód czteroosobowej rodziny wnioskodawcy, oscylujący w granicach 1.782 zł nie pozwala na poniesienie kosztów zastępstwa prawnego profesjonalnego pełnomocnika.
Rozpoznając przeto wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, bo obejmującym ustanowienie adwokata Sąd uznał, iż wykazał on istnienie przesłanki warunkującej przyznanie takiego prawa. Konkluzja taka wynika z zestawienia z jednej strony dochodów uzyskiwanych przez rodzinę skarżącego, z drugiej zaś strony – wydatków przez niego ponoszonych.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. działając w oparciu o art. 260 tejże ustawy, orzeczono jak w sentencji.