Uzasadnienie
Pismem z [...] maja 2023 r. Syndyk masy upadłości J.Ś. (skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy wydania zgody na uwolnienie środków zgromadzonych na rachunku VAT.
Zaskarżona decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2022 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwolnienie środków z rachunku VAT J.Ś., w łącznej kwocie 1.051,74 zł i wyrażenie zgody na ich przekazanie na rachunek bankowy prowadzony na potrzeby postępowania upadłościowego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. NUS odmówił wydania zgody na uwolnienie ww. środków zgromadzonych na rachunku VAT.
W wyniku wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzją z [...] kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że podstawą odmowy wydania zgody na przekazanie środków z rachunku VAT J.Ś. na rachunek prowadzony na potrzeby postępowania upadłościowego jest brak spełnienia ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 108b ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.; dalej u.p.t.u.) oraz art. 62b ust. 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 2324). J.Ś. na dzień 6 marca 2022 r. posiadał bowiem zaległości podatkowe wraz z odsetkami w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych na kwotę 646.629,37 zł, które były wyższe niż kwota zgromadzona na rachunku VAT, tj. 1.051,74 zł. DIAS podkreślił, że nie zostały wprowadzone żadne przepisy pozwalające na odmienne traktowanie tych środków w razie ogłoszenia upadłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postępowanie sądowe należało zawiesić.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Z sytuacją, w której rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia występującego w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii.
W ocenie Sądu, taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie.
Spór w analizowanej sprawie dotyczy odmowy wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT na rachunek wskazany przez Syndyka masy upadłości J.Ś. na podstawie art. 108b ust. 5 pkt 1 u.p.t.u. Zasadnicze znaczenie ma zatem kwestia relacji między przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, regulującymi zgodę na przekazanie środków z rachunku VAT podatnika (art. 108b u.p.t.u.), a przepisami prawa upadłościowego (art. 61 i 62 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.) w zakresie możliwości dysponowania przez syndyka masy upadłości środkami na rachunku VAT upadłego przedsiębiorcy.
Kluczowe dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia jest to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 22 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 73/22, skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego:
"1. Czy przepisy decyzji wykonawczej Rady (UE) nr 2019/310 z 18.02.2019 r. w sprawie upoważnienia Polski do wprowadzenia szczególnego środka stanowiącego odstępstwo od art. 226 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz.UE z 22.02.2019 r. Nr L 51 s. 19 i nast.; dalej: decyzja Rady 2019/310); przepisy dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz.UE z 11.12.2006 r. nr L 347, s. 1; dalej: dyrektywa 112), a zwłaszcza art. 395 i art. 273 oraz zasadę proporcjonalności i zasadę neutralności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisowi krajowemu oraz praktyce krajowej, które w okolicznościach przedmiotowej sprawy, odmawiają syndykowi masy upadłości wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT podatnika (mechanizm podzielonej płatności) na wskazany przez niego rachunek bankowy?
2. Czy art. 17 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskich (2007/C 303/01; Dz. Urz. UE z 14.12.2007 r. Nr L 303, s. 1 i nast.; dalej: Karta) - prawo własności - w zw. z art. 51 ust. 1 Karty oraz art. 52 ust. 1 Karty należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisowi krajowemu oraz praktyce krajowej, które w okolicznościach przedmiotowej sprawy, odmawiając syndykowi masy upadłości wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT podatnika (mechanizm podzielonej płatności), doprowadzają w konsekwencji do zamrożenia środków finansowych stanowiących własność podatnika będącego w upadłości na ww. rachunku VAT, a w konsekwencji uniemożliwiają realizację obowiązków przez syndyka masy upadłości w toku postępowania upadłościowego?
3. Czy zasadę państwa prawa wynikającą z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2007 r., Nr 90, poz. 864/30; dalej: TUE) i będącą jej realizacją zasadę pewności prawa, zasadę lojalnej współpracy wynikającą z art. 4 ust. 3 TUE oraz zasadę dobrej administracji wynikającą z art. 41 ust. 1 Karty, zważywszy na kontekst i cele decyzji Rady 2019/310, jak i przepisów dyrektywy 112, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, która poprzez odmowę syndykowi masy upadłości wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT podatnika (mechanizm podzielonej płatności) zmierza do zniweczenia celów postępowania upadłościowego określonego przez sąd upadłościowy jako należący do jurysdykcji polskiej w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z 20.05.2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (wersja przekształcona; Dz.Urz.UE z 5.06. 2015 r. Nr L 141, s. 19), a w konsekwencji doprowadza do sytuacji, w wyniku której poprzez zastosowanie nieadekwatnego środka krajowego dochodzi do uprzywilejowania Skarbu Państwa jako wierzyciela kosztem ogółu wierzycieli?"
W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależeć będzie od wyniku postępowania przed TSUE w sprawie wskazanego pytania prejudycjalnego. Sąd jednocześnie podziela bowiem wątpliwości sformułowane w postanowieniu WSA we Wrocławiu co do zgodności przepisów stanowiących podstawę wydania postanowień przez organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie, ze wskazanymi tam przepisami prawa wspólnotowego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia przez TSUE powyższego pytania prejudycjalnego (sprawa została zarejestrowana pod sygn. C-909/22).