Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2010r. Referendarz Sądowy tutejszego Sądu odmówił skarżącemu M.W. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, iż skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, iż nie jest w stanie ich ponieść, ponieważ nie ma majątku, a jego jedynym dochodem jest emerytura wynoszące 1370 zł brutto. Skarżący oświadczył, że jest żonaty a jego żona prowadzi niedochodową działalność gospodarczą. Następnie, w odpowiedzi na wystosowane do niego wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), skarżący przedstawił wyciągi ze swych rachunków oraz zaświadczenie wystawione przez ZUS. Potwierdziły one deklarowaną we wniosku wartość dochodów skarżącego oraz fakt, że nie posiada on oszczędności na rachunku bankowym. Oświadczył jednocześnie, że w jego małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej w związku z czym za nieistotne uznał przedłożenie wyciągów z rachunku bankowego żony.
Odmawiając zwolnienia od kosztów stwierdzono, iż brak jakichkolwiek informacji o stanie majątkowym żony skarżącego uniemożliwia poczynienie niewątpliwych i wyczerpujących ustaleń dotyczących możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych. Oceny tej nie zmienia eksponowany w pismach procesowych fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącego rozdzielności majątkowej, gdyż takie ukształtowanie relacji majątkowych nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych. Obowiązek takiego wsparcia wynika, zdaniem organu orzekającego, z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Reasumując Referendarz stwierdził, iż to na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nawet z pomocą żony nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, czego nie uczynił ograniczając się jedynie do oświadczenia, że żona jest bezrobotna. Samo oświadczenie, przy zaniechaniu wykazania stanu posiadania, nie jest równoznaczne z udowodnieniem braku możliwości sfinansowania udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia w całości i przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych wyjaśniając jednocześnie, iż nie sądził, że sytuacja finansowa jego małżonki miała znaczenie przy przyznawaniu prawa pomocy.
Do sprzeciwu dołączył zbiorcze podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2010 r., zaświadczenie z Banku [...] o wysokości zadłużenia na [...] grudnia 2010 r. oraz wyciąg z rachunku prowadzonego przez ten bank, zeznanie PIT-36 M.W. za 2009r. oraz zaświadczenie z ZUS.
Z przedłożonych dokumentów wynik, że żona skarżącego z prowadzonej działalności w 2009 r. uzyskała dochód w wysokości 28.372,66 zł. Natomiast z podsumowania ksiąg podatkowych za styczeń –listopad 2010 r. wynika, że dochód wyniósł 19.250,40 zł. Na rachunku bankowym na dzień [...] grudnia 2010 r. posiadała wolne środki w wysokości 3.367,51 zł. Ponadto zadłużenie w Banku wynosi 54.000 zł. Z tytułu spłaty kredytu miesięcznie zobowiązanie wynosi 3.400 zł. Nadto z zaświadczenia ZUS wynika, iż miesięczne świadczenie emerytalne w okresie od 1 stycznia 2009-31 grudnia 2009 r. wynosiło 1572,63 zł – kwota do wypłaty 1326,59 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.
Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. między innymi, zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zakres częściowy, zgodnie z art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a., może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Sąd, oceniając przedmiotowy wniosek jest zobowiązany badać aktualną sytuację materialną skarżącego. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny.
Sąd podziela stanowisko, ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2006 roku, II FSK 741/06).
Mając to na względzie, Sąd ocenił sytuację skarżącego — wynikającą zarówno ze złożonego oświadczenia jak dołączonych dokumentów — w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 tej ustawy, i stwierdził, że zachodzą okoliczności, które dają podstawę do zwolnienia go w części od kosztów sądowych- przekraczających 500 zł. Przy wartości przedmiotu sporu w wysokości 356.644 zł należny wpis od skargi wyniósłby kwotę 3.566,00 zł.
Gospodarstwo domowe skarżącego składa się z dwóch osób – skarżącego i jego żony. Skarżący posiada stałe źródło dochodu, którym jest emerytura wynosząca 1.572,63 zł. Wbrew twierdzeniu skarżącego, prowadzona przez żonę skarżącego działalność nie wykazuje straty - w 2008 r. przyniosła dochód w wysokości 28.372,66 zł, a w okresie od stycznia do listopada 2010 r. dochód wyniósł 19.250,41 zł. Oznacza to, że średni dochód w 2010 r. na osobę w rodzinie skarżącego przekracza 1500 zł. miesięcznie. Ponadto jak wynika z załączonego wyciągu bankowego na rachunku bankowym posiada wolne środki.
W tej sytuacji Sąd uznał, że uiszczenie wpisu w wysokości 500 zł obecnej sytuacji nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Dlatego też na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił zwolnić go od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w części przekraczającej 500 zł. Zapłata kwoty 500 zł w ocenie Sądu jest możliwa w aktualnej sytuacji skarżącego.
Z tego też względu na podstawie 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w postanowieniu.