Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej: o.p.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania P.L. (skarżącego) od decyzji Prezydenta Miasta z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie nadpłaty w opłacie skarbowej.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono, że decyzją z dnia [...] lipca 2020r. Prezydent Miasta odmówił wnioskodawcy stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty skarbowej. Decyzja została doręczona wnioskodawcy przez Urząd Miasta za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 30 lipca 2020r. SKO ustaliło dalej, że w dniu [...] maja 2021 r. zarejestrowano wpływ odwołania skarżącego od wspomnianej decyzji.
Na podstawie pism wyjaśniających Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2021r., z dnia [...] czerwca 2021r., z dnia [...] czerwca 2022r. SKO ustaliło, że skarżący w terminie 14 dni od dnia podjęcia decyzji nie wniósł od niej odwołania, wobec czego decyzja o odmowie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty skarbowej z dnia [...] lipca 2020r. jest decyzją ostateczną.
Pismem z [...] lipca 2022 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego R.K., wniósł skargę na postanowienie SKO, żądając jego uchylenia. Wskazał, że w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gorzowie Wlkp. z 4 listopada 2021 r. sygn. akt I SAB/Go 7/21 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt III FSK 196/22 oceniono, że skarżący wniósł odwołanie [...] lipca 2020 r. o godz. 21:47:23, które to stanowisko wiązało organ na podstawie art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.).
SKO wniosło o oddalenie skargi.
Zarządzeniem z 20 lutego 2023 r. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, ponieważ przedmiotem zaskarżenia było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.)
Odnosząc się do meritum sprawy, Sąd ocenił, że zaskarżone postanowienie naruszało prawo.
Kwestia faktu oraz daty złożenia przez skarżącego odwołania była już przedmiotem oceny sądów administracyjnych. I tak, WSAw Gorzowie Wlkp. w prawomocnym wyroku z 4 listopada 2021 r. sygn. akt I SAB/Go 6/21 (uwzględniającym skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przekazaniu spornego odwołania) oraz NSAw wyroku z 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt III FSK 196/22 (uchylającym wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. i uznającym, że Prezydent Miasta dopuścił się przewlekłości w przekazaniu tego samego odwołania), zgodnie uznały, że przedstawiony przez skarżącego dowód z urzędowego poświadczenia przedłożenia (UPP) potwierdza, że sporne odwołanie zostało złożone [...] lipca 2020 r. o godz. 21:47:23. WSA w Gorzowie Wlkp. wprost wskazał przy tym, że poprzez nieprzekazanie odwołania w terminie, Prezydent Miasta naruszył art. 227 o.p.
Taka ocena prawna wiąże WSA w Gorzowie Wlkp. również w obecnie rozpoznawanej sprawie. Wiązała także SKO, czyli organ właściwy do rozpoznania odwołania. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a.,: "[o]rzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Z kolei w myśl art. 171 p.p.s.a.:"[w]yrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia".
Cytowany art. 170 p.p.s.a. dotyczy tzw. prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Orzeczenie wiąże również inne osoby, ale tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r., II OSK 211/18). Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, to w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się ta sama kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. B. Dauter [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, LEX/el. 2021, uw. 8 do art. 170). Z kolei orzeczenie prawomocne w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. pociąga za sobą tę konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był, czy też nie był stroną w postępowaniu, w wyniku którego zostało wydane orzeczenie, które stało się prawomocne (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 1200/16).
Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające innąsprawę, w której kwestia już prawomocnie oceniona ma znaczenie prawne, muszą uwzględniać, że kształtuje się ona tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku(por. wyrok NSA z 3 grudnia 2021 r. III FSK 4400/21).
Z powyższego wynika, że wzgląd na tak rozumianą zasadę prawomocności materialnej, nakazywał SKO przyjęcie, że mająca znaczenie prawne okoliczność, jaką jest data złożenia odwołania, została już prawomocnie oceniona w wyrokach: WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawie I SAB/Go 6/21 i NSA w sprawie III FSK 196/22. Organ ten nie mógł dokonywać odmiennej oceny i przyjmować, że odwołanie złożono w innej dacie niż [...] lipca 2020 r., czyli z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Oceniwszy tę kwestię odmiennie, SKO naruszyło art. 170 p.p.s.a., a w konsekwencji również art. 228 § 1 pkt 2 o.p. poprzez orzeczenie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a uwzględniając uiszczony wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).