Uzasadnienie
Skarżący M.S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2019 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2019 r. w sprawie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014 – 2020).
Decyzje organów obu instancji wydane zostały na tle następującego stanu faktycznego sprawy.
W dniu 15.06.2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) - zwanej dalej płatnością PRSK - na rok 2018. W złożonym wniosku skarżący wskazał, że ubiega się o przyznanie płatności PRSK w ramach pakietu 5 - Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000: - wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże - powierzchnia deklarowana 32,88 ha - zwany dalej również wariantem 5.5. Następnie w dniach 10.07.2018 r. oraz 5.02.2019 r. do organu wpłynęły zmiany do wniosku o przyznanie płatności PRSK. Pierwszą z w/w zmian skarżący nie dokonała zmiany deklaracji pozostawiając żądanie dotyczące wariantu 5.5.
Natomiast zmianą do wniosku z dnia [...].02.2019 r. skarżący zmienił wariant 5.5 na 5.4 tj. na półnaturalne łąki wilgotne - zwany dalej wariantem 5.4. Uzasadniając wniosek wskazał, że zwraca się o przyjęcie zmian do wniosku obszarowego za 2018 r. w wersji papierowej, gdyż system e-wniosek kilkukrotnie zawieszał się podczas próby zgłoszenia zmiany elektronicznie. Zmiana dotyczyła błędnego oznaczenia pakietu realizowanego od dwóch lat, na wniosku elektronicznym zarejestrowano nr 5.5 a powinno być 5.4. Był to wynik omyłki pisarskiej lub błędu systemu rejestracji e-wniosków. Wskazał, że podczas wypełniania e-wniosków system zarejestrował pakiet 5.5 zamiast 5.4.
Skarżący nie wie czy wynikało to z powodu jego omyłki podczas zapisywania, czy system zawinił gdyż jego wiedza na temat systemu była zbyt mała. Podkreślił, że system jest mało intuicyjny, nie wskazuje ewentualnych błędów. Podczas składania wniosku nie wyświetlił się żaden protokół błędu mimo błędnego wpisania nr wariantu realizowanego drugi rok oraz nie zaznaczenia w części VII pkt 12 oświadczenia o zmianie podjętego zobowiązania, co uzasadniałoby zmianę nr pakietu. Po przyjęciu wniosku wygenerowane zostało potwierdzenie złożenia wniosku, które nie wskazywało na żaden błąd. Podkreślił, że błędy we wniosku nie miały na celu wyłudzenia nienależnych kwot dopłat, a wynikały z zaufania do systemu, który miał pomagać w prawidłowym złożeniu wniosku.
Decyzją z [...] marca 2019 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014 – 2020), wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże.
Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając: 1. naruszenie art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w związku z art. 21 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, będącego w posiadaniu organu i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, powodujące dowolną, a nie swobodna ocenę zebranych dowodów;
2. naruszenie art. 4 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez jego niezastosowanie: - niedokonanie ogólnej oceny danego przypadku i sprawdzenia informacji zawartych we wniosku odwołującego się poprzez weryfikację dokumentacji dotyczącej 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego, złożonej przez beneficjenta w pierwszym roku, t.j. 2017 r. i będącej w posiadaniu ARiMR; - nie uznanie prawa strony do skorygowania i poprawienia oczywistego błędu we wniosku w dowolnym czasie po jego złożeniu.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący powołał argumenty wskazane w piśmie z [...] lutego 2019 r. dotyczące okoliczności składania wniosku w sposób elektroniczny.
Dodatkowo wskazał, że skoro system informatyczny zawiódł, organ powinien był dokonać ogólnej oceny danego przypadku, sprawdzenia informacji zawartych we wniosku odwołującego się poprzez weryfikację dokumentacji, dotyczącej 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, złożonej przez beneficjenta w pierwszym roku t.j. 2017 r. i będącej w posiadaniu ARiMR, takich jak wykaz pakietów działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, wykaz wybranych przez beneficjenta do realizacji pakietów, wykaz działek rolnych i zobowiązań realizowanych w gospodarstwie rolnym w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego od 2017 r. oraz informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakiet 5. Wskazane dokumenty świadczą o tym, że wnioskodawca już drugi rok faktycznie realizuje pakiet 5.4., a zaznaczenie we wniosku innego wariantu tego samego pakietu było oczywistym błędem, który mógł zostać bezpośrednio zidentyfikowany w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku i skorygowany przez beneficjenta w każdym czasie. Dodatkowo stwierdził, że wymogi rolno-środowiskowo-klimatyczne dla wariantu 5.4 są identyczne z wymogami dla wariantu 5.5.
W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania organ drugiej instancji decyzja z [...] czerwca 2019 r. uchylił w całości decyzje organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W ocenie organu zaskarżona decyzja nie naruszała przepisy art. 107 § 1 i 3 Kpa. W szczególności w treści decyzji w związku z deklaracją wariantu 5.4, nie zawarto żadnego rozstrzygnięcia co do przyznania, nie przyznania płatności PRSK za jego realizację. Podkreślono, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a efektem rozstrzygnięcia winno być prawidłowe zredagowanie uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 § 3 Kpa, w myśl którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ostatecznie organ stwierdził, że decyzja wydana został bez rozpatrzenia wszystkich dokumentów w sprawie, czego efektem był brak rozstrzygnięcia w ramach wariantu 5.4.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] września 2019 r. umorzył postepowanie w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej dla wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże na rok 2018 oraz odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., odnosząc się do wariantu 5.5, że nie stwierdzono powierzchni, do której może zostać przyznana płatność PRSK. Stwierdził, że producent na działkach ewidencyjnych zgłoszonych do płatności PRSK w roku 2018 w wariancie 5.5 miał podjęte wieloletnie zobowiązanie w wariancie 5.4. Wobec powyższego w przypadku zadeklarowanego wariantu 5.5 stwierdził, iż zadeklarowany przez skarżącego obszar na działce rolnej nie kwalifikował się do płatności PRSK.
Wskazując na treść art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 2014.227.69 ze zm.) stwierdził, że wniosek skarżącego nie zawierał błędów formalnych, a kontrola kompletności nie wykazała żadnych błędów. Nadto w zmianie z dnia [...] lipca 2018 r. skarżący podtrzymał deklaracje wariantu 5.5. Zmiana po terminie ani zmiana wariantu nie może być uznana za omyłkę.
We wniesionym odwołaniu skarżący powtórzył argumentację podnoszoną już w toku postępowania. Dodatkowo wskazał m.in., że art. 4 rozporządzenia nakłada na organ obowiązek dokonania oceny czy błąd taki (oczywisty) wystąpił, na podstawie ogólnej oceny danego przypadku. Wątpliwości te powinny pojawić się zwłaszcza w sytuacji, gdy rolnik realizował zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od dwóch lat i składany wniosek miał charakter kontynuacji. Wskazał, że w części wstępnej rozporządzenia 809/2014 w punkcie 20 wskazano, iż formularz winien być tak zaprojektowany, aby beneficjent musiał jedynie potwierdzić brak zmian w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność złożonego w poprzednim roku. Podkreślił, że za oczywisty błąd można uznać brak wpisania danych w określonej rubryce (przeoczenie), jeżeli z innych danych wniosku wynika, że strona o taką pomoc wnioskuje. Organ wskazał jedynie, że z uwagi na upływ terminu do jego modyfikacji, wniosek nie mógł być uzupełniony (poprawiony).
Nie rozważył natomiast czy wskazany w odwołaniu wniosek winien być rozpoznany w trybie art. 4 Rozporządzenia 809/2014. Stwierdził również, że z § 12 ust. 7 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wynika, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 (mowa tu o pakiecie 5), płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do położonych poza obszarem Natura 2000 trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wszystkich wariantów tego pakietu. Wnioskodawca spełnia wszystkie warunki do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne, wymienione w § 2 powołanego Rozporządzenia.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu drugiej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazując na treść art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 oraz dokument roboczy Komisji Europejskiej nr AGR 49533/2002 z dnia 5 czerwca 2002 r., stwierdził, że do błędów o charakterze oczywistym należą przede wszystkim błędy, które mogą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, tzn. pomyłki wykryte na skutek kontroli spójności wniosku (wzajemnie wykluczające się dane), błędy o czysto pisarskim charakterze (tzw. literówki), które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku pomocowego oraz błędy powstałe na skutek nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych, które są wykryte podczas kontroli krzyżowej wniosku z bazami danych. Organ odwoławczy zauważa, iż o ile właściwa władza decyduje o tym, które sytuacje należy, uznać za błędy oczywiste, to jednak przede wszystkim rolnik jest zobowiązany do wykazania, że chodzi o błąd oczywisty.
Zasadniczo oczywisty błąd musi zostać wykryty w informacjach zamieszczonych w formularzu wniosku o przyznanie pomocy; inaczej mówiąc, to kontrola administracyjna dotycząca zgodności dokumentów i informacji przekazanych w celu wsparcia wniosku (formularz wniosku, dokumenty towarzyszące, oświadczenia itp.) ujawnia taki błąd. Ponadto uznanie błędu za oczywisty jest niezależne od środków wdrożonych w celu przeprowadzenia kontroli, czy to wizualnych, ręcznych czy też elektronicznych. Dalej wskazano, że w art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" nie zaś np. o "oczywistej omyłce pisarskiej lub rachunkowej". Istota problemu tkwi zatem w łatwości wykrycia błędu, która decyduje o jego oczywistym charakterze. Błąd jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ.
Wykrycie przez organ oczywistego błędu dotyczy przypadkowego przeoczenia lub innej niedokładności, która nasuwa się sama, widoczna jest dla każdego, bez przeprowadzania jakiejkolwiek dodatkowej analizy, a przez dokonanie poprawki tej omyłki, właściwy sens oświadczenia pozostaje, co tym samym oznacza, że jej poprawienie nie wywołuje zmiany treści oświadczenia woli wykonawcy w znaczeniu merytorycznym. Organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy błędem oczywistym nie może być pominięcie w trakcie deklaracji do płatności PRSK jednego z wariantów rodzaju pomocy finansowej lub też wskazanie niewłaściwego wariantu. Wskazanie działek objętych wnioskiem o określony typ płatności, jak i ich powierzchni oraz rodzaju konkretnej uprawy czy leż określonego wariantu w przypadku płatności PRSK, jest istotną częścią wniosku. Informacje te nie mogą być pomijane, czy też różnorako interpretowane w sytuacji, w której wnioskodawczyni domaga się na ich podstawie płatności.
Tego typu dane bezpośrednio oddziałują na sferę prawną wnioskodawcy, o której może decydować wyłącznie ona. Już to przesądza o braku możliwości zakwalifikowania błędu do kategorii błędów oczywistych. Strona wypełniając wniosek o przyznanie płatności PRSK na 2018 r. w sposób opisany w niniejszej decyzji (zadeklarowany wariant 5.5 zamiast 5.4) nie popełniła oczywistego błędu w rozumieniu art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014. Organ I instancji nie miał możliwości wykrycia błędu na podstawie analizy treści samego wniosku. W roku 2018 wnioski o przyznanie płatności (w tym płatności PRSK) faktycznie składało się za pomocą aplikacji eWniosek Plus. Zgodnie z instrukcją wypełnianiu wniosku podczas określania geometrii poszczególnych działek ww. aplikacji na bieżąco prezentuje długości boków oraz powierzchnie tworzonego obiektu (działki rolnej).
Następnie wybiera się roślinę uprawną, jak również rodzaj wnioskowanej płatności oraz - w przypadku płatności PRSK - jej wariant realizowany w gospodarstwie rolnym. Dodatkowo zaznacza się obszar niekoszone na poszczególnych działkach deklarowanych w ramach wnioskowanego wariantu płatności PRSK. Tak wprowadzone dane odzwierciedlane są w sekcji "Działki referencyjne" oraz "Działki rolne". Przed wysłaniem takiej deklaracji - w zakładce "Podsumowanie" - strona zobligowana jest do potwierdzenia, iż wprowadzone dane są zgodne z jej wolą i stanem faktycznym poprzez zaznaczenie checkboxa "Potwierdzam poprawność danych". Po wysłaniu ostateczna wersja wniosku przesłana do ARiMR widoczna jest w zakładce "Wysłane" i strona ma możliwość wielokrotnego sprawdzenia zawartości wniosku przesłanego do ARiMR.
W świetle powyższego pracownicy organu ARiMR odpowiedzialnego za prowadzenie sprawy nie mogli w niniejszym przypadku zakładać, że skarżący omyłkowo nie zadeklarował do płatności PRSK wariantu 5.4. Z treści wniosku złożonego elektronicznie w dniu 15.06.2018 r. nie wynika w żaden sposób, że skarżący deklarował w nim wariant 5.
4. albowiem wskazana została realizacja wariantu 5.5 Co więcej. Strona w dniu 10.07.2018 r. złożyła zmianę do wniosku gdzie również zadeklarowała do płatności PRSK wariant 5.5 utwierdzając tym samym organ w zakresie prawidłowości swojego żądania. Ostatecznie organ stwierdził, że analiza dokumentacji zebranej w sprawie prowadzi do konkluzji, iż żądanie strony w tym zakresie zostało skorygowane dopiero w dniu 7.02.2019 r., a więc już po upływie wszelkich możliwych terminów na pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Decyzja organu odwoławczego została przez skarżącego zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
- 1. przepisów postępowania - art. 81a §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ze. zm., dalej jako k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony w zakresie odmowy przyznania płatności do działki oznaczonej numerem B1, podczas gdy powstałe wątpliwości organu co do stanu faktycznego nie zostały wyjaśnione;
- 2. przepisów prawa materialnego - art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie: niedokonanie ogólnej oceny danego przypadku oraz nie uznanie prawa strony do skorygowania i poprawienia oczywistego błędu we wniosku w dowolnym czasie po jego złożeniu.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę przytoczył argumentację podniesioną już w toku postępowania. W szczególności wskazał, że z dokumentacji realizacji 5-letniego zobowiązania wynika, iż już drugi rok faktycznie realizuje wariant pakietu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne, którego wymogi rolno-środowiskowo-klimatyczne są identyczne z wymogami dla wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże oraz że beneficjent faktycznie prawidłowo wykonał zobowiązanie również w roku 2018 r. Pomyłkowe zaznaczenie we wniosku innego wariantu tego samego pakietu było oczywistym błędem, który, zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., mógł zostać bezpośrednio zidentyfikowany w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku i skorygowany przez beneficjenta w każdym czasie. Podkreślił również, że spełnia wszystkie warunki do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, wymienione w § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli sądowej w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny przez Sąd, czy organy prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne?
Przypomnieć należy, że organy przyjęły, iż skarżący na działkach ewidencyjnych zgłoszonych do płatności PRSK w roku 2018 w wariancie 5.5 miał podjęte wieloletnie zobowiązanie w wariancie 5.4. Wobec powyższego w przypadku zadeklarowanego wariantu 5.5 stwierdziły, iż zadeklarowany przez skarżącego obszar na działce rolnej nie kwalifikował się do płatności PRSK. Organy obu instancji stwierdziły również, iż w świetle treści art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" nie zaś np. o "oczywistej omyłce pisarskiej lub rachunkowej". Istota problemu tkwi zatem w łatwości wykrycia błędu, która decyduje o jego oczywistym charakterze. Błąd jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Wykrycie przez organ oczywistego błędu dotyczy przypadkowego przeoczenia lub innej niedokładności, która nasuwa się sama, widoczna jest dla każdego, bez przeprowadzania jakiejkolwiek dodatkowej analizy, a przez dokonanie poprawki tej omyłki, właściwy sens oświadczenia pozostaje, co tym samym oznacza, że jej poprawienie nie wywołuje zmiany treści oświadczenia woli wykonawcy w znaczeniu merytorycznym.
Organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy błędem oczywistym nie może być pominięcie w trakcie deklaracji do płatności PRSK jednego z wariantów rodzaju pomocy finansowej lub też wskazanie niewłaściwego wariantu. Wskazanie działek objętych wnioskiem o określony typ płatności, jak i ich powierzchni oraz rodzaju konkretnej uprawy czy też określonego wariantu w przypadku płatności PRSK, jest istotną częścią wniosku.
Skarżący konsekwentnie twierdził w toku postępowania, że w jego ocenie zawiódł system informacyjny przez, który składał wniosek. W takim wypadku organ powinien był dokonać ogólnej oceny danego przypadku, sprawdzenia informacji zawartych we wniosku, poprzez weryfikację dokumentacji dotyczącej 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, złożonej przez skarżącego w pierwszym roku, t.j. 2017 r. i będącej w posiadaniu ARiMR. Organ posiadał bowiem wykaz pakietów działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, wykaz wybranych przez beneficjenta do realizacji pakietów, wykaz działek rolnych i zobowiązań realizowanych w gospodarstwie rolnym w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego od 2017 r. oraz informacje zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakiet 5. Wskazane dokumenty świadczą w ocenie skarżącego, o tym, że wnioskodawca już drugi rok faktycznie realizuje pakiet 5.4., a zaznaczenie we wniosku innego wariantu tego samego pakietu było oczywistym błędem, który mógł zostać bezpośrednio zidentyfikowany w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku i skorygowany przez beneficjenta w każdym czasie. Dodatkowo stwierdził, że wymogi rolno-środowiskowo-klimatyczne dla wariantu 5.4 są identyczne z wymogami dla wariantu 5.5.
W ocenie Sądu zaprezentowana przez organ wykładnia wskazanego przepisu jest niewłaściwa.
Przypomnieć należy, że stosownie do art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 2014.227.69 ze zm.), wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.
Wbrew stwierdzeniu organu analizowanego przepisu nie można interpretować w ten sposób, że jeżeli w przepisie jest mowa o oczywistym błędzie, to z definicji wynika, iż nie dotyczy on oczywistej omyłki pisarskiej lub rachunkowej.
Przeciwnie, pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwość popełnienia go wskutek "oczywistej omyłki pisarskiej, jak i "oczywistej omyłki rachunkowej".
Nie można się również zgodzić z organem, że błąd jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonego z dokumentem wolnym od błędu albo z danymi błędem takim nie obarczonymi. Aby stwierdzić błąd pisarski, np. w nazwisku należy porównać je z prawidłowym zapisem nazwiska. Identycznie należy postąpić w przypadku stwierdzenia błędu rachunkowego.
Organowi umknęło, że wskazany przepis nakłada nań obowiązek dokonania oceny czy błąd taki (oczywisty) wystąpił, na podstawie ogólnej oceny danego przypadku. Dodatkowo przepis wskazuje, że stwierdzenie oczywistych błędów może nastąpić pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Ten aspekt sprawy nie był przez organ rozpatrzony.
W ocenie Sądu organ nie dokonał właściwej, pełnej oceny sprawy jako konkretnego, jednostkowego przypadku, a jedynie posłużył się ogólnymi sfomułowaniami, nie odnosząc się do realiów sprawy.
Przypomnieć należy, że skarżący w 2017 r. podjął zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne wariant 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne. W dniu 15 czerwca 2018 r. złożył przez system Agencji wniosek o przyznanie płatności na rok 2018, w którym wskazał, że ubiega się o płatności środowiskowo-klimatyczne wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże. Następnie w dniu 10 lipca 2018 r. złożył zmianę wniosku na 2018 r. wskazując jednak ten sam wariant, czyli 5.5.
W piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. zwrócił się o przyjęcie zmian do wniosku za 2018 r. z błędnie wskazanego wariantu 5.5 na 5.4, przytaczając jednocześnie w argumentacji uzasadniającej powstanie oczywistego błędu, iż powstał on w sposób niezamierzony i mógł wynikać z niedoskonałości systemu informacyjnego.
Zauważyć należy, że organ dostrzegł rozbieżności w złożonych deklaracjach bowiem pismem z dnia [...] lutego 2019 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w tym zakresie.
W ocenie Sądu organy nie dokonały jednak właściwej oceny wyjaśnień skarżącego. Nie można bowiem przyjąć argumentacji organów, że pozostawały one w przekonaniu, iż skarżący w prawidłowy sposób zadeklarował wariant 5.5 na rok 2018, ponieważ uczynił to dwukrotnie, zarówno we wniosku złożonym w dniu 15 czerwca 2018, jak i zmianie wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. Jak trafnie spostrzegły organy owa zmiana dokonana wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. niczego nie zmieniała. Taka konstatacja stoi jednak w opozycji do podjętych przez organ działań, który pismem z dnia [...] lutego 2019 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie dostrzeżonych rozbieżności.
W ocenie Sądu trudno jest przyjąć, że skarżący świadomie zadeklamował wariant 5.5, zamiast wariantu 5.4, ponieważ musiałby założyć i zdawać sobie z tego sprawę, iż naraża się tym samym na odmowę przyznania płatności w tym zakresie.
Powyższe okoliczności powinny doprowadzić organ do rozważenia, czy w sprawie nie wystąpił oczywisty błąd, polegający właśnie na błędnym wpisaniu numeru wariantu 5.5 zamiast 5.4.
O ile spostrzeżenie tego błędu przez skarżącego mogło być utrudnione, mógł on bowiem pozostawać w przekonaniu o prawidłowości zadeklarowanego numeru wariantu, na co konsekwentnie zwracał uwagę w toku postępowania, wskazując na nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu do składania wniosków, o tyle organy uzyskawszy wiedzę o możliwości wystąpienia błędu w deklaracji miały obowiązek dokonania wszechstronnej oceny sprawy, oceny danego, konkretnego przypadku w świetle wskazanych przez Sąd powyżej kryteriów.
W tym miejscu Sąd pragnie się powołać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2019 r., o sygn. akt I GSK 779/19. W orzeczeniu tym NSA wskazał m.in., że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawa o wspieraniu rozwoju, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:1) stoi na straży praworządności;
- 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
- 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. W myśl art. 27 ust. 2 ustawa o wspieraniu rozwoju strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. NSA podkreślił, że z wyżej wskazanych przepisów wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie tj. rolniku składającym wniosek. To nie zwalnia jednak organów od przestrzegania określonych zasad postępowania. Przede wszystkim jest to zasada praworządności, która ma szeroki zakres znaczeniowy. Oznacza dokonywanie wykładni norm zgodnej nie tylko z literalnym brzmieniem ale przede wszystkim celem danej normy i jej funkcji w systemie prawa, uwzględnianie w procesie stosowania prawa zasad niedyskryminacji oraz proporcjonalności. Z kolei obowiązek rozpatrzenia, w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego oznacza wykorzystanie, przy ocenie wniosku, wszelkich informacji i danych, którymi organ dysponuje z urzędu i które może pozyskać od innych organów, z uwagi na dane zawarte w zintegrowanym systemie działek i producentów rolnych.
Dalej NSA odwołując się do treści art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 wskazał, że w przywołanym przepisie użyto ogólnego sformułowania - oczywiste błędy, nie wskazując, że są to błędy natury formalnej czy językowej. Zgodził się, że pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwość popełnienia go wskutek "oczywistej omyłki pisarskiej", jak i "oczywistej omyłki rachunkowej".
W ocenie NSA jednostki organizacyjne Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organy wyspecjalizowane, profesjonalne i niewątpliwie oceną obejmujące złożone wnioski kompleksowo, a dysponując adekwatną znajomością przepisów - obiektywnie - mają obowiązek dostrzec oczywiste sprzeczności, w składanych wnioskach.
Zauważyć trzeba, że w przypadku skarżącego, różnica pomiędzy wnioskiem z 2017 r., a z 2018 r. sprowadza się do wskazania numeru pakietu (wariantu) 5.5 zamiast 5.4. Organy posiadały wnioski oraz dokumenty dotyczące roku 2017 i mogły w ocenie Sądu z łatwością ustalić przyczyny powstałej rozbieżności.
Takiej pogłębionej oceny zabrakło w sprawie. Nie dokonano jej w aspekcie kryteriów wynikających z art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.
Z tych też przyczyn zaskarżona decyzja została przez Sąd uchylona. Rozpoznając sprawę ponownie rolą organu będzie dokonanie oceny podniesionych przez skarżącego zarzutów w kontekście art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. z uwzględnieniem sposobu dokonania wykładni przepisu wskazanej przez Sąd.
Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.